Γερμανία: Η πολιτική απειλεί την ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας

Εκ πρώτης όψεως, ο πολιτικά πιεσμένος καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς έχει πολλά κοινά με τον έκπτωτο Βρετανό πρωθυπουργό σερ Κιρ Στάρμερ: μια οικονομία που δυσκολεύεται να ανεβάσει ταχύτητα, υψηλό ενεργειακό κόστος, υποδομές που έχουν μείνει πίσω και, ταυτόχρονα, σοβαρή φθορά της προσωπικής πολιτικής τους εικόνας, σύμφωνα με δημοσίευμα των FT.

Ο Μερτς, ωστόσο, διαθέτει ένα μεγάλο πλεονέκτημα που δεν είχε ο Στάρμερ: χρήματα για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα.

Μετά το «καταστροφικό» εκλογικό αποτέλεσμα στο μικρό κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, ο Γερμανός καγκελάριος έχει διαμηνύσει ότι θα συνεχίσει τη μάχη. Και σε αντίθεση με τη Βρετανία, της οποίας ο προϋπολογισμός ασφυκτιά υπό το βάρος του υψηλού χρέους και του κόστους χρηματοδότησης, η παραδοσιακά δημοσιονομικά συντηρητική Γερμανία διαθέτει τον χώρο για να επιχειρήσει να δαπανήσει τον δρόμο της προς την έξοδο από το σημερινό αδιέξοδο.

Η οικονομία ανακάμπτει αλλά…

Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η στρατηγική του Μερτς έχει ήδη αποφέρει ορισμένα αποτελέσματα. Από τότε που το 2025 χαλάρωσε το περίφημο γερμανικό «φρένο χρέους» για τις δαπάνες άμυνας και υποδομών, η οικονομία επέστρεψε σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Οι αναλυτές της Goldman Sachs υπολογίζουν ότι το γερμανικό ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά περίπου 1% φέτος, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί στο 1,3% έως το 2028. Ιδιαίτερα θετική είναι η εικόνα των εξαγωγών, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 2% σε τριμηνιαία βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026.

Το πρόβλημα για τον Μερτς είναι ότι οι ψηφοφόροι δεν φαίνεται να συμμερίζονται αυτή την αισιοδοξία, όπως καταδεικνύουν τόσο τα τελευταία εκλογικά αποτελέσματα όσο και οι δημοσκοπήσεις.

Μία εξήγηση είναι ότι η αύξηση των κρατικών δαπανών εξελίσσεται πιο αργά από ό,τι αναμενόταν, ιδιαίτερα στις υποδομές. Σύμφωνα με την Panmure Liberum, στα τέλη Ιουλίου οι επενδύσεις σε αγαθά, γη, εξοπλισμό και άλλους αντίστοιχους τομείς παρέμεναν χαμηλότερα από τα επίπεδα ενός έτους νωρίτερα.

Και αυτό έχει τη λογική του. Η παραγγελία στρατιωτικού εξοπλισμού μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα. Η μελέτη, αδειοδότηση και κατασκευή ενός μεγάλου έργου υποδομής είναι πολύ πιο σύνθετη υπόθεση — ιδιαίτερα σε μια χώρα που επί δεκαετίες υποεπένδυε στα δημόσια έργα.

Τα λεφτά δεν έχουν φτάσει στις τσέπες των Γερμανών

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο ζήτημα: τα χρήματα που έχουν ήδη φύγει από τα κρατικά ταμεία ενδέχεται να μην έχουν φτάσει ακόμη στην πραγματική οικονομία και, κυρίως, στους ίδιους τους πολίτες.

Η UBS, η οποία παρακολουθεί την πορεία της δημοσιονομικής τόνωσης μέσα από έρευνες, δείκτες οικονομικού κλίματος και τα βιβλία παραγγελιών των επιχειρήσεων, διαπιστώνει σαφείς ενδείξεις αύξησης των δαπανών στην άμυνα και τις πρώτες ενδείξεις αντίστοιχης κινητικότητας στις υποδομές.

Οι επιχειρήσεις αρχίζουν ήδη να βλέπουν τα οφέλη. Οι αναλυτές προβλέπουν αύξηση των κερδών ανά μετοχή των γερμανικών εταιρειών κατά 17% το 2027, ποσοστό περίπου διπλάσιο από εκείνο που αναμένεται για τον ευρύτερο ευρωπαϊκό χρηματιστηριακό δείκτη, σύμφωνα με την Goldman Sachs. Siemens Energy και Thyssenkrupp συγκαταλέγονται στις εταιρείες που έχουν ήδη επωφεληθεί από το νέο περιβάλλον.

Στην πλευρά των καταναλωτών, όμως, η εικόνα παραμένει πολύ διαφορετική. Η εμπιστοσύνη εξακολουθεί να είναι υποτονική, ενώ το κλίμα επιβαρύνεται από την εξαιρετικά κακή κατάσταση των παραδοσιακών βιομηχανικών πυλώνων της Γερμανίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Volkswagen, η οποία τη Δευτέρα τέθηκε εκτός του Euro Stoxx 50, καθώς η μετοχή της κατρακύλησε σε χαμηλό 16 ετών.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον Μερτς

Εφόσον τα χρήματα αρχίσουν πράγματι να καταλήγουν στις τσέπες των Γερμανών — και στον βαθμό που οι εκλογικές επιλογές τους επηρεάζονται από την οικονομική τους κατάσταση — η κυβέρνηση μπορεί με τον χρόνο να καταφέρει να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα.

Υπάρχει όμως μία κρίσιμη προϋπόθεση: η πολιτική αστάθεια να μην εκτροχιάσει προηγουμένως την οικονομική ανάκαμψη.

Ένας κίνδυνος είναι ο Μερτς, υπό την πίεση των πολιτικών εξελίξεων, να φρενάρει τις σχεδιαζόμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η αλλαγή του γερμανικού συνταξιοδοτικού συστήματος. Ένας δεύτερος είναι η αυξημένη αβεβαιότητα να κάνει τις επιχειρήσεις πιο επιφυλακτικές απέναντι σε νέες επενδύσεις.

Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι Financial Times, στην πολιτική, όπως και στην ποδηλασία, όταν χαθεί η ορμή αρχίζουν οι επικίνδυνες ταλαντεύσεις και οι απότομες αλλαγές πορείας.

Ο Κιρ Στάρμερ το έμαθε με τον δύσκολο τρόπο. Για τον Φρίντριχ Μερτς, το μεγάλο στοίχημα είναι να μην ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο.