Σε μια υπερδύναμη παραγωγής ρυζιού, έχει εξελιχθεί η Ινδία, χάρη στις προόδους της επιστήμης και τις επιδοτήσεις που σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες, δημιουργώντας αυξημένο πλεόνασμα του προϊόντος, μεγάλο μέρος του οποίου εξάγεται.
Την ίδια στιγμή, ανησυχία επικρατεί στην κυβέρνηση για τη δημοσιονομική επιβάρυνση της επιδότησης του ρυζιού, καθώς αυτές αποτελούν πάνω από τα δύο τρίτα του ομοσπονδιακού λογαριασμού επιδότησης τροφίμων της Ινδίας, ο οποίος έχει διπλασιαστεί μέσα σε μια δεκαετία φτάνοντας τα 2,28 τρισεκατομμύρια ρουπίες (24,1 δισεκατομμύρια δολάρια) το 2025/26.
Το πλεόνασμα ρυζιού «ρίχνεται στις παγκόσμιες αγορές σε τιμές που υπονομεύουν τους ανταγωνιστές»
«Στην ουσία, χρησιμοποιούμε τα χρήματα των φορολογουμένων για να επιδοτούμε ξένους καταναλωτές», δήλωσε στο Reuters ο Άσοκ Γκουλάτι, αγροτικός οικονομολόγος και πρώην κυβερνητικός σύμβουλος για τις τιμές των καλλιεργειών, επισημαίνοντας ότι το πλεόνασμα «ρίχνεται στις παγκόσμιες αγορές σε τιμές που υπονομεύουν τους ανταγωνιστές».
Αύξηση των εξαγωγών
Αν και αναμένεται χαμηλότερη σοδειά το 2026/27 λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο, τα άφθονα αποθέματα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA), θα αυξήσουν τις ινδικές εξαγωγές ρυζιού και τα επόμενα δύο χρόνια.
Το πλεόνασμα προέρχεται εν μέρει από νέες ποικιλίες ρυζιού στην ανατολική Ινδία, αυξάνοντας την εθνική παραγωγή κατά 50% σε μια δεκαετία, φτάνοντας σε ρεκόρ 154 εκατομμυρίων τόνων το 2025/26 – ξεπερνώντας την εγχώρια κατανάλωση των 107 εκατομμυρίων τόνων στη χώρα των 1,4 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Η άνοδος υποστηρίζεται από ένα ομοσπονδιακό σύστημα επιδότησης ρυζιού από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, όταν η Ινδία δυσκολευόταν να θρέψει τον εαυτό της. Πιο πρόσφατα, οι κυβερνήσεις των πολιτειών έχουν επίσης προσφέρει τα λεγόμενα «μπόνους επιπλέον της ομοσπονδιακής ελάχιστης τιμής», αυξάνοντας περαιτέρω την παραγωγή.
Το 1965, η κυβέρνηση είπε στους Ινδούς να μένουν χωρίς δείπνο μία μέρα την εβδομάδα λόγω ανεπαρκών σοδειών. Τώρα, οι εξαγωγές έχουν διπλασιαστεί μέσα σε μια δεκαετία φτάνοντας τους 22,3 εκατομμύρια τόνους το 2025, με τα ινδικά σιτηρά να αντιπροσωπεύουν το 40% του παγκόσμιου εμπορίου ρυζιού.
Αθέμιτος ανταγωνισμός
Στο πλαίσιο του συστήματος επιδοτήσεων, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση καθορίζει κάθε χρόνο μια Ελάχιστη Τιμή Στήριξης για το ρύζι, λαμβάνοντας υπόψη εισροές που κυμαίνονται από την εργασία έως το κόστος λιπασμάτων, δίνοντας στους αγρότες κίνητρο να καλλιεργήσουν. Οι πολιτείες που παράγουν ρύζι συχνά προσφέρουν ένα επιπλέον ποσο, καθιστώντας το ρύζι πιο κερδοφόρο.
