Παρόλο που το 2025 τέθηκε σε λειτουργία περισσότερη παραγωγική ισχύς από άνθρακα, η παγκόσμια χρήση άνθρακα μειώθηκε, σύμφωνα με τη νέα έκθεση για την ενέργεια από το Global Energy Monitor.
Ταυτόχρονα, η πτώση του κόστους και η ευρύτερη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υποδεικνύουν ότι η ηλιακή και η αιολική ενέργεια είναι όλο και πιο ικανές να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλο μέρος του κόσμου.
Οι ΗΠΑ ξεχώρισαν ως η μόνη μεγάλη οικονομία το 2025 που αύξησε την παραγωγή άνθρακα, ενώ ο συνολικός αριθμός των χωρών που επιδιώκουν νέα ανάπτυξη άνθρακα όλο και μειώνεται.
Την ίδια ώρα, οι παγκόσμιες εισαγωγές άνθρακα τον Μάιο αναμένεται να ξεπεράσουν τους 464.000 τόνους, σύμφωνα με την πλατφόρμα ανάλυσης Kpler, καθόσον η παρατεταμένη διαταραχή στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει πολλές χώρες να στραφούν στην προμήθεια καυσίμων που παράγονται σε άλλες, λιγότερο ασταθείς, περιοχές.
Στροφή των ΗΠΑ προς άνθρακα
Ειδικότερα, η παραγωγή άνθρακα στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 85 TWh (+13%) το 2025, ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου μειώθηκε κατά 63 TWh (-3,4%), λόγω της σημαντικής αύξησης των τιμών του σε σχέση με τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του 2024, αναφέρει το think tank Ember στη φετινή «Global Electricity Review 2026».
Καθώς οι τιμές spot του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 56% το 2025 –από το ιστορικό χαμηλό του 2024– λόγω χαμηλής αποθηκευτικής ικανότητας, αυξανόμενης ζήτησης και ενός ιδιαίτερα κρύτου χειμώνα, η πλάστιγγα της «ενεργειακής ζυγαριάς» έγειρε από το φυσικό αέριο στον άνθρακα.
Στη συνθήκη αυτή έρχονται να προστεθούν και οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες συνολικά ευνόησαν την παραγωγή ενέργειας μέσα από τα ορυκτά καύσιμα.
Σημειώνεται ότι καύση γαιάνθρακα αποτελεί βασικό παράγοντα που συμβάλλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση του πλανήτη, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποκαλέσει την κλιματική αλαλγή ως «φάρσα» ή «απάτη».
Κέρδισαν έδαφος οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Πάντως, στο παγκόσμιο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ξεπέρασαν την ενέργεια από άνθρακα, καθώς η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας ώθησε το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής.
Η ενέργεια από άνθρακα μειώθηκε κατά 63 TWh (-0,6%) το 2025, σηματοδοτώντας την πρώτη πτώση από την πανδημία Covid-19 το 2020, επισημαίνει το think tank Ember.
Σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, αυτό σήμαινε ότι ο άνθρακας μειώθηκε κάτω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής για πρώτη φορά στην ιστορία.
Αλλαγή ρότας λόγω γεωπολιτικής;
Προσωρινές ανατροπές μπορούν να προκαλέσουν οι «εκρήξεις» στις τιμές του φυσικού αερίου, όπως αποκαλύπτει και η πρόφατη διαταραχή στις ενεργειακές ροές λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Τον πρώτο μήνα του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου αύξησε τις διεθνείς τιμές αναφοράς άνθρακα σχεδόν κατά 20%, επισημαίνει η «Global Electricity Review 2026» του Ember.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις στις τιμές του άνθρακα είναι όσες οικονομίες εξαρτώνται από το φυσικό αέριο λόγω μικρής ή ανύπαρκτης εγχώριας παραγωγής.
Για τις ίδιες αυτές χώρες η επαναλαμβανόμενη έκθεση στην αστάθεια των τιμών των ορυκτών καυσίμων είναι εξίσου πιθανό να επιταχύνει τη στροφή προς την καθαρή ενέργεια όσο και να την καθυστερήσει.
Στο μεταξύ, η «ενεργειακή καταιγίδα» που προέκυψε μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει ωθήσει πολλές ασιατικές χώρες να αντικαταστήσουν το υγροποιημένο φυσικό αέριο με άνθρακα, τον οποίο προμηθεύονται από λιγότερο ασταθείς περιοχές.
Για παράδειγμα, οι αποστολές άνθρακα προς την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 27% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, σύμφωνα με τη ναυτιλιακή ένωση Bimco.
Οι χώρες αυτές αναζητούν εναλλακτικές πηγές ενέργειας, πέραν του φυσικού αερίου, ώστε να καλύψουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
