Σοβαρά εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο επανέναρξης επίσημων διαύλων επικοινωνίας με τη Ρωσία και συγκεκριμένα με τον Πούτιν οι κυβερνήσεις της ΕΕ, αναζητώντας παράλληλα το πρόσωπο που θα μπορούσε να εκπροσωπήσει ενιαία την Ευρώπη σε πιθανές διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται τα ονόματα του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι και της πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, αποκαλύπτουν οι Financial Times.
Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στην Κύπρο την επόμενη εβδομάδα, καθώς ενισχύεται η άποψη ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει στο περιθώριο των εξελίξεων. Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και το Κίεβο εκφράζονται θετικά για το ενδεχόμενο μιας πιο ενεργής ευρωπαϊκής εμπλοκής στις συνομιλίες με τη Μόσχα.
Η κυβέρνηση Τραμπ, η οποία έχει στραμμένο το ενδιαφέρον της και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, έχει ενημερώσει ευρωπαίους αξιωματούχους ότι δεν αντιτίθεται σε παράλληλες ευρωπαϊκές επαφές με τον Πούτιν, καθώς οι μέχρι σήμερα αμερικανικές πρωτοβουλίες δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο. Η βασική αιτία, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, είναι οι αμετακίνητες εδαφικές απαιτήσεις της Ρωσίας.
Επανέναρξη συνομιλιών ΕΕ – Ρωσίας
Οι Βρυξέλλες είχαν διακόψει σχεδόν κάθε επίσημο δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα μετά τη εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ωστόσο, η στασιμότητα στις ειρηνευτικές προσπάθειες και ο φόβος ότι ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να διαμορφωθεί χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή έχουν προκαλέσει νέο κύκλο συζητήσεων. Πλέον αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν ότι η ΕΕ χρειάζεται έναν κοινό απεσταλμένο που θα μπορεί να συνομιλήσει με το Κρεμλίνο.
Εκτός από τον Ντράγκι και τη Μέρκελ, στο τραπέζι έχουν πέσει και τα ονόματα του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, και τον προκάτοχό του, Σαούλι Νιινίστο. Παράλληλα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε πρόσφατα ότι η ΕΕ προετοιμάζεται για «πιθανές» συνομιλίες με τη Ρωσία.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπογράμμισε δημόσια ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις. «Συμφωνούμε και οι δύο ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε μετά από συνομιλία με τον Κόστα. «Είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία και αξίζει να καθοριστεί ποιος θα εκπροσωπήσει συγκεκριμένα την Ευρώπη».
Ο Ζελένσκι φέρεται να προτιμά «κάποιον σαν τον Ντράγκι» ή έναν ισχυρό εν ενεργεία Ευρωπαίο ηγέτη. Ο ιταλός πρώην πρωθυπουργός θεωρείται από αρκετές πρωτεύουσες ασφαλής και τεχνοκρατικά αξιόπιστη επιλογή, με διεθνές κύρος και εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων.
Από την άλλη πλευρά, η Μέρκελ εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό βάρος και μακρά εμπειρία στις σχέσεις με τη Ρωσία. Μιλώντας σε συνέδριο, εξέφρασε τη λύπη της που η Ευρώπη έμεινε εκτός των μέχρι τώρα συνομιλιών με τον Πούτιν, σημειώνοντας ότι «η υποτίμηση του Ρώσου προέδρου θα ήταν λάθος», αλλά προειδοποίησε και κατά της υποτίμησης των δυνατοτήτων της Ευρώπης. Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε αν θα αναλάμβανε έναν τέτοιο ρόλο, απάντησε ότι «άλλοι είναι πιθανώς καταλληλότεροι», προσθέτοντας ότι ο Πούτιν πιθανότατα θα λάμβανε σοβαρά υπόψη μόνο εν ενεργεία ηγέτες.
Επιφυλάξεις για Μέρκελ, αλλά και Φινλανδούς
Στη Γερμανία πάντως, η προοπτική επιστροφής της Μέρκελ σε κεντρικό διαπραγματευτικό ρόλο προκαλεί αντιδράσεις. Στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών την κατηγορούν ότι κατά τη διάρκεια της θητείας της ενίσχυσε την ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας από τη Ρωσία. Ένας βουλευτής του CDU χαρακτήρισε μάλιστα την ιδέα να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή «ανόητη».
Επιφυλάξεις υπάρχουν και για τον φινλανδικό παράγοντα. Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος σημείωσε ότι ο Νιινίστο είναι «από τους λίγους Ευρωπαίους που είχαν πραγματική σχέση εργασίας με τον Πούτιν», αλλά πρόσθεσε ότι «οι Ρώσοι είναι πολύ θυμωμένοι με τη Φινλανδία» μετά την ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Ο ίδιος αξιωματούχος εκτίμησε ότι ίσως θα ήταν προτιμότερο να επιλεγεί κάποιος από χώρες όπως η Ολλανδία ή η Πορτογαλία, «που δεν κουβαλούν τα ιστορικά βάρη των ανατολικών χωρών».
Οι συζητήσεις στους κόλπους της ΕΕ δεν αφορούν μόνο το πρόσωπο του διαπραγματευτή, αλλά και τη συνολική στρατηγική απέναντι στη Ρωσία. Οι υπουργοί Εξωτερικών αναμένεται να εξετάσουν ποιες θα είναι οι «κόκκινες γραμμές» της Ευρώπης σε μια πιθανή συμφωνία για την Ουκρανία, ποιες προϋποθέσεις θα θέσει η Ένωση για διάλογο με το Κρεμλίνο και ποια θα μπορούσε να είναι η μελλοντική σχέση Ευρώπης–Ρωσίας μετά τον πόλεμο.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, αφήνει να εννοηθεί ότι θα δεχόταν συνομιλίες με Ευρωπαίο εκπρόσωπο, αρκεί αυτός «να μην έχει πει κάθε είδους άσχημα πράγματα» για τη Ρωσία, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πούτιν. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαιρέτισε πρόσφατα τις ευρωπαϊκές προσπάθειες επαναπροσέγγισης.
Παρά ταύτα, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η συζήτηση μπορεί τελικά να αναδείξει περισσότερο τις εσωτερικές διαιρέσεις της ΕΕ παρά να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της δύναμη. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Ρωσία θα προτιμούσε να διαπραγματεύεται απευθείας με μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις αντί με την ίδια την Ένωση, θεωρώντας ότι μια κοινή ευρωπαϊκή θέση θα είναι αναγκαστικά αποτέλεσμα δύσκολων συμβιβασμών μεταξύ των κρατών-μελών.
