Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν νέους, συλλογικούς τρόπους αντίδρασης στις ρωσικές επιθετικές ενέργειες που δεν φτάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, καθώς ορισμένοι εκφράζουν φόβους ότι οι υφιστάμενοι μηχανισμοί αποτυγχάνουν να αποτρέψουν τον λεγόμενο υβριδικό πόλεμο της Μόσχας.
Οι χώρες διίστανται ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεχιζόμενων ενεργειών σαμποτάζ, εμπρησμού και αποσταθεροποίησης από το Κρεμλίνο, ωστόσο ένας αυξανόμενος αριθμός κρατών επιδιώκει τη θέσπιση συλλογικών διαδικασιών για την τιμωρία της Ρωσίας σχετικά με επιθέσεις που δεν πληρούν τα κριτήρια του ΝΑΤΟ για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας (Άρθρο 5).
«Αν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με υβριδικό πόλεμο, χρειαζόμαστε υβριδική άμυνα», δήλωσε στους Financial Times ο Άντριους Κουμπίλιους, Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ. «Αυτό είναι απολύτως σαφές… Θα εξετάσουμε πώς θα ορίσουμε τα μέσα που πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε».
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ θα συναντηθούν τη Δευτέρα για να συζητήσουν μια πρόταση της Κομισιόν σχετικά με τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης, το οποίο θα ενεργοποιείται όταν οι χώρες δέχονται τέτοιου είδους επιθέσεις, με στόχο τον συντονισμό αποτελεσματικών αντιδράσεων.
Η διαδικασία θα προσομοίαζε με τις συζητήσεις που ενεργοποιούνται βάσει του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, όταν ένα κράτος-μέλος θεωρεί ότι «απειλείται η ασφάλειά του». Το Άρθρο 4 έχει ενεργοποιηθεί εννέα φορές στην ιστορία του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων δύο φορών κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους.
Πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν στους Financial Times ότι επικρατεί ευρεία σύγχυση σχετικά με τη λειτουργία του νέου πρωτοκόλλου, καθώς και επιφυλακτικότητα απέναντι σε οποιονδήποτε μηχανισμό θα μπορούσε να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ, δυσχεραίνοντας ενδεχομένως την αντίδραση λόγω της δημιουργίας επικαλυπτόμενων οδών λήψης αποφάσεων.
Άντριους Κουμπίλιους
Τα περισσότερα μέλη της ΕΕ θέλουν συντονισμένες προσπάθειες εναντίον των απειλών εκ Ρωσίας
Ωστόσο, η πλειονότητα των χωρών τάσσεται υπέρ της επανεξέτασης της υφιστάμενης προσέγγισης για τον συντονισμό μιας συλλογικής απάντησης στην επίμονη εκστρατεία ενεργειών αποσταθεροποίησης που διεξάγει η Ρωσία φέτος.
Οι χώρες έχουν επιρρίψει στη Μόσχα την ευθύνη για διάφορες επιθέσεις, όπως κυβερνοεπιθέσεις, την απόπειρα επίθεσης με ένοπλο μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, την ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια. Τέτοια περιστατικά έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
«Πολύ απλά, εάν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με επώδυνες υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή μας θα πρέπει να είναι εξίσου επώδυνη», δήλωσε στους Financial Times ο Κουμπίλιους. «Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα χρησιμοποιήσουμε τα ίδια μέσα, αλλά το κόστος —η “οδύνη”— θα πρέπει να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο».
«Η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι θα υπάρξουν απαντήσεις και ότι αυτές μπορεί να είναι επώδυνες», πρόσθεσε.
Ως απάντηση σε δολιοφθορές και άλλες επιθέσεις που χαρακτηρίζονται ευρύτερα ως «υβριδικές», το ΝΑΤΟ έχει ξεκινήσει στρατιωτικές αποστολές περιπολίας («Baltic Sentry και η «Eastern Sentry»). Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επίσης αναζητήσει υπόπτους για υποθέσεις δολιοφθοράς μέσω κοινών αποστολών των αρχών επιβολής του νόμου και των υπηρεσιών πληροφοριών.
Η κλιμακούμενη εκστρατεία της Μόσχας κατά μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και η χρήση βομβιστικών και εμπρηστικών ενεργειών και άλλων δυνητικά θανατηφόρων μεθόδων επίθεσης, ώθησαν ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να σταματήσουν να χαρακτηρίζουν τέτοιες επιθέσεις ως «υβριδικές».
Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει περιορισμένη στρατιωτική επίθεση κατά χώρας του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες.
Προειδοποιήσεις από Φον ντερ Λάιεν
Παρουσιάζοντας το νέο «πρωτόκολλο» νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε ότι η ρωσική εκστρατεία «κυβερνοεπιθέσεων, δολιοφθορών, εμπρησμών και εισβολών με drone εντείνεται καθημερινά. Επομένως, καθώς αυξάνεται το επίπεδο της απειλής, πρέπει να αυξηθεί και η ετοιμότητα της Ευρώπης».
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι το ευρωπαϊκό «δόγμα, οι θεσμοί μας και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων δεν έχουν συμβαδίσει με τη νέα πραγματικότητα… πρέπει να εξετάσουμε αν εξακολουθούν να είναι κατάλληλοι για τον σκοπό τους».
Πρότεινε ένα νέο ευρωπαϊκό «εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», ώστε η ήπειρος να απαντά συλλογικά σε περιστατικά «που δεν φτάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν σαφώς την εθνική μας ασφάλεια. Με άλλα λόγια, έναν μηχανισμό που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το “Άρθρο 4” του ΝΑΤΟ».
Οι υπουργοί Άμυνας έχουν κληθεί να συζητήσουν τις προτάσεις τη Δευτέρα. Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε στους FT: «Η ΕΕ είναι η πλέον κατάλληλη για να σχολιάσει τις συζητήσεις εντός ΕΕ. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει καταστήσει σαφές ότι η ισχυρή εταιρική σχέση μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πιο σημαντική από ποτέ, και έχει χαιρετίσει την ενίσχυση της συμβολής των Ευρωπαίων συμμάχων στην κοινή μας ασφάλεια».
«Το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο γι’ αυτό. Σχεδιάζουμε να προετοιμαστούμε κατάλληλα. Διαθέτουμε όλες τις επιλογές αντίδρασης», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, αναφερόμενος στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.
«Το μόνο πρόβλημα είναι ότι αυτές [οι επιλογές] δεν είναι πάντα δημόσιες, επομένως δεν μπορούμε πάντα να μιλάμε γι’ αυτές. Δεν είναι πάντα συμμετρικές. Δεν πρόκειται πάντα για ανταπόδοση “μέτρο με το μέτρο”, αλλά μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι οι Ρώσοι το γνωρίζουν».
