Αν και μοιάζει «αθώο», το πρόβλημα της διαδοχής στις οικογενειακές επιχειρήσεις στην Κίνα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποδυναμώσει την οικονομική δυναμική της χώρας.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, οι Κινέζοι οικονομολόγοι είχαν ένα όνομα για το είδος της οικονομικής ανάπτυξης από κάτω προς τα πάνω: το μοντέλο Wenzhou.
Ήταν ένα σύστημα που έβλεπε μικρές εταιρείες να εξασφαλίζουν χρηματοδότηση μέσω οικογενειακών διασυνδέσεων και να λειτουργούν υπόγεια εργοστάσια για να παράγουν φθηνά αγαθά που θα κατέληγαν στους πολυσύχναστους δρόμους της Κίνας και όχι μόνο.
Η εμπειρία δεν μεταβιβάζεται
Αλλά τώρα, γράφει ο Guardian, πολλές από τις οικογενειακές επιχειρήσεις μεταποίησης που συνέβαλαν στην οικονομική επιτυχία της Κίνας αντιμετωπίζουν μια κρίση διαδοχής, με τα παιδιά των ιδιοκτητών να μην μπορούν ή να μην είναι πρόθυμα να τις αναλάβουν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το οποίο μίλησε με χαρακτηριστικές περιπτώσεις απρόθυμων διαδόχων, δεν είναι η νέα επιχειρηματική γενιά που δεν θέλει να τις αναλάβει, αλλά ότι η αγορά είναι πολύ πιο ανταγωνιστική από ό,τι όταν ξεκίνησαν οι γονείς τους και η κρίσιμη θεσμική γνώση και οι εμπορικές σχέσεις που τροφοδότησαν την επιτυχία τους θα είναι αδύνατο να μεταβιβαστούν.
Οι προσωπικές σχέσεις, η εμπειρία και τα ένστικτα είναι δύσκολο να μεταβιβαστούν στην επόμενη γενιά, λέει ο Hanqing Fang, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Μιζούρι.
«Οι μετοχές μπορούν να περάσουν σε έναν γιο ή μια κόρη από τη μια μέρα στην άλλη», λέει ο Fang.
«Αλλά ο κληρονόμος καλείται να αναλάβει κάτι που μοιάζει με εταιρεία στα χαρτιά, αλλά, στην πράξη, είναι πιο κοντά στα προσωπικά αντικείμενα του ιδρυτή».
«Το δίκτυο είναι πολύ δύσκολο να κληρονομηθεί», λέει ο Ayu, ένας από τους απογόνους. «Πρέπει να το φτιάξεις μόνος σου. Στο τέλος, κάποιοι κληρονομούν ένα άδειο κέλυφος. Στα χαρτιά είσαι το αφεντικό, αλλά οι άνθρωποι από κάτω τους έχουν ήδη αρχίσει να φεύγουν. Κληρονομήσαμε τον πλούτο, αλλά δεν μπορέσαμε να κληρονομήσουμε τη βιομηχανία».
Σύμφωνα με έρευνα της HSBC Life, τα δύο τρίτα των πλούσιων Κινέζων δεν έχουν σχέδιο κληρονομιάς.
Σε μια μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Ningbo, μόλις 10 από τις 114 ιδιωτικές εταιρείες που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι διοικούνται από τη δεύτερη οικογενειακή γενιά.
Οι φόβοι
Πολλοί από τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων δεύτερης γενιάς της Κίνας μιλούν για μια βαθιά ανησυχία σχετικά με την ανάληψη της οικογενειακής εταιρείας.
«Πραγματικά δεν θέλω να αναλάβω γιατί υπάρχουν τόσες πολλές διαπροσωπικές σχέσεις και οικονομικές σχέσεις που θα έπρεπε να χειριστώ και να μάθω», λέει ο Wu, ένας απόφοιτος που εργάζεται στο μάρκετινγκ στο Χονγκ Κονγκ.
Η οικογένειά του κατέχει ένα εργοστάσιο επεξεργασίας σνακ στην κινεζική πόλη Σανγουέι, καθώς και δεκάδες καταστήματα στη Σεντζέν και το Χονγκ Κονγκ. Αλλά διστάζει να ενταχθεί στην οικογενειακή επιχείρηση.
«Οι περισσότεροι νέοι ονειρεύονται να πλουτίσουν από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ξέρω ότι δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Όταν κληρονομείς μια περιουσία, πρέπει επίσης να λάβεις υπόψη όλα τα περίπλοκα έγγραφα και αν έχεις πραγματικά την ικανότητα να χειριστείς αυτές τις ευθύνες», λέει ο Γου.
Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, ο ιδιωτικός τομέας της Κίνας αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των φορολογικών εσόδων της χώρας και το 60% του ΑΕΠ της. Οι οικονομολόγοι λένε ότι οι ανεπιτυχείς μεταβιβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια αξίας ή ακόμη και κλείσιμο επιχειρήσεων.
Επειδή οι οικογενειακές εταιρείες αντιπροσωπεύουν ένα τόσο μεγάλο ποσοστό του ιδιωτικού τομέα της Κίνας, αν αποτύχουν κατά χιλιάδες, αυτό θα μπορούσε να απειλήσει τη μελλοντική ανάπτυξη της χώρας.
«Ο κίνδυνος δεν είναι απλώς να εξαφανιστούν αυτές οι οικογενειακές επιχειρήσεις. Είναι ότι οι δυνατότητες που είναι ενσωματωμένες στον ιδρυτή -συμπεριλαμβανομένης της τεχνογνωσίας, των δικτύων προμηθευτών και των σχέσεων – χάνονται κατά την παράδοση», λέει ο Φανγκ.
Για τον Γου, η ιδέα να αναλάβει κάποια μέρα τον έλεγχο της οικογενειακής επιχείρησης δεν αποκλείεται εντελώς, αλλά παραδέχεται ότι έχει ακόμα πολλά να μάθει.
«Θα έλεγα ότι κάποια μέρα η εταιρεία των γονιών μου θα είναι δική μου. Αλλά δεν είμαι ακόμα έτοιμος, γιατί δεν είναι εύκολο», λέει ο Γου.
«Αν μπορούσα απλώς να έχω τα χρήματα χωρίς καμία ευθύνη, θα τα έπαιρνα χωρίς δισταγμό. Αλλά το θέμα είναι ότι δεν είναι τόσο απλό».
