Ρουμανία: Θα χάσει 770 εκατ. ευρώ από κονδύλια της ΕΕ λόγω κυβερνητικής κρίσης

Να χάσει 770 εκατομμύρια ευρώ από κονδύλια της ΕΕ κινδυνεύει η Ρουμανία, μετά την τελευταία πολιτική κρίση που ανέτρεψε τους νόμους που απαιτούν οι Βρυξέλλες για την αναμόρφωση των μισθών του δημόσιου τομέα και των ζημιογόνων κρατικών εταιρειών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όρισε προθεσμία την 31η Αυγούστου για την υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων που συνδέονται με τα κεφάλαια ανάκαμψης από την πανδημία Covid-19, τα οποία είναι διαθέσιμα μόνο μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους. Ωστόσο, οι Σοσιαλδημοκράτες της Ρουμανίας αντιτάχθηκαν στα νομοσχέδια και αποχώρησαν από τον κυβερνώντα συνασπισμό τον Μάιο — με τα κόμματα να μην μπορούν να συμφωνήσουν για νέο πρωθυπουργό έκτοτε.

Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο προτιμώμενος υποψήφιος της κεντροδεξιάς για την πρωθυπουργία, χαρακτήρισε το αδιέξοδο «πολιτικό τεστ αλήθειας» της δέσμευσης της Ρουμανίας να μεταρρυθμίσει τον μη βιώσιμο μετακομμουνιστικό δημόσιο τομέα της.

«Η μεταρρύθμιση του νόμου περί μισθών του δημόσιου τομέα θα διορθώσει τις ανισότητες, θα περιορίσει τα πολιτικά προνόμια και θα αποδεσμεύσει 770 εκατομμύρια ευρώ», δήλωσε ο Μουρεσάν στους Financial Times.

Είπε ότι το επεισόδιο σκλήρυνε τη θέση του Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματός του κατά της ένταξης σε οποιονδήποτε μελλοντικό συνασπισμό με τους Σοσιαλδημοκράτες (PSD), αφού αυτοί τάχθηκαν με την άκρα δεξιά για να εκδιώξουν τον φιλελεύθερο πρωθυπουργό Ιλίε Μπολοζάν.

Το PSD υποστήριξε ότι οι μεταρρυθμίσεις ήταν υπερβολικά αυστηρές και ότι ο Μπολοζάν θα έπρεπε να είχε διαπραγματευτεί μια καλύτερη συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο προτιμώμενος υποψήφιος της κεντροδεξιάς για την πρωθυπουργία

Η Ρουμανία έρμαιο των πελατειακών σχέσεων

Ωστόσο, οι αναθεωρήσεις στόχευσαν επίσης τα πελατειακά δίκτυα που εδώ και καιρό στηρίζουν την επιρροή του PSD στη δημόσια διοίκηση και τις κρατικές εταιρείες, όπου διορισμοί και επιδοτήσεις εξακολουθούν να αποτελούν πολιτικό κεφάλαιο 37 χρόνια μετά την πτώση του κομμουνισμού.

Οι κρατικές εταιρείες της Ρουμανίας είναι αναποτελεσματικές και επιβαρύνονται με δισεκατομμύρια ευρώ χρέους. Η μεγαλύτερη είναι η CFR, ο κρατικός φορέας εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων, η οποία δήλωσε τον Ιούλιο ότι αναμένει να χάσει περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ μόνο φέτος. Το χρέος της ανερχόταν σε περισσότερα από 430 εκατομμύρια ευρώ στο τέλος του 2025.

Η CFR αγωνίζεται εδώ και καιρό να διατηρήσει ή να αναβαθμίσει το δίκτυό της και τα τρένα της, με ορισμένες υπηρεσίες να λειτουργούν πλέον πιο αργά από ό,τι πριν από έναν αιώνα.

«Η διατήρηση του status quo σε αυτές τις εταιρείες, χωρίς καμία μεταρρύθμιση, [δημιούργησε] μαύρες τρύπες για την οικονομία της Ρουμανίας», δήλωσε η αναπληρώτρια πρωθυπουργός Οάνα- Κλάρα Γκεοργκίου τον Απρίλιο, κατά την παρουσίαση των σχεδίων αναμόρφωσης.

