Στη χαλάρωση των κανόνων για τα φυτοφάρμακα προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς οι εταιρείες λιπασμάτων και χημικών και οι αγροτικές ενώσεις άσκησαν πιέσεις στις Βρυξέλλες σχετικά με τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ηγήθηκε μιας προσπάθειας για τον εξορθολογισμό της ρύθμισης των φυτοφαρμάκων, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να ελαφρυνθεί το βάρος των αγροτών και να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα του μπλοκ.
Οι επικριτές κατηγόρησαν τις Βρυξέλλες ότι κατεδαφίζουν τα περιβαλλοντικά πρότυπα και την πράσινη ατζέντα τους
Ωστόσο, σύμφωνα με έγγραφα που δημοσιεύουν οι FT, μέρη αυτής της προσπάθειας απλοποίησης κατέληξαν να αντικατοπτρίζουν στενά τις απαιτήσεις των εταιρειών λιπασμάτων και χημικών για την ανατροπή των περιβαλλοντικών και υγειονομικών δικλείδων ασφαλείας.
Χαλάρωση των περιορισμών
Ειδικότερα, έγγραφα από την ΜΚΟ Corporate Europe Observatory δείχνουν ότι τμήματα της πρότασης της Επιτροπής ταιριάζουν με αιτήματα της βιομηχανίας για χαλάρωση των περιορισμών σε απαγορευμένες ουσίες.
Σύμφωνα με τους υφιστάμενους κανόνες, οι δραστικές ουσίες που έχουν ήδη εγκριθεί για χρήση σε φυτοφάρμακα πρέπει να επανεξετάζονται κάθε 15 χρόνια. Η Επιτροπή πρότεινε την κατάργηση αυτών των ελέγχων παρακολούθησης στο πλαίσιο του αποκαλούμενου νόμου Omnibus για την Ασφάλεια Τροφίμων και Ζωοτροφών, στόχος του οποίου είναι η περικοπή του «περιττού διοικητικού κόστους και των βαρών για τους παραγωγούς αγροδιατροφής».
Η προτεινόμενη αλλαγή εισήχθη αφότου ο γερμανικός όμιλος Bayer και η αγροτική ομάδα λόμπι Copa Cogeca είχαν ζητήσει την «απροσδιόριστη» (απεριόριστη) έγκρισή των φυτοφαρμάκων.
Η Copa Cogeca αρνήθηκε να κάνει σχόλια. Η Bayer από την πλευρά της δήλωσε ότι «αυτές είναι όλες θέσεις που υποστηρίζουμε… επειδή πιστεύουμε ότι είναι σημαντικές και δικαιολογημένες, από αγροοικονομική και/ή επιστημονική άποψη».
Τι προτείνεται
Το σχέδιο νόμου κατατέθηκε τον Δεκέμβριο στο πλαίσιο των ευρύτερων προσπαθειών της ΕΕ για τη μείωση της γραφειοκρατίας, με στόχο να καταστούν οι επιχειρήσεις της πιο ανταγωνιστικές σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές στις ΗΠΑ και την Κίνα. Ωστόσο, οι επικριτές κατηγόρησαν τις Βρυξέλλες ότι κατεδαφίζουν τα περιβαλλοντικά πρότυπα και την πράσινη ατζέντα τους.
Η Επιτροπή πρότεινε επίσης την εξαίρεση χημικών ουσιών από απαγορεύσεις, εφόσον κρίνονται απαραίτητες για τη διατήρηση των αποδόσεων των καλλιεργειών – μια αλλαγή που επίσης ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της βιομηχανίας.
Σύμφωνα με τους τρέχοντες κανόνες, εξαιρέσεις σε επίπεδο ΕΕ από τις απαγορεύσεις επιβλαβών φυτοφαρμάκων χορηγούνται μόνο όταν η απομάκρυνση ενός προϊόντος από την αγορά θα απειλούσε την υγεία των φυτών, αφήνοντας τις καλλιέργειες εκτεθειμένες σε ευρέως διαδεδομένα παράσιτα.
Άλλες αλλαγές φιλικές προς τη βιομηχανία περιλάμβαναν την παράταση της περιόδου χάριτος μετά την απαγόρευση ενός φυτοφαρμάκου προτού αυτό αποσυρθεί από τη χρήση, από 18 μήνες έως και τρία χρόνια, εφόσον δεν υπάρχουν οικονομικά βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις.
Οι συναντήσεις
Η συμπερίληψη των απαιτήσεων της βιομηχανίας στην πρόταση ακολούθησε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους που εμπλέκονται στη σύνταξη του νόμου. Οι FT εντόπισαν 19 συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν από τις αρχές του 2025 από το λόμπι των αγροτών Copa-Cogeca σχετικά με το νομοσχέδιο για την ασφάλεια των τροφίμων (omnibus) ή σχετικά με την «προστασία των φυτών» με αξιωματούχους της Επιτροπής και ευρωβουλευτές, σύμφωνα με τα αρχεία συναντήσεων.
Αυτό περιλάμβανε μια συνάντηση με την Elisabeth Werner, Γενική Διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Επιτροπής, και με τη Sandra Gallina, Γενική Διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Asφάλειας Τροφίμων της Επιτροπής, στις 8 Οκτωβρίου 2025, πριν προταθεί η νομοθεσία στα μέσα Δεκεμβρίου.
Η Επιτροπή δήλωσε ότι η συνάντηση είχε δημοσιοποιηθεί στο μητρώο διαφάνειάς της. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι θα μπορούσαν να ληφθούν στοχευμένες αναθεωρήσεις των εγκεκριμένων ουσιών εάν προέκυπταν νέες ανησυχίες για την ασφάλεια. Πρόσθεσαν ότι «οι απλούστεροι κανόνες δεν είναι ασθενέστεροι κανόνες, είναι κανόνες που είναι ευκολότεροι στην εφαρμογή και δυσκολότεροι στην καταστρατήγηση. Αυτό θα είναι προς όφελος των καταναλωτών, της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος εξίσου».
Το λόμπι εντάθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο φέτος, καθώς εξακολουθεί να χρειάζεται να ψηφίσει επί των κανόνων. Οι κορυφαίοι νομοθέτες του Κοινοβουλίου επί του θέματος πρότειναν μεγαλύτερες περιόδους εξαίρεσης για τις απαγορεύσεις και μια πιο χαλαρή προσέγγιση απέναντι στα καρκινογόνα φυτοφάρμακα – τα οποία αντηχούν αμφότερα τις θέσεις της βιομηχανίας.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, οι οποίες πρέπει επίσης να εγκρίνουν τις τελικές αλλαγές, τάσσονται επίσης γενικά υπέρ της βοήθειας προς τη βιομηχανία, παρόλο που θέλουν οι απεριόριστες εγκρίσεις να εφαρμόζονται μόνο σε φυτοφάρμακα χαμηλού κινδύνου. Ωστόσο, η συνολική τους θέση είναι πιθανό να οδηγήσει σε ασθενέστερους κανόνες για τα φυτοφάρμακα σε σύγκριση με την τρέχουσα νομοθεσία.
