Τα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων στην Ευρώπη, δείχνουν πόσο γρήγορα μια ψηφιακή παραβίαση μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της αγοράς. Τι κάνει ένα κατάστημα ευπαθών τροφίμων όταν μέσα στη νύχτα, κάποιος αλλάξει από απόσταση τις ρυθμίσεις του ψυκτικού θαλάμου; Πώς πληρώνει τους προμηθευτές μια επιχείρηση όταν η τράπεζά της αναστέλλει προσωρινά ορισμένα εμβάσματα; Το πρακτικό ερώτημα είναι ποιες βασικές λειτουργίες μπορούν να συνεχιστούν με ασφάλεια τις πρώτες ώρες μιας διακοπής ρεύματος ή άλλης δυσλειτουργίας και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την καθεμία.
Στις αρχές Νοεμβρίου, η ENISA και οι ευρωπαϊκές αρχές ενημέρωσαν για νέο κύμα περιστατικών σε συστήματα επαγγελματικής ψύξης σε κράτη-μέλη. Σε ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ καταγράφηκαν αυξήσεις θερμοκρασίας και καταστροφή τροφίμων. Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ανακοίνωσε στις 5 Νοεμβρίου ότι υπήρχαν καταγγελίες, κυρίως από κρεοπωλεία, και ότι είχε ήδη εντοπίσει πάνω από 300 ελεγκτές εκτεθειμένους στο διαδίκτυο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι διαδικτυακοί ελεγκτές, που επιτρέπουν την απομακρυσμένη εποπτεία και αλλαγή των ρυθμίσεων λειτουργίας. Το γαλλικό CERT κατονομάζει συγκεκριμένες σειρές εργοστασίων, που παραβιάστηκαν τα λογισμικά τους. Για τον επιχειρηματία προέχει λοιπόν να γνωρίζει το μοντέλο του δικού του εξοπλισμού, αν υποστηρίζεται με ενημερώσεις ασφαλείας και ποιος μπορεί να αλλάζει τις ρυθμίσεις του.
Στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, οι ψηφιακοί δράστες απέκτησαν πρόσβαση σε γνωστή γαλλική τράπεζα, μέσω πλατφόρμας εξωτερικού παρόχου και πραγματοποίησαν μη εξουσιοδοτημένες μεταφορές 100 εκατ. ευρώ από λογαριασμό της ίδιας της τράπεζας. Η τράπεζα ανέφερε ότι ένα μέρος των χρημάτων ενδέχεται να μετατράπηκαν στη συνέχεια σε κρυπτονομίσματα. Σε άλλη υπόθεση κυβερνοεπίθεσης αφαιρέθηκαν απευθείας από διαδικτυακά πορτοφόλια ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 6,3 δισ. δολαρίων.
Η Στρατηγική Ετοιμότητας της ΕΕ, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025, προβλέπει την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών, ώστε ο πληθυσμός να μπορεί να καλύπτει βασικές ανάγκες για τουλάχιστον τρεις ημέρες. Εδώ, αποκτά πρακτική σημασία ο ευρωπαϊκός στόχος των 72 ωρών ετοιμότητας του πληθυσμού στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής. Για τις επιχειρήσεις, χρησιμοποιείται το ίδιο χρονικό διάστημα ως ορίζοντα άσκησης επιχειρησιακής συνέχειας. Κάθε λειτουργία έχει ασφαλώς τον δικό της χρόνο ανοχής και ευτυχώς σε ένα ψυκτικό θάλαμο, η ειδοποίηση και η επέμβαση μπορεί να γίνει μέσα σε λίγα λεπτά.
Για ένα σούπερ μάρκετ, ένα κρεοπωλείο, ζαχαροπλαστείο ή μια ψυκτική αποθήκη τροφίμων και φαρμάκων, η άσκηση ξεκινά με συγκεκριμένα ερωτήματα. Ποιος λαμβάνει συναγερμό θερμοκρασίας τη νύχτα; Υπάρχει καταγραφή ανεξάρτητη από τον ελεγκτή; Μπορεί ο συντηρητής να αποκαταστήσει την ασφαλή τοπική λειτουργία αν διακοπεί η απομακρυσμένη πρόσβαση; Χρειάζεται επίσης σχέδιο για εφεδρικό ψυκτικό χώρο, όπου είναι εφικτό, και διαδικασία δέσμευσης και αξιολόγησης παρτίδων όταν υπάρχει υποψία παραβίασης της ψυκτικής αλυσίδας.