Οι μισθοί του δημόσιου τομέα καταναλώνουν περίπου 30 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο, ενώ τα ισχυρά συνδικάτα της χώρας συνεχίζουν να πιέζουν για αυξήσεις που οι αναλυτές λένε ότι δεν θα ήταν βιώσιμες, καθώς το Βουκουρέστι προσπαθεί να συγκρατήσει τα δημόσια οικονομικά του, αφού το έλλειμμα του προϋπολογισμού έφτασε σχεδόν στο 8% του ΑΕΠ πέρυσι.

Οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν στενά, με το δημόσιο χρέος της Ρουμανίας να παραμένει μόλις μία βαθμίδα πάνω από το junk. Η Μαϊλορζάτα Κρζίβικα, αναπληρώτρια διευθύντρια της Fitch για την Ανατολική Ευρώπη, δήλωσε ότι η πολιτική ηγεσία είναι πιθανό να παραμείνει αδύναμη βραχυπρόθεσμα, αφού ο οργανισμός διατήρησε τη Ρουμανία στη χαμηλότερη αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας τον Ιούλιο.

Η μία κρίση μετά την άλλη

«Η τρέχουσα πολιτική κρίση εκτυλίσσεται εν μέσω μιας συσσώρευσης επικαλυπτόμενων κρίσεων», δήλωσε στους FT ο Καμίλ Τσάλους, αναλυτής στο think tank OSW με έδρα τη Βαρσοβία. Επισήμανε την οικονομική πίεση, την απειλή για την ασφάλεια από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων των συχνών εισβολών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά μήκος των συνόρων της Ρουμανίας με την Ουκρανία, και τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν.

«Η ρουμανική κοινωνία [βλέπει] τις παλιές πολιτικές ελίτ όχι μόνο ολοένα και πιο αντιδημοκρατικές, αλλά και βαθιά ανεύθυνες», δήλωσε ο Τσάλους. «Μάλωναν για μήνες για την εξουσία και την επιρροή σε μια κρίσιμη στιγμή για τη χώρα και ήταν ανίκανες να αποκαταστήσουν τη βασική σταθερότητα όταν είναι περισσότερο απαραίτητη».

Οι σχέσεις μεταξύ του PSD και της κεντροδεξιάς έχουν επιδεινωθεί τόσο άσχημα που καμία πλευρά δεν είναι πρόθυμη να αναβιώσει τον παλιό συνασπισμό, αφήνοντας το κοινοβούλιο σε αδιέξοδο. Ο Πρόεδρος Νίκουσορ Νταν έχει δηλώσει ότι θα διορίσει άλλον πρωθυπουργό μόνο εάν ο υποψήφιος είχε αρκετή υποστήριξη για να πάρει ψήφο εμπιστοσύνης.

Οι αναλυτές ανέφεραν ότι η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών θα ήταν δύσκολο να προκληθεί, σημειώνοντας ότι η χώρα δεν έχει διεξαγάγει πρόωρες εκλογές από την πτώση του κομμουνισμού το 1989. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι ένα υπουργικό συμβούλιο μειοψηφίας ή μια εύθραυστη πλειοψηφία που θα συγκροτηθεί μέσω αποστάσεων, ανέφεραν.

Ο Νταν θεωρεί τις πρόωρες εκλογές ως ένα όριο που δεν είναι διατεθειμένος να ξεπεράσει. Η κύρια ανησυχία του είναι ότι το ακροδεξιό κόμμα AUR, το οποίο συγκεντρώνει ποσοστό 35-40% στις δημοσκοπήσεις, θα είναι ο πιο πιθανός νικητής μιας νέας ψηφοφορίας.

«Προς το παρόν θα υπάρξει μια κυβέρνηση μειοψηφίας, καλύτερα να το συνηθίσουμε», δήλωσε στους FT ο Χούνορ Κέλεμεν, πρόεδρος του εθνοτικού ουγγρικού κόμματος UDMR, το οποίο ήταν μέρος του τετραμερούς συνασπισμού που κατέρρευσε τον Απρίλιο.

Μια κυβέρνηση AUR ήταν κάτι «αναπόφευκτο», είπε ο Κέλεμεν. «Θα δούμε αν αυτό θα συμβεί το 2026 ή το 2028».

«Αλλά έχουν διπλασιάσει την υποστήριξή τους από τις τελευταίες εκλογές και έχουν ακόμα περιθώρια ανάπτυξης. Όσο χειρότερες οι επιδόσεις μας, τόσο υψηλότερα θα φτάσουν».