Πληθωρισμός, ανάπτυξη και δημόσιο χρέος είναι οι τρεις ενεργές εστίες κινδύνου που κάνουν τη σημερινή συνεδρίαση της ΕΚΤ να μοιάζει με άσκηση ισορροπίας. Στη Φρανκφούρτη το επικρατέστερο σενάριο είναι η διατήρηση των επιτοκίων αμετάβλητων, όμως το πραγματικό βάρος πέφτει στη διατύπωση της απόφασης και στη συνέντευξη της Κριστίν Λαγκάρντ.
Η ΕΚΤ και οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό
Η ΕΚΤ δεν έχει ακόμη επαρκή στοιχεία για να τεκμηριώσει άμεση αύξηση, αλλά έχει στα χέρια της τα στοιχεία για τις προσδοκίες των καταναλωτών σχετικά με τον πληθωρισμό στους επόμενους 12 μήνες, όπου εκτινάχθηκαν στο 4% τον Μάρτιο, από 2,5% τον Φεβρουάριο, ενώ οι προσδοκίες για την τριετία ανέβηκαν στο 3%.
Οι αγορές δεν περιμένουν κίνηση σήμερα, όμως ήδη προεξοφλούν δύο αυξήσεις των 25 μονάδων βάσης μέσα στο 2026
Στο παρασκήνιο, η γραμμή που φαίνεται να διαμορφώνεται είναι «παύση τώρα, απειλή αύξησης μετά». Οι αγορές δεν περιμένουν κίνηση σήμερα, όμως ήδη προεξοφλούν δύο αυξήσεις των 25 μονάδων βάσης μέσα στο 2026, με αφετηρία πιθανότατα τον Ιούνιο, αν τα στοιχεία δείξουν ότι έρχεται και δεύτερος γύρος κρίσης στην ενέργεια.
Το πρόβλημα για τη Φρανκφούρτη είναι ότι οι οικονομίες «αυτοπεριορίζονται» χωρίς να έχει αλλάξει η νομισματική πολιτική. Η έρευνα της ΕΚΤ δείχνει αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης δανείων στο α’ τρίμηνο, ενώ οι απορρίψεις αιτήσεων αυξήθηκαν καθαρά κατά 14% στην καταναλωτική πίστη και κατά 3% σε επιχειρηματικά και στεγαστικά δάνεια.
Η πιο πολιτική διάσταση αφορά στα ομόλογα
Η πιο πολιτική διάσταση αφορά τα ομόλογα. Σε κυβερνήσεις με υψηλό χρέος, ανάμεσά τους η Ιταλία και η Ελλάδα, μια πιο σκληρή γλώσσα από την ΕΚΤ μπορεί να ανεβάσει το risk premium πριν ακόμη αυξηθούν τα επιτόκια. Στην Αθήνα, το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί τη συνεδρίαση με ανησυχία και για τον ακριβότερο δημόσιο δανεισμό και για την ακριβότερη χρηματοδότηση για επιχειρήσεις, σε μια περίοδο που ο δημοσιονομικός χώρος μετά τα πρόσφατα μέτρα είναι περιορισμένος.
Οι τελευταίες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση χαρακτηρίστηκαν από διαδοχικές κλειστές τηλεδιασκέψεις των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, χωρίς να διαμορφωθεί ενιαία γραμμή. Ανώτατοι αξιωματούχοι περιγράφουν ένα περιβάλλον «υψηλής αβεβαιότητας», στο οποίο η γεωπολιτική μεταβλητότητα έχει αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος από τα παραδοσιακά μακροοικονομικά μοντέλα.
Ανώτατοι αξιωματούχοι περιγράφουν ένα περιβάλλον «υψηλής αβεβαιότητας», στο οποίο η γεωπολιτική μεταβλητότητα έχει αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος από τα παραδοσιακά μακροοικονομικά μοντέλα
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συζήτηση εστιάζει στο πότε και με ποιο επικοινωνιακό πλαίσιο θα ανακοινωθούν οι επόμενες κινήσεις. Η εμπειρία του 2022 παραμένει έντονη στις τοποθετήσεις αρκετών μελών, καθώς τότε η καθυστέρηση στην αντίδραση της νομισματικής πολιτικής θεωρήθηκε ότι επέτρεψε στον πληθωρισμό να παγιωθεί σε υψηλότερα επίπεδα.
Στο εκτελεστικό συμβούλιο, η βασική επιδίωξη είναι να κερδηθεί χρόνος χωρίς να χαθεί αξιοπιστία. Αυτό μεταφράζεται σε μια στρατηγική όπου η σημερινή απόφαση λειτουργεί ως «ενδιάμεσος σταθμός», με σαφή προσανατολισμό στις επόμενες συνεδριάσεις και ιδιαίτερα στον Ιούνιο, όταν θα υπάρχουν περισσότερα στοιχεία για μισθούς, υπηρεσίες και εταιρικά περιθώρια.