Στις e-banking πληρωμές, μια ΜμΕ μπορεί να ιεραρχήσει εκ των προτέρων τις υποχρεώσεις που δεν επιδέχονται καθυστέρηση, να συμφωνήσει με την τράπεζά της εναλλακτικό κανάλι συναλλαγών και να επιβεβαιώνει κάθε αιφνίδια αλλαγή λογαριασμού προμηθευτή μέσω γνωστού αριθμού επικοινωνίας. Αν χαθεί ταυτόχρονα η πρόσβαση στον ελεγκτή, στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και στις πληρωμές, η επιχείρηση χρειάζεται διαθέσιμα στοιχεία επικοινωνίας, σαφείς αρμοδιότητες και τρόπο να καταγράψει τις αποφάσεις της.
Στο λιμάνι του Πειραιά, όπου το χονδρεμπόριο, το λιανεμπόριο, οι αποθήκες και οι μεταφορές συνδέονται καθημερινά, μια διακοπή μπορεί να επηρεάσει περισσότερες επιχειρήσεις από εκείνη που δέχθηκε την επίθεση. Η κοινή άσκηση θα πρέπει να δοκιμάζει και την ενημέρωση μεταξύ συνεργατών. Ποιος ειδοποιεί τον μεταφορέα ότι μια παραλαβή αναβάλλεται και πώς επιβεβαιώνεται ότι ο παραλήπτης έλαβε την ενημέρωση εγκαίρως;
Σε απλή απόδοση, τα 12 βήματα της ENISA, του Οργανισμού της ΕΕ για την Κυβερνοασφάλεια, που πρέπει μια ΜμΕ να ακολουθήσει είναι τα ακόλουθα:
- Δημιουργήστε κουλτούρα κυβερνοασφάλειας. Ορίστε υπεύθυνο, διαθέστε πόρους και εφαρμόστε σαφείς κανόνες.
- Εκπαιδεύστε τους εργαζομένους. Βοηθήστε τους να αναγνωρίζουν ψηφιακές απειλές και να αντιδρούν σωστά.
- Ελέγξτε τους εξωτερικούς συνεργάτες. Συμφωνήστε απαιτήσεις ασφαλείας με προμηθευτές που προσπελαύνουν δεδομένα ή συστήματα.
- Ετοιμάστε σχέδιο αντιμετώπισης περιστατικών. Καθορίστε ενέργειες, αρμοδιότητες και διαδικασίες ειδοποίησης.
- Προστατεύστε την πρόσβαση. Χρησιμοποιήστε διαφορετικούς ισχυρούς κωδικούς και πολυπαραγοντική ταυτοποίηση.
- Ασφαλίστε τις συσκευές. Εφαρμόστε ενημερώσεις, προστασία από κακόβουλο λογισμικό και κρυπτογράφηση.
- Θωρακίστε το δίκτυο. Χρησιμοποιήστε τείχη προστασίας και ελέγχετε την απομακρυσμένη πρόσβαση.
- Φροντίστε τη φυσική ασφάλεια. Προστατεύστε εξοπλισμό και έγγραφα και κλειδώνετε τις οθόνες.
- Κρατήστε αντίγραφα ασφαλείας. Αποθηκεύστε τα χωριστά και δοκιμάζετε την επαναφορά τους.
- Αξιολογήστε την ασφάλεια του υπολογιστικού νέφους. Εξετάστε τον πάροχο και την προστασία των δεδομένων σας.
- Προστατεύστε τις ιστοσελίδες σας. Συντηρείτε τις εφαρμογές και πραγματοποιείτε ελέγχους ασφαλείας.
- Ενημερωθείτε και ανταλλάξτε εμπειρίες. Αξιοποιήστε πληροφορίες για απειλές και διδάγματα άλλων επιχειρήσεων.
Θα πρέπει λοιπόν να αξιοποιήσουμε τις υφιστάμενες χρήσιμες οδηγίες σε ένα κοινό πρακτικό οδηγό για όλες τις επιχειρήσεις από τις αρμόδιες αρχές, τα επιμελητήρια και τους ευάλωτους σε κυβερνοεπιθέσεις κλάδους. Οι προμηθευτές μπορούν να συμβάλουν με οδηγίες ανά μοντέλο, σαφή ενημέρωση για τη διάρκεια υποστήριξης και γνωστό σημείο επικοινωνίας σε περιστατικό. Μια ΜμΕ θα πρέπει να ακολουθήσει τα 12 απαραίτητα βήματα κυβερνοασφάλειας για να μπορεί να απαντήσει σε τρία κρίσιμα ερωτήματα σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης. Ποιος ειδοποιείται πρώτος, ποιες λειτουργίες μπορούν να συνεχιστούν με ασφάλεια και με ποια διαδικασία αποκαθίσταται η κανονική λειτουργία.






















![Η Δέουσα Επιμέλεια Πελάτη [Μέρος 4ο]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/11/30535270_ypologistis.jpg)














