Σε έναν ανέλπιστα κερδισμένο του ενεργειακού πολέμου εξελίσσεται η Τουρκία από τα πλήγματα ουκρανικών drones σε ρωσικούς αγωγούς και από το μπλοκάρισμα πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ. Δίχως χάσιμου χρόνου, η Άγκυρα χτίζει υποδομές που θα της χαρίσουν πλεονέκτημα στη μεταφορά ενέργειας. Το τίμημα όμως μπορεί να είναι βαρύ, καθώς μία από τις πιο εύφορες πεδιάδες του κόσμου απειλείται με ριζικό μετασχηματισμό, ενώ υπό πίεση βρίσκονται και οι «πνεύμονες της Μεσογείου» που κινδυνεύουν να φράξουν.
Μπορεί η Τουρκία να χαρακτήρισε την Τσουκούροβα προστατευόμενη μεγάλη πεδιάδα το 2017, περιορίζοντας τη δυνατότητα αλλαγής χρήσεων της γης και την οικοδόμηση, αλλά, οι γεωπολιτικές ευκαιρίες βάζουν το περιβάλλον σε δεύτερη μοίρα.
Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Foreign Policy, μέσα στο 2027 προγραμματίζεται να εγκαινιαστεί η Εξειδικευμένη Βιομηχανική Ζώνη Ενέργειας του Τζεϊχάν, τελώντας υπό τη διαχείριση του Πετροχημικού Συμπλέγματος Ανατολικής Μεσογείου (DAPEK).
Εκεί θα φιλοξενηθεί μονάδα πολυπροπυλενίου, κόστους 1,7 δισ. δολαρίων, μονάδα ανάκτησης υδρογόνου για παραγωγή ενέργειας, εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού και υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς και προβλήτες και τερματικούς σταθμούς φορτίων για συμπλέγματα πετροχημικής παραγωγής.
Η ζώνη αυτή και άλλες έξι περίπου, όλες διασυνδεδεμένες με σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και με ενοποιημένη διαχείριση, θα διαμορφώσουν μια «Μόρντορ» στις περιφέρειες Τζεϊχάν και Γιουμουρταλίκ -έκτασης περίπου 1,2 φορές όσο οι Παξοί- καταλαμβάνοντας σχεδόν ολόκληρες τις ακτογραμμές τους.
Γιατί όμως η Τουρκία έχει επιδοθεί σε μια τέτοια πυρετώδη επιστροφή σε υποδομές που μοιάζουν να αντιστρέφονται τον στόχο της μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2053;
Διότι μπορεί να προσφέρει ενεργειακές εναλλακτικές εκεί που άλλοι δεν μπορούν: διαθέτει δύο ενεργούς αγωγούς που είναι φθηνότεροι και ταχύτεροι από τις άλλες διαθέσιμες επιλογές.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια διαδρομή διαμετακόμισης ή κάποιος κόμβος που να είναι εντελώς απαλλαγμένος από κινδύνους», δήλωσε η Κάρολ Ναχλέ, οικονομολόγος ενέργειας και ιδρύτρια της βρετανικής συμβουλευτικής εταιρείας Crystol Energy. «Αυτός είναι ένας τομέας στον οποίο ίσως η Τουρκία διαθέτει πλεονέκτημα».
Η Τουρκία ενισχύει ακόμη περισσότερο την πετρελαϊκή της βιομηχανία, καθώς η ζήτηση για πετρέλαιο ως πρώτη ύλη για πετροχημικά προϊόντα αυξάνεται ραγδαία.
Η Τουρκία αξιοποιεί αυτή την εξέλιξη διευρύνοντας, ενοποιώντας και θεσμοθετώντας την ανάπτυξη που σχετίζεται με το πετρέλαιο. Τετραπλασιάζει τη χωρητικότητα αποθήκευσης πετρελαίου γύρω από τους τερματικούς σταθμούς του Τζεϊχάν, με στόχο να φτάσει και τελικά να ξεπεράσει τη συνδυασμένη δυναμικότητα των αγωγών, που ανέρχεται σε 2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, επισπεύδει τις περιβαλλοντικές και πολεοδομικές αδειοδοτήσεις για έργα που σχετίζονται με την ενέργεια -μεταξύ των οποίων αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομος υψηλής ταχύτητας, κέντρα logistics και ορυχεία- και επαναφέρει σχέδια για μαζική επέκταση της παραγωγής πετροχημικών.
Το τουρκικό υπουργείο Βιομηχανίας και Τεχνολογίας υποστηρίζει ότι η επέκταση θα δημιουργήσει 80.000 θέσεις εργασίας για εργαζομένους τόσο χειρωνακτικής όσο και πνευματικής εργασίας και θα μετατρέψει την Τουρκία από χώρα διαμετακόμισης αργού πετρελαίου με αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα σε εξαγωγέα «προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, ανταγωνιστικών και βιώσιμων».
