Στενά του Ορμούζ: Ο αποκλεισμός παραλύει τη ναυτιλία

Μια απο τις πλέον κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές για την διακίνηση υδρογονανθράκων, τα Στενά του Ορμούζ  παραμένουν κλειστά με συνέπειες που επηρεάζουν όχι μόνον τους καταναλώτές και τους παραγωγούς αλλά και τους μεταφορείς: Η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς συνέπειες αφενός εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού των Στενών και αφετέρου λόγω της απόφασης του Ιραν να κλείσει τη θαλάσσια οδό ως απάντηση.

Πλέον, οι καθημερινές διελεύσεις απο τα Στενά -που ήταν ήδη περιορισμένες από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν – είναι σχεδόν μηδενικές σε αντίθεση με  περίπου 135 – διέλευσεις κατα μέσο όρο- σε καιρό ειρήνης, σημειώνει το Bloomberg.

Στις αρχές Απριλίου — μετά από ένα μήνα αναταραχής γύρω από ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά στενά του κόσμου — ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έγραψε ότι με «λίγο περισσότερο χρόνο, μπορούμε εύκολα να ΑΝΟΙΞΟΥΜΕ ΤΟ ΣΤΕΝΟ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ, ΝΑ ΠΑΡΟΥΜΕ ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΟΥΜΕ ΜΙΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ».
Τρεις εβδομάδες μετά, η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ έχει αντίθετα καταστεί πρακτικά αδύνατη για πρώτη φορά στην ιστορίa  και οι πλοιοκτητες λένε ότι η επιστροφή στις κανονικές μεταφορές απέχει μήνες, στην καλύτερη περίπτωση.

Για εβδομάδες, οι πλοιοκτήτες και τα πληρώματα έπρεπε να αντιμετωπίσουν ένα σημαντικό εμπόδιο για να επιχειρήσουν την έξοδο: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, καθώς η Τεχεράνη ενίσχυσε τον έλεγχο του στενού. Τώρα έχουν να αντιμετωπίσουν αμερικανικά πολεμικά πλοία που παρεμποδίζουν τα σκάφη — μερικά από τα οποία βρίσκονται μακριά από τον Περσικό Κόλπο — και όλο και πιο απρόβλεπτα ιρανικά πολεμικά σκάφη, που αντιδρούν.

Τα Στενά του Ορμούζ και ο αποκλεισμός των ΗΠΑ

Αρκετοί αξιωματούχοι του ναυτιλιακού κλάδου στην περιοχή δήλωσαν ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός είχε ως αποτέλεσμα να καταστήσει την περιοχή πιο ασταθή, καθώς το Ιράν εντείνει τις προσπάθειές του να κρατήσει το στενό κλειστό.

«Αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ, με τον αποκλεισμό τους, φαίνεται να επεκτείνει την περιοχή» κινδύνου για τα πλοία, δήλωσε ο Ρατζαλινγκαμ Σουμπραμανιαμ,  διευθύνων σύμβουλος της Fleet Management Limited, η οποία έχει περισσότερους από 400 ναυτικούς παγιδευμένους μέσα στον κόλπο. «Υπάρχει αυτή η στάση που λαμβάνεται, και στην πραγματικότητα έχει δημιουργήσει περισσότερη αβεβαιότητα.»

Ένας στενός θαλάσσιος διάδρομος που συνδέει τους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο, το Ορμούζ έχει καταστεί το βασικό σημείο ανάφλεξης στον οκτάμηνο πόλεμο με το Ιράν — μια καθημερινή υπενθύμιση της ασύμμετρης ικανότητας της χώρας να επιβάλλει παγκόσμια οικονομική ζημιά, και ένα σύμβολο της αδιάλλακτης φύσης της σύγκρουσης, καθώς και οι δύο πλευρές εμμένουν στις θέσεις τους.

«Το Ορμούζ είναι σίγουρα ένα μέσο πίεσης και ένας δείκτης για το αν οι αντιδράσεις του Ιράν είναι συντονισμένες», δήλωσε η Rachel Ziemba, ανώτερη ερευνήτρια στο Center for a New American Security. «Ο αμερικανικός αποκλεισμός εφαρμόστηκε εν μέρει για να εμποδίσει την επιρροή του Ιράν, αλλά τελικά το Ιράν διαθέτει κάποιο περιθώριο και πρόσφατα έσοδα για να κερδίσει λίγο χρόνο».

Η ανθεκτικότητα του Ιράν βασίζεται σε χρόνια αυτονομίας, σε ένα καθεστώς δομημένο ώστε να αντέχει σε κλυδωνισμούς και σε έσοδα από πρόσφατες αποστολές πετρελαίου. Η παγκόσμια οικονομία έχει λιγότερο χρόνο στη διάθεσή της.