Τα επακόλουθα πλεονάσματα έχουν οδηγήσει σε αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της Ινδίας και των κρατικών διοικήσεων σχετικά με αυτά τα κρατικά μπόνους, τα οποία αυξάνουν την υπερπαραγωγή ρυζιού και πιέζουν για την εξαγωγή προϊόντων, όπως οι ελαιούχοι σπόροι και τα όσπρια, που πρέπει να εισαχθούν.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος του ομοσπονδιακού υπουργείου τροφίμων είπε στο Reuters ότι οι πολιτείες που παράγουν ρύζι συνεχίζουν να πιέζουν το υπουργείο να αγοράζει περισσότερο προϊόν, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «εξοργιστική».
Οι πολιτικές εντάσεις εκτείνονται πέρα από την Ινδία, καθώς οι ινδικές εξαγωγές αυξάνοντας, δημιουργώντας ανησυχία και απογοήτευση σε ανταγωνιστές παραγωγούς από την Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατηγόρησε τον Δεκέμβριο την Ινδία για «dumping», δηλαδή πώληση ρυζιού κάτω του κόστους. Από την πλευρά του, το Νέα Δελχί, που διαπραγματεύεται εμπορική συμφωνία με την Ουάσινγκτον, απέρριψε την κατηγορία, λέγοντας ότι πούλησε ακριβό premium ρύζι μπασμάτι στις ΗΠΑ.
Οι νέες ποικιλίες αναμένεται να προσθέσουν τουλάχιστον 10 εκατομμύρια τόνους στην παραγωγή τα επόμενα πέντε χρόνια
Ωστόσο, ο εμπορικός οργανισμός USA Rice δήλωσε τον Απρίλιο ότι «ο αθέμιτος ανταγωνισμός από κακόβουλους παράγοντες όπως η Ινδία» απειλεί τις πωλήσεις στις ΗΠΑ.
Ένας εκπρόσωπος του USDA δήλωσε στο Reuters ότι η Ουάσινγκτον είχε «εδώ και καιρό εκφράσει ανησυχίες» για την επιδότηση ρυζιού της Ινδίας.
Η Ταϊλάνδη, εν τω μεταξύ, απηύθυνε έκκληση για συνεργασία με την Ινδία και το Βιετνάμ το 2025 για να σταματήσει η πτώση των τιμών και, τον Οκτώβριο, η Μπανγκόκ δήλωσε ότι τα μεγάλα αποθέματα της Ινδίας αύξησαν την πίεση στους Ταϊλανδούς εξαγωγείς.
Το ινδικό ρύζι πωλείται με έκπτωση περίπου 110 δολάρια ανά τόνο σε σύγκριση με το πρότυπο ταϊλανδέζικο ρύζι, το οποίο διαπραγματευόταν γύρω στα 497 δολάρια ανά τόνο στα μέσα Νοεμβρίου.
Περισσότερο το ρύζι απ’ όσο καταναλώνεται
Η επανάσταση του ρυζιού στην Ινδία τροφοδοτήθηκε από το δημητριακό Swarna-SUB1, που κυκλοφόρησε για εμπορική χρήση το 2009 από Ινδούς ερευνητές που συνδύασαν την ανθεκτική στις πλημμύρες ποικιλία FR13A με την ευρέως χρησιμοποιούμενη ποικιλία Swarna, γνωστή για τις υψηλές αποδόσεις της.
Η πλειονότητα της παραγωγής ρυζιού παραδοσιακά προερχόταν από τη βόρεια και βορειοδυτική Ινδία, σε πολιτείες όπως το Παντζάμπ και το Χαριάνα. Τώρα, η νέα ποικιλία έχει μεταμορφώσει τις σοδειές στην επιρρεπή σε πλημμύρες ανατολική Ινδία.
Η παραγωγή στο Μπιχάρ αυξήθηκε κατά 182% τα τελευταία 15 χρόνια, φτάνοντας τα 8,75 εκατομμύρια τόνους το 2025/26. Στη γειτονική Οντίσα, αυξήθηκε κατά 50% φτάνοντας τους 10,2 εκατομμύρια τόνους.
