Σε έναν «οδικό χάρτη» για τη σύναψη εντός εξήντα ημερών οριστικής συμφωνίας που θα βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή συμφώνησαν κατά τη διάρκεια ολονύκτιων έντονων διαπραγματεύσεων οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν στην Ελβετία, όπως ανακοίνωσαν οι χώρες οι οποίες μεσολαβούν, το Πακιστάν και το Κατάρ.
Ο πρώτος γύρος συνομιλιών μεταξύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιράν στην Ελβετία ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα, σύμφωνα με τους μεσολαβητές, μετά από μια τεταμένη έναρξη που σημαδεύτηκε από την ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι είχε κλείσει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ και από την εκτόξευση νέων απειλών από τον Ντόναλντ Τραμπ για επανάληψη των επιθέσεων κατά του Ιράν.
Λίγο πριν την επίσημη έναρξη των συνομιλιών την Κυριακή, το Fox News μετέδωσε ότι ο Τραμπ δήλωσε πως ότι είπε στους Ιρανούς αξιωματούχους «δεν θα έχετε χώρα» αν προσπαθούσαν να κλείσουν ξανά τα στενά.
Η ανακοίνωση του Κατάρ
Οι τεχνικές συνομιλίες θα συνεχιστούν για το υπόλοιπο της εβδομάδας στο ελβετικό ορεινό θέρετρο Buergenstock, το οποίο ανήκει στο Κατάρ, σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα μέρη συμφώνησαν σε έναν μηχανισμό για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στο Λίβανο και άνοιξαν μια γραμμή επικοινωνίας προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση εμπορικών πλοίων μέσω του αμφισβητούμενου στενού.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, είχε ξεκινήσει συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους την Κυριακή, στο πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα μεταξύ των δύο πλευρών, με σκοπό την παράταση της εύθραυστης εκεχειρίας που είχε τεθεί σε ισχύ τον Απρίλιο για τουλάχιστον 60 ακόμη ημέρες.
Οι συζητήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας.
Ο Αραγτσί
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανέφερε ότι η χώρα του εξασφάλισε εξαιρέσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών, την αποδέσμευση ορισμένων δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την έναρξη ενός σχεδίου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης για το Ιράν.
Ο ίδιος έκανε λόγο σήμερα για «σημαντική πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, εκφράζοντας ικανοποίηση για την αποδέσμευση κάποιων ιρανικών πόρων που είχαν παγώσει στο εξωτερικό, την εξαίρεση από κυρώσεις που θα επιτρέψουν πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, την προσπάθεια να τερματιστεί ο πόλεμος στον Λίβανο.
«Η ακαταπόνητη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ έφερε σημαντικό πρόοδο ως προς τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο», ανέφερε ο Αραγτσί σε ανάρτησή του στο X, μετά το πέρας της πρώτης συνεδρίας των διαπραγματεύσεων στην Ελβετία.
«Οι εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων απαλλάσσονται από κυρώσεις, ο αποκλεισμός αίρεται, ορισμένοι παγωμένοι πόροι αποδεσμεύονται και ξεκινά μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης και ανάπτυξης του Ιράν», πρόσθεσε.
Νέες απειλές Τραμπ
Λίγο πριν την επίσημη έναρξη των συνομιλιών την Κυριακή, το Fox News μετέδωσε ότι ο Τραμπ δήλωσε πως ότι είπε στους Ιρανούς αξιωματούχους «δεν θα έχετε χώρα» αν προσπαθούσαν να κλείσουν ξανά τα στενά.
Ο Τραμπ επανέλαβε επίσης την απειλή που έχει διατυπώσει και το προηγούμενο διάστημα ότι οι ΗΠΑ θα αναλάμβαναν τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και ενδεχομένως θα επέβαλαν δικό τους τέλος διέλευσης, σύμφωνα με το Fox News.
Διαφορετικές εκδοχές
Πηγές από τις ΗΠΑ και το Ιράν έδωσαν, πάντως, διαφορετικές εκδοχές για τις συζητήσεις που έγιναν στην Ελβετία, σύμφωνα με το Reuters.
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο μια καλά ενημερωμένη πηγή, ανέφερε ότι, αφού διατυπώθηκαν δημόσια απειλές από τον Τραμπ, η ιρανική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να επιστρέψει στην αίθουσα όπου διεξάγονταν οι συνομιλίες, αν και εξακολουθούσαν να ανταλλάσσονται μηνύματα μέσω μεσολαβητών από το Πακιστάν και το Κατάρ.
Σύμφωνα με την πηγή του «Tasnim», οι Ιρανοί δήλωσαν ότι η έναρξη των διαπραγματεύσεων για τα πυρηνικά θέματα προϋποθέτει την εκπλήρωση άλλων όρων του Μνημονίου Συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και των αμερικανικών εξαιρέσεων που επιτρέπουν τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
«Οι Ιρανοί δεν έφυγαν ποτέ και βρίσκονται ακόμα εδώ, πραγματοποιώντας συναντήσεις και διαπραγματεύσεις μέχρι αργά τη νύχτα», δήλωσε στο Reuters ένας Αμερικανός διπλωμάτης που συμμετέχει στις συνομιλίες. «Συζητήσαμε, μεταξύ άλλων, για τα Στενά, τον Λίβανο, τα πυρηνικά ζητήματα και τις λεπτομέρειες εφαρμογής του Μνημονίου Συνεργασίας».