Ο παγκόσμιος αντίκτυπος

Κάθε μέρα που περνά αυξάνει τον οικονομικό αντίκτυπο της σύγκρουσης, όχι μόνο για την Ασία που εξαρτάται από τις εισαγωγές, αλλά και για τον κόσμο — συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ — καθώς η έλλειψη και οι απότομες αυξήσεις των τιμών έχουν αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας και στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Η παραγωγή αργού πετρελαίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου — μερικοί από τους σημαντικότερους προμηθευτές στον κόσμο — είναι ήδη 57% χαμηλότερη από ό,τι ήταν πριν τον πόλεμο, σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs, μεταξύ των οποίων και ο Daan Struyven. Η ανάκαμψη, ακόμη και μετά την πλήρη επαναλειτουργία του στενού, μπορεί να διαρκέσει μήνες. «Η ανάκαμψη μπορεί να είναι μόνο μερική μετά από ένα παρατεταμένο κλείσιμο», έγραψαν σε σημείωμα την περασμένη εβδομάδα.

Η καταστροφή της ζήτησης έχει ήδη αρχίσει στις αγορές φυσικού αερίου, ενώ η έλλειψη λιπασμάτων θα επηρεάσει την παραγωγή τροφίμων και τις τιμές για μεγάλο μέρος του υπόλοιπου έτους και πέραν αυτού.

Ο «γόρδιος δεσμός»

Μια μακρά σύγκρουση αυξάνει επίσης την πρόκληση της λύσης ενός γόρδιου δεσμού που δημιούργησε ο Τραμπ, με νέες διαπραγματεύσεις που δεν έχουν ακόμη συμφωνηθεί.

«Ελπίζαμε ότι αυτό θα τελείωνε σχετικά γρήγορα σε σύντομο χρονικό διάστημα», δήλωσε ο Jotaro Tamura, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Mitsui OSK Lines Ltd. «Αλλά με την κατάσταση να διαρκεί πλέον πάνω από επτά εβδομάδες, νομίζω ότι είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε ότι η επίλυση θα πάρει κάποιο χρόνο».

Ο κόσμος, όπως δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στη Σιγκαπούρη, δεν θα επιστρέψει όπως ήταν πριν.

Η διακίνηση μέσω του Ορμούζ μειώθηκε δραματικά σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Σύντομα άρχισαν να εμφανίζονται λύσεις, συμπεριλαμβανομένων διμερών συμφωνιών για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης για ορισμένους μεταφορείς και ενός ιδιόμορφου ιρανικού συστήματος πληρωμών. Τα πλοία του Ιράν, εν τω μεταξύ, κατάφεραν να περάσουν, προσθέτοντας κάποια βαρέλια στην αγορά.

Μια δοκιμαστική εκεχειρία στις αρχές Απριλίου ενθουσίασε τους δυτικούς πλοιοκτήτες, με την A.P. Moller-Maersk A/S, τη δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, να δηλώνει ότι μελετά τις «ευκαιρίες διαμετακόμισης». Στις 11 Απριλίου, τρία υπερδεξαμενόπλοια αποχώρησαν, σηματοδοτώντας τον μεγαλύτερο αριθμό εξόδων μη ιρανικού πετρελαίου από την έναρξη του πολέμου.

Στη συνέχεια, ο Τραμπ, απογοητευμένος από την αργή πρόοδο, ανακοίνωσε το σχέδιό του να αποκλείσει το Ιράν.

Εγκλωβισμένα πλοία και πληρώματα

Αυτό που ακολούθησε την περασμένη εβδομάδα ήταν χαοτικές ημέρες με πλοία που δέχονταν επιθέσεις και κατασχέσεις — σε μια περίπτωση, ένα πετρελαιοφόρο που είχε υποστεί κυρώσεις επιβιβάστηκε σε ύδατα ανατολικά της Σρι Λάνκα, διευρύνοντας το θέατρο επιχειρήσεων. Το Σάββατο, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ αναχαίτισε ένα αεροπλανοφόρο στην Αραβική Θάλασσα μόλις μία ημέρα αφότου η Ουάσιγκτον του επέβαλε κυρώσεις.

Για όσους διαχειρίζονται τα εκατοντάδες πλοία που εξακολουθούν να έχουν κολλήσει στον κόλπο, μια διαρκής σύγκρουση θέτει μια άλλη σημαντική ανησυχία — τους 20.000 ναυτικούς που επιβαίνουν σε αυτά τα πλοία.

Οι περισσότεροι ήδη εργάζονται για να παρέχουν βοήθεια μέσω καθημερινών ελέγχων, συνεδριών συμβουλευτικής και απλώς διασφαλίζοντας ότι έχουν επαρκή τροφή και νερό, σύμφωνα με πλοιοκτήτες και διαχειριστές. Ορισμένα πληρώματα έχουν ήδη αντικατασταθεί καθώς οι συμβάσεις λήγουν, αν και η εύρεση νέων ομάδων είναι δύσκολη — και δαπανηρή.

Σχέδια εκκένωσης έχουν καταρτιστεί από ορισμένες εταιρείες, ακόμη και από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Χωρίς τέλος των εχθροπραξιών, ωστόσο, αυτά παραμένουν στην καλύτερη περίπτωση θεωρητικά, σημειώνει το Bloomberg.

«Σήμερα δεν έχουμε καμία απολύτως διαβεβαίωση από τις κυβερνήσεις», δήλωσε ο Alexander Saverys, διευθύνων σύμβουλος της πλοιοκτήτριας εταιρείας CMB.TECH. «Θα λάβουμε αυτή τη διαβεβαίωση μόνο όταν δούμε ότι τα πλοία μπορούν να διέρχονται από το στενό με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο».