Reuters Brakingviews
Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν και πάλι να προσελκύσουν ξένα κεφάλαια στο Ιράν. Βασικό μέρος της εκεχειρίας που υπεγράφη τον περασμένο μήνα μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης ήταν ένα «ταμείο ανοικοδόμησης» ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ισλαμική Δημοκρατία. Οι λεπτομέρειες μπορεί να διαφέρουν από μια παρόμοια προσπάθεια στον απόηχο του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA) του 2015 για τον περιορισμό των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν. Ωστόσο, είναι πιθανό να αποφέρει το ίδιο απογοητευτικό αποτέλεσμα.
Μετά το JCPOA, το Ιράν προσέλκυσε 37 δισεκατομμύρια δολάρια σε ανακοινωθείσες συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας με εταιρείες συμπεριλαμβανομένων των Airbus και Peugeot. Εντούτοις, η υποσχόμενη έκρηξη επενδύσεων δεν υλοποιήθηκε ποτέ· οι ετήσιες εισροές Ξένων Άμεσων Επενδύσεων αυξήθηκαν από 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια το 2016 σε ένα ανώτατο επίπεδο μόλις 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2017, σύμφωνα με τα στοιχεία του UNCTAD. Ακόμη και το εμβληματικό έργο φυσικού αερίου South Pars, με επικεφαλής την TotalEnergies, τελικά εγκαταλείφθηκε μετά την αποχώρηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από το JCPOA το 2018.
Εκ πρώτης όψεως, το 2026 φαίνεται πιο υποσχόμενο. Κατ’ αρχάς, τα ποσά είναι μεγαλύτερα. Και το ταμείο ανοικοδόμησης έχει ήδη προσελκύσει περισσότερα από 150 δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμεύσεις από ιδιωτικές εταιρείες σε όλη την Ασία, τον Κόλπο και τις ΗΠΑ για την ανάπτυξη των τομέων της ενέργειας, των logistics, της μεταποίησης και των μεταφορών του Ιράν, δήλωσε στο Reuters πηγή με άμεση γνώση της συμφωνίας.
Ωστόσο, αυτοί οι πάροχοι κεφαλαίων παραμένουν ανώνυμοι. Δεδομένου του χάσματος μεταξύ των καλών προθέσεων και των πραγματικών επενδύσεων, αυτό είναι ενδεικτικό. Ο Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, πρωθυπουργός του Κατάρ, περιέγραψε τον τίτλο των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων ως έναν «φιλόδοξο αριθμό».
Εν τω μεταξύ, πολλά από τα υποβόσκοντα εμπόδια για τις δυτικές εταιρείες παραμένουν. Πριν από μια δεκαετία, οι διεθνείς συνυπογράφοντες το JCPOA έπρεπε τελικά να εκδώσουν μια κοινή δήλωση που να καθησυχάζει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ότι το Ιράν ήταν επενδύσιμο, παρά το πλέγμα των κυρώσεων των ΗΠΑ που κυριαρχούσε. Το 2026 αυτά τα εμπόδια φαίνονται, αν μη τι άλλο, πιο προβληματικά:
Η Ουάσιγκτον έχει χαρακτηρίσει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση. Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι ο κατασκευαστικός τομέας του Ιράν κυριαρχείται από εταιρείες που συνδέονται με το IRGC.
Είναι αλήθεια ότι το μνημόνιο συνεργασίας ΗΠΑ-Ιράν του περασμένου μήνα υπόσχεται άδειες και εξαιρέσεις για το ταμείο ανοικοδόμησης, καθώς και την άρση «κάθε είδους κυρώσεων». Ωστόσο, τέτοιες εξαιρέσεις συνήθως απαιτούν ανανέωση κάθε έξι μήνες – κάτι που δύσκολα αποτελεί ιδανικό θεμέλιο για μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
Οι εταιρείες θα μπορούσαν να προσπαθήσουν ενεργά να περιορίσουν τη συμμετοχή των οντοτήτων που υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως επιχείρησε η TotalEnergies το 2018, αλλά η μεταπολεμική εμβάθυνση του ρόλου του IRGC στην οικονομία περιπλέκει τα πράγματα. Πολλές άλλες κυρώσεις που σχετίζονται με το Ιράν είναι επίσης επικυρωμένες νομοθετικά, περιπλέκοντας τις προσπάθειες για τη μόνιμη άρση τους αποκλειστικά μέσω εκτελεστικών ενεργειών.
Μια πιθανή εναλλακτική λύση είναι η συμμετοχή των κρατών του Κόλπου.
Η Επενδυτική Αρχή του Άμπου Ντάμπι (Abu Dhabi Investment Authority) και το Δημόσιο Ταμείο Επενδύσεων της Σαουδικής Αραβίας (PIF) διαθέτουν από μόνα τους περιουσιακά στοιχεία άνω των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση του Ιράν με αντάλλαγμα δεσμεύσεις για την περιφερειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, οι μοναρχίες του Κόλπου που βομβαρδίστηκαν πρόσφατα είναι απίθανο να χρηματοδοτήσουν την οικονομική ανάκαμψη της Ισλαμικής Δημοκρατίας απλώς επειδή θα δώσει εντολή η Ουάσιγκτον – ούτε να υπογράψουν επιταγές στην κλίμακα που συζητείται επί του παρόντος. Όποιος περιμένει μια μεταμορφωτική έκρηξη τροφοδοτούμενη από αυτές –ή από οποιοδήποτε άλλο ξένο κεφάλαιο– καλύτερα να κρατάει μικρό καλάθι.
