Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε υποσχεθεί στους ψηφοφόρους, που ήταν δυσαρεστημένοι με τον πληθωρισμό, ότι θα μείωνε τις τιμές της βενζίνης κάτω από τα 2 δολάρια το γαλόνι μέσα στον πρώτο χρόνο της θητείας του.
«Το σχέδιό μου θα μειώσει τις τιμές της ενέργειας κατά το ήμισυ ή και περισσότερο μέσα σε 12 μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων μου», δήλωσε ο Τραμπ σε ομιλία του στο Οικονομικό Κλαμπ της Νέας Υόρκης, τον Σεπτέμβριο του 2024, στο πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας του.
«Η ενέργεια ήταν εξαρχής η αιτία του προβλήματός μας», είπε στους ψηφοφόρους. «Η ενέργεια θα μας βγάλει από αυτό. Αυτό σημαίνει ότι θα μειώσουμε τις τιμές και θα ρίξουμε τη βενζίνη κάτω από τα 2 δολάρια το γαλόνι».
Η πραγματικότητα
Ωστόσο, όταν οι ψηφοφόροι προσέλθουν στις κάλπες την Τρίτη, οι τιμές της ενέργειας θα εξακολουθούν να αποτελούν πονοκέφαλο.
Οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ αναμένεται να καταγράψουν τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν σημειωθεί ποτέ σε ημέρα εκλογών, σύμφωνα με τον Patrick De Haan, επικεφαλής ανάλυσης της αγοράς πετρελαιοειδών στην GasBuddy.
«Οι τιμές δεν ήταν ποτέ τόσο υψηλές τόσο αργά μέσα στη χρονιά», δήλωσε ο De Haan.
Την Παρασκευή, η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ διαμορφωνόταν στα 4,20 δολάρια το γαλόνι, σχεδόν 40% υψηλότερα σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι.
Η τιμή του ντίζελ, που είναι κρίσιμο για τις μεταφορές και τη γεωργία, έχει εκτιναχθεί κατά περίπου 70% μέσα στον τελευταίο χρόνο, φτάνοντας τα 6,32 δολάρια το γαλόνι.
Στις ενδιάμεσες εκλογές του 2022 στις ΗΠΑ, τη χρονιά που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία πυροδοτώντας ενεργειακή κρίση, οι τιμές λιανικής της βενζίνης ανέρχονταν σε 3,80 δολάρια το γαλόνι, σύμφωνα με τα στοιχεία της AAA.
Αυτογκόλ
«Ο Τραμπ έβαλε ο ίδιος εμπόδια στον εαυτό του», δήλωσε ο De Haan. «Τον περασμένο Δεκέμβριο προβλέπαμε ότι το 2026 θα ήταν η χρονιά με τις χαμηλότερες τιμές βενζίνης από το 2020. Αυτό δεν απαιτούσε καμία προσπάθεια. Και, προφανώς, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν έτσι».
Οι τιμές των καυσίμων εκτινάχθηκαν μετά την απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν, από κοινού με το Ισραήλ, στις 28 Φεβρουαρίου. Η Τεχεράνη απάντησε με ένα κύμα επιθέσεων εναντίον δεξαμενόπλοιων που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, περιορίζοντας δραστικά τις ροές πετρελαίου μέσω αυτής της ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού.
Ο Τραμπ δήλωσε στους ψηφοφόρους, σε προεκλογική συγκέντρωση στο Μίσιγκαν την περασμένη Κυριακή, ότι η αύξηση των τιμών των καυσίμων είναι ένα «μικρό τίμημα» για να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
«Μόλις τερματιστεί αυτή η σύγκρουση, οι τιμές της βενζίνης θα υποχωρήσουν δραστικά και το τρομοκρατικό καθεστώς του Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο», ανέφερε σε δήλωσή της η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Taylor Rogers.
Ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι, σε προσαρμοσμένους ως προς τον πληθωρισμό όρους, οι τιμές της βενζίνης ήταν υψηλότερες και σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις.
Οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν ανακάμψει από το καλοκαίρι, καθώς ο αμερικανικός στρατός συνέδραμε τα πλοία κατά τη διέλευσή τους από το θαλάσσιο πέρασμα.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχουν επιδεινωθεί περαιτέρω από τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι σε διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και από τα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια στη Ρωσία.
Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο μέσα στην πρώτη εβδομάδα της δεύτερης θητείας του, όμως η σύγκρουση παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα αδιέξοδο χωρίς ορατή διέξοδο.
«Ειλικρινά, το ντίζελ είναι το βασικό σημείο πίεσης, επειδή έχει τόσο καθοριστική σημασία για την οικονομική ανάπτυξη», δήλωσε την Παρασκευή στο CNBC ο διευθύνων σύμβουλος της ExxonMobil, Darren Woods, μετά την ανακοίνωση τεράστιων κερδών από τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας, χάρη στις αναταράξεις στην αγορά.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν αυξήσει τους ναύλους για να αντισταθμίσουν το υψηλό κόστος των καυσίμων αεροσκαφών, που αποτελούν τη μεγαλύτερη δαπάνη τους μετά το κόστος εργασίας, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες συγκράτησης του πληθωρισμού.
Πολιτικές πιέσεις
Ο Τραμπ δέχθηκε πολιτικές πιέσεις από τους Ρεπουμπλικανούς να λάβει μέτρα για τις τιμές των καυσίμων ενόψει των εκλογών της Τρίτης.
Το υψηλό κόστος του ντίζελ πλήττει μεγάλες αγροτικές πολιτείες, όπως η Αϊόβα, οι ψηφοφόροι της οποίας έχουν στηρίξει συντριπτικά τον Τραμπ στις προεδρικές εκλογές.
Η αναμέτρηση για τη Γερουσία στην πολιτεία, γνωστή και ως «Πολιτεία του Γερακιού» (Hawkeye State), έχει εξελιχθεί σε αμφίρροπη μάχη.
Ο Τραμπ εξέτασε για σύντομο χρονικό διάστημα το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών ντίζελ, καθώς ο γερουσιαστής Chuck Grassley (Ρεπουμπλικανός, Αϊόβα) ασκούσε πιέσεις για τη στήριξη των αγροτών της πολιτείας.
Ο πρόεδρος τελικά εγκατέλειψε την ιδέα, επειδή ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να οδηγήσει και σε αύξηση των τιμών της βενζίνης.
Αντ’ αυτού, ο Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα που επιτρέπει στους οδηγούς φορτηγών να χρησιμοποιούν στους αυτοκινητοδρόμους των ΗΠΑ πετρέλαιο κίνησης εκτός δρόμου, το οποίο απαλλάσσεται από φόρους, ενώ ανακοίνωσε και πρόγραμμα ενίσχυσης ύψους 8 δισ. δολαρίων για τους αγρότες που πλήττονται από τις υψηλές τιμές των καυσίμων.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ κατέληξε σε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, βάσει της οποίας η Μόσχα θα εξαγάγει περίπου 6 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ στην παγκόσμια αγορά έως τον Νοέμβριο.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά και ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές επέκριναν έντονα τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι επιβραβεύει τη ρωσική επιθετικότητα.
Αναλυτές της αγοράς ενέργειας επισήμαναν ότι οι ποσότητες ντίζελ που προβλέπει η συμφωνία με τη Ρωσία είναι μικρές σε σύγκριση με την παγκόσμια ζήτηση και δεν πρόκειται να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στις τιμές.
Πιο πρόσφατα, οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν άνοδο ενόψει των εκλογών.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θα επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ωστόσο, η αγορά ενσωματώνει ήδη τον κίνδυνο ενός νέου γύρου συγκρούσεων μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας την Τρίτη. Η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου Brent έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 13% τον Οκτώβριο, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) καταγράφει άνοδο 15%.
«Εάν υπάρξει κλιμάκωση, αυτό θα μπορούσε προφανώς να ασκήσει νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές λίγο πριν από την Ημέρα των Ευχαριστιών», δήλωσε ο De Haan, προσθέτοντας ότι «εκείνη την περίοδο οι Αμερικανοί έχουν επίσης πολύ ισχυρή παράδοση να ταξιδεύουν οδικώς για να επισκεφθούν φίλους και συγγενείς».
