Καθώς πλησιάζει η μέρα που ο Τζερόμ Πάουελ θα αφήσει το γραφείο του προέδρου της Federal Reserve ένας γρήγορος απολογισμός δεν μπορεί παρά να μην εστιάσει στις σκληρές επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ αλλά και στην απόφαση του Πάουελ να αντισταθεί και να απαντήσει στον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο διάδοχος του, Κέβιν Γουόρς, καλείται τώρα να διαχειριστεί μια κεντρική τράπεζα που βρίσκεται σε μια πρωτοφανή μάχη για την 112χρόνη ιστορία της Fed.
Ακόμη και οι τελευταίες ημέρες του Πάουελ ως προέδρου σημαδεύτηκαν από τη σύγκρουση που καθόρισε την οκταετή θητεία του στην ηγεσία της Fed.
Οι Στίβεν Μίραν και Μισέλ Μπόουμαν, διοικητές που διορίστηκαν από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, έφεραν αντίρρηση την Παρασκευή για την παραμονή του Πάουελ στην προεδρία μέχρι να ορκιστεί ο Κέβιν Γουόρς. Το χαρακτήρισαν ως ένα βήμα «χωρίς ιστορικό προηγούμενο» παρά το γεγονός ότι έχει συμβεί αρκετές άλλες φορές χωρίς αντίπαλο.
Όντας μειοψηφία στη ψηφοφορία ο Πάουελ παραμένει μέχρι να ορκιστεί ο Γουόρς αλλά για τους παρατηρητές της κεντρικής τράπεζας η μέχρι την τελευταία στιγμή διαφωνία υπογραμμίζει πως ο κεντρικός τραπεζίτης έχει γίνει σύμβολο αντίστασης στις επιθέσεις του Προέδρου στα αμερικανικά θεσμικά όργανα.
Πάουελ: «Δεν παραιτούμαι»
Το στίγμα της στάσης του Πάουελ διαφάνηκε ήδη από την πρώτη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ. Όταν τον ρώτησαν αν θα παραιτηθεί εφόσον του το ζητήσει ο Τράμπ ο Πάουελ απάντησε «όχι δεν θα παραιτηθώ» ενώ διευκρίνισε ότι μια προσπάθεια απομάκρυνσής του πριν από τη λήξη της θητείας του «δεν επιτρέπεται από το νόμο».
Υπερασπιζόμενος την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας αρνήθηκε να σχολιάσει την επιστροφή του Τραμπ στο Λευκό Οίκο και οτιδήποτε έχει πολιτικό άρωμα, όπως είχε κάνει προεκλογικά και το τήρησε κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Αυτή είναι και η συμβουλή του για τον διάδοχο του όταν ρωτήθηκε σχετικά πέρυσι το καλοκαίρι στο συμπόσιο της ΕΚΤ στη Σίντρα της Πορτογαλίας. Ο Πάουελ είπε ότι η Fed πρέπει να ενεργεί «με εντελώς μη πολιτικό τρόπο» για να επιτύχει την εντολή της.
Ο Πάουελ διεκδικεί μια θέση στην ιστορία της Fed
«Δεν πρέπει να υποτιμούμε το θάρρος που χρειάζεται για να αντισταθεί κανείς στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών» εξηγεί στους Financial Times η Γκίτα Γκόπιναθ, πρώην ανώτερη αξιωματούχος του ΔΝΤ, η οποία είναι τώρα καθηγήτρια στο Χάρβαρντ.
«Το γεγονός ότι στάθηκε υπέρ του θεσμού είναι ένα δώρο όχι μόνο για την Fed και όλους τους μελλοντικούς προέδρους, αλλά και για την κοινότητα των κεντρικών τραπεζών σε όλο τον κόσμο».
Ακόμη και οι σύμμαχοι του Πάουελ παραδέχονται ότι ο υψηλός πληθωρισμός, η κατάρρευση της Silicon Valley Bank και τα σκάνδαλα συναλλαγών που οδήγησαν στην παραίτηση αρκετών ανώτερων αξιωματούχων της Fed είναι μελανά στοιχεία στην θητεία του.
Ωστόσο, η διαχείρισή του στην κεντρική τράπεζα κατά τη διάρκεια της πανδημίας και η προθυμία του να αμφισβητήσει τις απειλές του Τραμπ για την ανεξαρτησία του θεσμού, μπορεί να του εξασφάλισαν τη θέση ενός από τους πιο σημαντικούς προέδρους της Fed.
«Ο Πάουελ έχει επιτυχίες και λάθη στο όνομά του. Αλλά ξεχωρίζει ως ο άνθρωπος που σκέφτηκε πιο προσεκτικά τη δημοκρατική νομιμότητα της Fed από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο από την εποχή του Πολ Βόλκερ» τονίζει ο Πολ Τάκερ, πρώην αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, αναφερόμενος στον πρόεδρο της Fed που αντιμετώπισε με επιτυχία τον μεγάλο πληθωρισμό της δεκαετίας του 1970 και των αρχών της δεκαετίας του 1980.
Η ενδυνάμωση των δεσμών με το Καπιτώλιο
Ο Πάουελ ανέλαβε τα ηνία της Fed το 2018, καθώς η οικονομία αναπτυσσόταν με υγιή ρυθμό, η ανεργία στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών και οι αγορές μετοχών και ακινήτων ανακάμπτανε.
Αλλά οι σχέσεις του με τον Λευκό Οίκο επιδεινώθηκαν γρήγορα, καθώς οι αυξήσεις επιτοκίων από την Fed ώθησαν τον Τραμπ να αναλογιστεί κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας ως πρόεδρος, αν ο Πάουελ ή ο ηγέτης της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, ήταν «μεγαλύτερος εχθρός» για την Αμερική.
Ο Πάουελ απάντησε αυξάνοντας τις εμφανίσεις του στο Καπιτώλιο. Ο πρόεδρος της Fed πέρασε τόσο πολύ χρόνο με νομοθέτες όπως ο Τομ Τίλις, που κατέληξε να δημιουργήσει μια σχέση με τον Γκας, το σοκολατένιο Λαμπραντόρ που συχνά τριγυρνούσε στο γραφείο του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή.
«Πρέπει να περάσετε να τον δείτε», είπε ο Τίλις σε μια ακρόαση την άνοιξη του 2024. «Δεν θέλω να διαταράξω τον υπνάκο του», απάντησε ο Πάουελ.
Ο δεσμός με τον Τίλις έχει έκτοτε αποδειχθεί κρίσιμος για την προστασία της Fed σε επανειλημμένες επιθέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ.
«Ο Πάουελ έκανε ένα σωρό ανθρώπους στο Καπιτώλιο από κάθε πλευρά να τον γνωρίζουν και να τον σέβονται», είπε ο Ρόμπερτ Τέτλοου, ο οποίος μέχρι πρόσφατα ήταν ανώτερος οικονομολόγος στην Fed. «Αυτό τον βοήθησε στη δουλειά του και πιστεύω ότι βοήθησε στην κάπως απομόνωσή του από τον Λευκό Οίκο».
Ενώ ο Πάουελ ήταν στο υπουργείο Οικονομικών στις αρχές της δεκαετίας του 1990, παρακολούθησε τον Άλαν Γκρίνσπαν να χτίζει σχέσεις εντός της κυβέρνησης.
Αυτό έπεισε τον Πάουελ ότι έπρεπε να ακολουθήσει το παράδειγμα του πρώην προέδρου της Fed και να περάσει περισσότερο χρόνο στο Κογκρέσο από τους προκατόχους του Γέλεν και Μπερνάνκι.
«Η λογοδοσία για την Fed περνάει από το Κογκρέσο» τόνισε η Κλόντια Σαμ, πρώην αξιωματούχος της Fed, η οποία τώρα είναι επικεφαλής οικονομολόγος στην New Century Advisors. «Δεν πρόκειται μόνο για το να έχεις ανθρώπους σε γρήγορη κλήση – είναι να απαντάς σε ερωτήσεις, να εξηγείς την πολιτική και να λαμβάνεις σχόλια».
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο
Πριν ακόμα επιστρέψει για δεύτερη φορά στο Λευκό Οίκο ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε επίθεση εναντίον του Πάουελ, που στη συνέχεια απέκτησαν πιο σκαιό και υβριστικό χαρακτήρα. Ο κεντρικός τραπεζίτης διατήρησε μια αξιοθαύμαστη ψύχραιμη στάση επιμένοντας να μη σχολιάζει την πολιτική ηγεσία. Όταν ρωτήθηκε πως διαχειρίζεται τις συνεχόμενες επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου απάντησε πως «είμαι πολύ συγκεντρωμένος στο να κάνω απλά τη δουλειά μου».
Ωστόσο η στωική του στάση άλλαξε εν μια νυκτί τον Ιανουάριο.
Σε μια δίλεπτη βιντεοσκοπημένη ομιλία του, ο Πάουελ κατήγγειλε τον Τραμπ για την έναρξη ποινικής έρευνας για υπέρβαση του κόστους ανακαίνισης της Fed. Υποστήριξε ότι η έρευνα ήταν στην πραγματικότητα ένα πρόσχημα για να τον πιέσουν να μειώσει τα επιτόκια. Κάθε εν ζωή πρώην πρόεδρος της Fed, κεντρικοί τραπεζίτες από όλο τον κόσμο αλλά και ηχηρά ονόματα του οικονομικού κατεστημένου καταδίκασαν γρήγορα την έρευνα ως «τον τρόπο που ασκείται η νομισματική πολιτική σε αναδυόμενες αγορές με αδύναμους θεσμούς».
Το μήνυμα του Πάουελ ακούστηκε στο Κογκρέσο, όπου ο Τίλις έγινε το δημόσιο πρόσωπο ομάδας Ρεπουμπλικανών που ήταν πρόθυμοι να εμποδίσουν τον διορισμό του Γουόρς από τον Τραμπ μέχρι να ολοκληρωθεί η ποινική έρευνα.
Η Τζανίν Πίρο, η εισαγγελέας των ΗΠΑ που ηγείται της έρευνας, την απέσυρε λέγοντας ότι θα την ανοίξει ξανά μόνο εάν ο γενικός επιθεωρητής της Fed αποκαλύψει νέα στοιχεία που το δικαιολογούν.
Η στρατηγική του Πάουελ για την οικοδόμηση βαθιών δεσμών με τους νομοθέτες φαίνεται να έχει περιορίσει προς το παρόν τις απειλές του Τραμπ.
Ωστόσο, θα παραμείνει στη Fed ως διοικητής εν μέσω φόβων ότι οι κίνδυνοι για την ανεξαρτησία θα επιμείνουν. Η παραχώρηση της θέσης του θα έδινε στον πρόεδρο την ευκαιρία να επιλέξει έναν άλλο σύμμαχο για να καθίσει στο διοικητικό συμβούλιο.