Οι συζητήσεις υψηλού επιπέδου αναμένεται να ολοκληρωθούν τη Δευτέρα, ενώ το τεχνικό προσωπικό θα παραμείνει για να διεξαγάγει περαιτέρω συνομιλίες, σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο.
«Αγκάθι» οι επιθέσεις Ισραήλ στον Λίβανο
Η συμφωνία προέβλεπε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τον τερματισμό όλων των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ συνεχίζει να εξαπολύει δολοφονικές επιθέσεις, ενώ η Χεζμπολάχ, σύμμαχος του Ιράν, πυροβολεί ισραηλινούς στόχους.
Το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν τήρησαν τη δέσμευσή τους να σταματήσουν τις μάχες στο Λίβανο, δήλωσε το σαββατοκύριακο ότι είχε σταματήσει εκ νέου τη θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των στενών και ότι οι συνομιλίες της Κυριακής δεν θα κάλυπταν ουσιαστικά ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Στις συνομιλίες στην Ελβετία, όπου αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν συναντήθηκαν παρουσία μεσολαβητών από το Κατάρ, ο Βανς υποβάθμισε τον αντίκτυπο της βίας στο Λίβανο, αναφέροντας ότι έχει σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της παύσης των εχθροπραξιών στην περιοχή. «Αυτά τα πράγματα είναι πάντα λίγο μπερδεμένα», περιορίστηκε να είπε.
Από τις ΗΠΑ, ο Τραμπ απείλησε να ξαναρχίσει τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν, αν η Τεχεράνη δεν συγκρατήσει τη Χεζμπολάχ: «Το Ιράν πρέπει να εμποδίσει αμέσως τους υψηλά αμειβόμενους ΠΡΟΞΕΝΟΥΣ του στο Λίβανο να προκαλούν προβλήματα», έγραψε ο Τραμπ στα κοινωνικά δίκτυα, αναφερόμενος προφανώς στη Χεζμπολάχ. «Αν δεν το κάνουν, θα χτυπήσουμε το Ιράν πολύ σκληρά ξανά, ακριβώς όπως κάναμε την περασμένη εβδομάδα, μόνο που θα είναι ακόμα πιο σκληρό!!!»
Ωστόσο, κυριολεκτικά την ίδια ώρα, ο Βανς δήλωνε στους δημοσιογράφους ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ «μας ζήτησε να γυρίσουμε σελίδα για να μεταμορφώσουμε τη σχέση μας με τον λαό του Ιράν».
Σύμφωνα με το Reuters, αμερικανός διπλωμάτης δήλωσε αργά την Κυριακή ότι οι συζητήσεις περιλάμβαναν «τη διευκρίνιση ορισμένων ασαφών μηνυμάτων από το Ιράν σχετικά με τα στενά και τη δημιουργία μηχανισμών αποφυγής συγκρούσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι το Στενό θα παραμείνει πλήρως ανοιχτό».
Το Ιράν εμμένει στην παράμετρο Λίβανος
Παρά την ανακοίνωση νέας εκεχειρίας στον Λίβανο την Παρασκευή, δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου ενδείξεις ότι οι συγκρούσεις τελείωσαν. Το Ιράν δήλωσε το Σάββατο ότι εξαιτίας των συνεχιζόμενων επιθέσεων του Ισραήλ έκλεισε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Και, ενώ αμερικανοί αξιωματούχοι αμφισβήτησαν ότι τα στενά είχαν κλείσει, τα διαθέσιμα δεδομένα ναυτιλίας έδειξαν άμεσο αντίκτυπο.
Πέντε πλοία διέπλευσαν τη κρίσιμη θαλάσσια δίοδο την Κυριακή, σημειώνοντας απότομη πτώση από τα 26 πλοία που είχαν εντοπιστεί την προηγούμενη ημέρα, όπως έδειξαν στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Kpler. Επισημαίνεται ότι τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να μην περιλαμβάνουν πλοία που απενεργοποιούν τους πομποδέκτες τους κατά τη διάρκεια της πλεύσης τους στον Κόλπο.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ανέφερε την Κυριακή, επικαλούμενο στρατιωτική πηγή, ότι δεν εκδίδονται νέες άδειες διέλευσης για πλοία μέχρι νεωτέρας.
Πάντως, η Κυριακή φάνηκε να είναι η πιο ήσυχη μέρα στο Λίβανο εδώ και αρκετό καιρό, χωρίς αναφορές για σοβαρά επεισόδια βίας μέχρι το βράδυ, μετά από δύο ημέρες έντονων ισραηλινών επιθέσεων και πυρών από μαχητές της Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών θέσεων.
Δημοσιογράφοι του Reuters που βρίσκονταν την Κυριακή στο νότιο Λίβανο παρατήρησαν μια από τις μεγαλύτερες κινήσεις από την υπογραφή του μνημονίου, καθώς οι κάτοικοι επέστρεφαν στα σπίτια τους.
