Απείλησαν να μην δώσουν τη συγκατάθεσή τους για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και πέντε άλλοι ηγέτες, εάν δεν διασφαλιστούν περικοπές δαπανών ύψους «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων» ευρώ.
Το τελεσίγραφο αναδεικνύει τις διαιρέσεις σχετικά με τις νέες προτεραιότητες δαπανών της ΕΕ —συμπεριλαμβανομένης της άμυνας και των προσπαθειών ενίσχυσης κλάδων της βιομηχανίας που αντιμετωπίζουν δυσκολίες απέναντι στον κινεζικό και αμερικανικό ανταγωνισμό— παράλληλα με τη συνέχιση της στήριξης προς τους αγρότες και τις φτωχότερες περιφέρειες, οι οποίες παραδοσιακά απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ «πρέπει να μεταρρυθμιστεί ριζικά. Πρέπει να κάνουμε επιλογές», αναφέρεται σε επιστολή που υπογράφεται από τους ηγέτες της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας, το περιεχόμενο της οποίας περιήλθε σε γνώση των Financial Times.
«Εάν δεν υπάρξουν περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων στον προϋπολογισμό, δεν θα υπάρξει συμφωνία φέτος», δήλωσε διπλωμάτης από μία εκ των χωρών που συνυπογράφουν την επιστολή.
Οι έξι ηγέτες επιδιώκουν την ανακατεύθυνση πόρων προς την άμυνα και τις καινοτόμες επιχειρήσεις, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι αυξανόμενες προκλήσεις στους τομείς της οικονομίας και της ασφάλειας, μειώνοντας παράλληλα τη χρηματοδότηση για τους αγρότες και τις φτωχότερες περιφέρειες, οι οποίες παραδοσιακά απορροφούν περίπου τα δύο τρίτα του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Ο προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034 απαιτεί ομόφωνη συμφωνία και των 27 κρατών-μελών. Η απειλή των έξι χωρών να μην δώσουν τη συγκατάθεσή τους έρχεται σε αντίθεση με τη δέσμευση που ανέλαβαν οι ηγέτες της ΕΕ τον Ιούνιο για επίτευξη συμφωνίας εντός του τρέχοντος έτους, προτού οι εκλογικές αναμετρήσεις σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία περιπλέξουν ενδεχομένως τις διαπραγματεύσεις.
Μία διχασμένη ΕΕ
Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο από τις εισφορές των κρατών-μελών, με τις έξι χώρες που υπογράφουν την επιστολή να καλύπτουν περίπου το 40% των εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Οι χώρες αυτές ζητούν σημαντικές περικοπές στο συνολικό ποσό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντανακλώντας τις προσπάθειες περιορισμού των δαπανών στο εσωτερικό τους.
Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, έχει αναλάβει το έργο της κατάρτισης μιας συμβιβαστικής πρότασης έως τα μέσα Οκτωβρίου. Η ιρλανδική κυβέρνηση καλείται να γεφυρώσει τις απαιτήσεις των χωρών που αποτελούν τους μεγαλύτερους καθαρούς συνεισφέροντες στον προϋπολογισμό με τη θέση της πλειοψηφίας των κρατών, τα οποία επιμένουν στη διατήρηση των αγροτικών επιδοτήσεων και της χρηματοδότησης για την περιφερειακή ανάπτυξη.
Μια ομάδα 17 χωρών, Η Γαλλία, η οποία αποτελεί καθαρό συνεισφέροντα στον προϋπολογισμό της ΕΕ αλλά και τον μεγαλύτερο αποδέκτη γεωργικών επιδοτήσεων του μπλοκ, πιέζει για την επιβολή φόρων σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η εν λόγω αύξηση.
Η Επιτροπή έχει προτείνει την άντληση περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως μέσω τέτοιων επιβαρύνσεων, συμπεριλαμβανομένων των αυξημένων εσόδων από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα (cap-and-trade) της ΕΕ, των δασμών σε εισαγωγές προϊόντων με υψηλό αποτύπωμα άνθρακα, του φόρου στα μη ανακυκλώσιμα ηλεκτρονικά απόβλητα, των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού και μιας εισφοράς για τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Ωστόσο, κάθε μέτρο έχει συναντήσει αντιστάσεις, δεδομένου ότι η φορολογία αποτελεί κατά κύριο λόγο εθνική αρμοδιότητα, την οποία οι κυβερνήσεις δεν επιθυμούν να εκχωρήσουν στις Βρυξέλλες. Διπλωμάτες της ΕΕ προειδοποιούν επίσης ότι τα μέτρα αυτά δεν θα απέφεραν επαρκή έσοδα για την κάλυψη του συνόλου των δαπανών του μπλοκ.
Εκπρόσωπος του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα —ο οποίος προεδρεύει των συνόδων κορυφής των ηγετών— επεσήμανε στους FT ότι όλοι είχαν συμφωνήσει να επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του έτους. «Στο διάστημα από τώρα έως το τέλος του έτους, το αργότερο, στόχος θα είναι να γεφυρωθεί το χάσμα» και να επιτευχθεί «μια ισορροπημένη συνολική συμφωνία».