Το τίμημα είναι βαρύ
Σε ολόκληρη την Τσουκούροβα, οι αγρότες καλλιεργούν γη τόσο εύφορη ώστε δίνει τρεις σοδειές τον χρόνο. Τα ποτάμια τροφοδοτούν εμπορικές καλλιέργειες βαμβακιού, καλαμποκιού, σιταριού, ηλίανθου, ελαιοκράμβης και σόγιας· το υγρό και ζεστό κλίμα ευνοεί θερμοκήπια γεμάτα ντομάτες, μπανάνες και αβοκάντο· και το πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία έδαφος υποστηρίζει μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων — εσπεριδοειδή, φιστίκια, λεμόνια, ελιές, ρόδια, καρπούζια και πολλά άλλα.
Στον Κόλπο της Αλεξανδρέττας βρίσκονται επίσης τα λιβάδια Ποσειδωνίας, γνωστά ως οι «πνεύμονες της Μεσογείου», μια ζωτικής σημασίας πηγή οξυγόνου για ολόκληρη τη λεκάνη.
Συνεπώς, οι βιομηχανίες όχι μόνο θα μπορούσαν σχεδόν να αντικαταστήσουν τη γεωργία, αλλά και να μεταβάλουν μόνιμα τη γη και το νερό που τη συντηρούν, καθιστώντας ανέφικτη οποιαδήποτε μελλοντική επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση, σύμφωνα με το Foreign Policy.
Ελαιοκαλλιεργητές, κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι και οι αλιείς αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τα οφέλη της μετάβασης αυτής, καθώς τα μέσα βιοπορισμού εξαρτώνται από τη γη που εκκαθαρίζεται για τη δημιουργία βιομηχανικών ζωνών.
Σε αντίθεση με ορισμένες από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν ήδη στην περιοχή και χρησιμοποιούν θαλασσινό νερό, οι πετροχημικές μονάδες θα χρειάζονται τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού ποιότητας πόσιμου. Η DAPEK ζητά έως και 200 λίτρα νερού ανά δευτερόλεπτο για τη φάση κατασκευής και τη διπλάσια ποσότητα κατά τη λειτουργία, την οποία σχεδιάζει να αντλεί από το φράγμα Ασλάντας. Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Προστασίας Περιβάλλοντος και Καταναλωτών των Αδάνων Σαντούν Μπολούκμπασι, δήλωσε ότι μέχρι να κατασκευάσει σύστημα υδροδότησης, η εταιρεία μεταφέρει νερό από τις πηγές Μπουρνάζ, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο εξάντλησης των υπόγειων υδάτων και των αποθεμάτων πόσιμου νερού των γύρω περιοχών.
Ο ίδιος και άλλοι περιβαλλοντιστές προειδοποιούν ότι η πρόσθετη πετροχημική δραστηριότητα και η αστική ανάπτυξη θα μπορούσαν επίσης να υπερφορτώσουν τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού ή, ακόμη χειρότερα, να προκαλέσουν ατυχήματα όπως πετρελαιοκηλίδες, διαρροές χημικών, εκρήξεις αερίου και τις πυρκαγιές που θα προέκυπταν, οι οποίες θα μπορούσαν να μολύνουν σοβαρά το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα.
Άλλες βαριές βιομηχανίες και χημικά εργοστάσια στα Άδανα έχουν ήδη εντοπιστεί να απορρίπτουν τοξικά απόβλητα στον ποταμό Τζεϊχάν και στη Μεσόγειο, δηλητηριάζοντας χωράφια στα κατάντη και αφανίζοντας ολόκληρους πληθυσμούς ψαριών.
Επίσης, μια ακόμα επικίνδυνη πλην παραμελημένη μορφή ρύπανσης, είναι η ατμοσφαιρική. Η καύση, οι φλόγες καύσης από δεξαμενές προπανίου και αγωγούς, οι διαρροές κατά την αποθήκευση και την επεξεργασία και άλλες δραστηριότητες που συνδέονται με τις πετροχημικές μονάδες θα εκπέμπουν βαρέα μέταλλα και πτητικές οργανικές ενώσεις που μπορούν να προκαλέσουν νέφος, όξινη βροχή και καρκίνο.
Το επίπεδο σωματιδιακής ρύπανσης στα Άδανα είναι ήδη τετραπλάσιο από την τιμή που συνιστά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με περιβαλλοντικές οργανώσεις να συνδέουν τη ρύπανση αυτή με έναν στους πέντε θανάτους στην επαρχία.
«Αυτός ο αγώνας έχει μετατραπεί από οικολογική μάχη σε αγώνα επιβίωσης», δήλωσε ο Μπολούκμπασι.
Πηγή: in.gr
![Ενοίκια: Ξεφεύγουν οι τιμές στα Νότια Προάστια [γραφήματα]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2026/09/ot_enoikia-1024x682-2.png)