Οι αγορές πιέζουν τη Φρανκφούρτη
Η εικόνα στις αγορές έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνει τις επιλογές της ΕΚΤ. Τα προθεσμιακά επιτόκια δείχνουν ότι οι επενδυτές δεν αμφισβητούν την ανάγκη για πιο αυστηρή πολιτική , αλλά αμφιβάλλουν για το χρόνο των αποφάσεων. Η εκτίμηση κινείται σε επίπεδα κοντά στο 2,7% για το επιτόκιο έως το τέλος του έτους, γεγονός που ενσωματώνει τουλάχιστον δύο αυξήσεις.
Στελέχη της ΕΚΤ αναγνωρίζουν ότι η αγορά λειτουργεί ως «προπομπός» της νομισματικής πολιτικής, μεταφέροντας ήδη το κόστος χρήματος στην οικονομία
Ταυτόχρονα, η καμπύλη αποδόσεων των κρατικών ομολόγων καταγράφει σταδιακή άνοδο, χωρίς ακόμη να υπάρχει απότομη διαταραχή. Το στοιχείο που προβληματίζει τις κυβερνήσεις είναι η σταθερή διεύρυνση των spreads σε ορισμένες χώρες, ένδειξη ότι οι αγορές αρχίζουν να αποτιμούν μεγαλύτερο κίνδυνο.
Στελέχη της ΕΚΤ αναγνωρίζουν ότι η αγορά λειτουργεί ως «προπομπός» της νομισματικής πολιτικής, μεταφέροντας ήδη το κόστος χρήματος στην οικονομία. Αυτό εξηγεί και την επιφυλακτικότητα απέναντι σε μια άμεση αύξηση, καθώς ένα τέτοιο βήμα θα μπορούσε να επιταχύνει μια δυναμική.
Η ΕΚΤ θα ήθελε να προλάβει μια κατάσταση όπου οι αυξήσεις στην ενέργεια θα οδηγήσουν σε γενικευμένη αύξηση τιμών, κάτι που θα απαιτούσε πιο επιθετική αντίδραση σε επόμενο στάδιο
Το σενάριο του στασιμοπληθωρισμού εμφανίζεται πλέον ως πραγματική πιθανότητα και όχι ως θεωρητικό ενδεχόμενο. Η αύξηση των τιμών ενέργειας, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση της ζήτησης και την επιφυλακτικότητα των τραπεζών, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός ενώ η ανάπτυξη υποχωρεί.
Οι εκτιμήσεις για την οικονομία της Ευρωζώνης αναθεωρούνται σταδιακά προς τα κάτω, ενώ οι επιχειρήσεις αναφέρουν αύξηση του κόστους εισροών και περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης των πιέσεων. Το κρίσιμο ερώτημα για τη Φρανκφούρτη αφορά τη μετάδοση αυτών των πιέσεων σε μισθούς και υπηρεσίες. Η ΕΚΤ θα ήθελε να προλάβει μια κατάσταση όπου οι αυξήσεις στην ενέργεια θα οδηγήσουν σε γενικευμένη αύξηση τιμών, κάτι που θα απαιτούσε πιο επιθετική αντίδραση σε επόμενο στάδιο.
Οι κυβερνήσεις και ο φόβος για το κόστος δανεισμού
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η σημερινή συνεδρίαση αντιμετωπίζεται ως κρίσιμο τεστ για το κόστος χρηματοδότησης της επόμενης περιόδου. Υπουργεία Οικονομικών παρακολουθούν στενά τη ρητορική της ΕΚΤ, γνωρίζοντας ότι ακόμη και μια αλλαγή τόνου μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις αποδόσεις των ομολόγων.
Για χώρες με υψηλό χρέος, η αλλαγη πολιτικής μπορεί να επηρεάσει τη συνολική πρόσβαση στις αγορές. Η αύξηση του κόστους δανεισμού περιορίζει τον δημοσιονομικό χώρο τη στιγμή που οι ανάγκες για στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών αυξάνονται λόγω της ενεργειακής κρίσης.
Πάντως στη Φρανκφούρτη γνωρίζουν ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές – Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, τις μισθολογικές εξελίξεις και την πιστωτική επέκταση θα διαμορφώσουν το πλαίσιο των αποφάσεων του καλοκαιριού
Στην Ελλάδα το οικονομικό επιτελείο εντάσσει την πολιτικη της ΕΚΤ στο ευρύτερο πλαίσιο σχεδιασμού μέχρι τη ΔΕΘ. Η διατήρηση της επενδυτικής αξιοπιστίας και η αποφυγή απότομης ανόδου των αποδόσεων θεωρούνται κρίσιμες παράμετροι για τη συνέχιση της δημοσιονομικής στρατηγικής.
Πάντως στη Φρανκφούρτη γνωρίζουν ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές. Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, τις μισθολογικές εξελίξεις και την πιστωτική επέκταση θα διαμορφώσουν το πλαίσιο των αποφάσεων του καλοκαιριού. Μέχρι τότε, η στρατηγική της παραμένει προσεκτική, με στόχο να αποφευχθούν κινήσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αβεβαιότητα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει κλιμάκωση της κρίσης.