Οι νέες ποικιλίες αναμένεται να προσθέσουν τουλάχιστον 10 εκατομμύρια τόνους στην παραγωγή τα επόμενα πέντε χρόνια, σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλούνται δύο επιστήμονες και δύο κυβερνητικοί αξιωματούχοι.
Μια έκθεση του κυβερνητικού συμβουλευτικού φορέα NITI Aayog, προβλέπει ότι η συνολική παραγωγή θα φτάσει τα 171 εκατομμύρια τόνους έως το 2036. Αλλά η εγχώρια ζήτηση θα ανέβαινε μόνο στους 110 εκατομμύρια τόνους.
Αντιμέτωπη με ένα αυξανόμενο πλεόνασμα, η κυβέρνηση έχει κατευθύνει μέρος του ρυζιού προς την παραγωγή αιθανόλης. Ωστόσο, τα κυβερνητικά αποθέματα ρυζιού συνεχίζουν να αυξάνονται, φτάνοντας σε ρεκόρ 55,47 εκατομμυρίων τόνων την 1η Οκτωβρίου, πάνω από τέσσερις φορές τον στόχο.
Στο στόχαστρο τα μπόνους
Οι αγρότες στην Ινδία, όπου η γεωργία απασχολεί πάνω από το 40% του εργατικού δυναμικού, έχουν αντιταχθεί σε οποιαδήποτε κίνηση μείωσης των επιδοτήσεων. Μια διαμαρτυρία το 2020 και το 2021 κατά των αγροτικών νόμων που οι παραγωγοί φοβόντουσαν ότι θα τερμάτιζαν την ομοσπονδιακή Ελάχιστη Τιμή Στήριξης ώθησε την κυβέρνηση να καταργήσει τους νόμους τον Νοέμβριο του 2021.
Διστακτική να προσαρμόσει την ομοσπονδιακή επιδότηση, η κυβέρνηση προσπάθησε να σταματήσει τα κρατικά μπόνους. Έχει σημειώσει μικρή πρόοδο, καθώς οι κυβερνήσεις των πολιτειών φοβούνται αντίδραση από τους αγρότες στην κάλπη αν περιορίσουν τις επιδοτήσεις.
Το ομοσπονδιακό υπουργείο τροφίμων προσέγγισε το υπουργείο Οικονομικών τρεις φορές τα τελευταία δύο χρόνια, ζητώντας του να σταματήσει τις πολιτείες από το να προσφέρουν μπόνους, σύμφωνα με τρεις κυβερνητικές πηγές.
Σε επιστολή της 9ης Ιανουαρίου σύμφωνα με το Reuters, το Τμήμα Δαπανών του υπουργείου Οικονομικών κάλεσε τις πολιτείες να ευθυγραμμίσουν τα κίνητρα με τις εθνικές προτεραιότητες για την καλλιέργεια άλλων προϊόντων, αναφέροντας ότι το ρύζι καταναλώνει πολύ νερό και επιβαρύνει τους υπόγειους υδάτινους πόρους.
Η εισαγωγή ελαιούχων σπόρων και οσπρίων κόστισε στην Ινδία 22,7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, αυξημένα κατά 120% την τελευταία δεκαετία, ενώ οι εξαγωγές ρυζιού απέφεραν 12 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου εμπορίου.
Οι ειδικοί λένε ότι το ρύζι χρησιμοποιεί περισσότερα λιπάσματα από τους ελαιούχους σπόρους και τα όσπρια, προσθέτοντας στο λογαριασμό επιδότησης λιπασμάτων της Ινδίας, που αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 τρισεκατομμύρια ρουπίες (31,8 δισεκατομμύρια δολάρια) το 2026/27, τέσσερις φορές το επίπεδο πριν από μια δεκαετία, εκτίμησε το υπουργείο λιπασμάτων.





































