Ραγδαία άνοδο του πληθωρισμού και αύξηση της ανεργίας έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν, η οικονομία του οποίου αντιμετώπιζε προβλήματα ήδη πριν δεχθεί την επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ.
Ο ετήσιος πληθωρισμός, ο οποίος πριν από τον πόλεμο ξεπερνούσε το 40%, ανέβηκε στο 50% στις 4 Απριλίου, λίγο πριν τεθεί σε ισχύ η εύθραυστη εκεχειρία.
Οπως είπε στους FT μια 56χρονη νοικοκυρά στην Τεχεράνη, η τιμή για ένα κομμάτι τυρί αυξήθηκε αυτή την εβδομάδα στα 6,7 εκατομμύρια ιρανικά ριάλ (5,09 δολάρια) από 5,2 εκατομμύρια ιρανικά ριάλ την προηγούμενη εβδομάδα. «Φαίνεται ότι όλα έχουν γίνει πολύ πιο ακριβά από ό,τι πριν τον πόλεμο», είπε.
Οι τιμές άλλων βασικών ειδών, όπως το ρύζι, τα αυγά και το κοτόπουλο, έχουν επίσης αυξηθεί στα καταστήματα της Τεχεράνης. Ένα καινούργιο Peugeot 207, ένα δημοφιλές αυτοκίνητο, έχει σημειώσει άνοδο από περίπου 18 δισ. ιρανικά ριάλ σε 25 δισ. ιρανικά ριάλ από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με πολλούς διαδικτυακούς εμπόρους αυτοκινήτων.
Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει ότι οι αρχές αναμένεται να εγκρίνουν 40% στις τιμές του τσιμέντου που καθορίζονται από την κυβέρνηση.
Χάσμα μεταξύ μισθών και τιμών
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πόλεμος θα διευρύνει το χάσμα μεταξύ της αύξησης των μισθών και του πληθωρισμού.
Ο επιχειρηματικός σύμβουλος Σιαμάκ Γκασέμι ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «οποιαδήποτε αύξηση των μισθών μικρότερη από το διπλάσιο» δεν θα αντισταθμίσει το αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Ο Γκασέμι προτρέπει τους Ιρανούς να μην κρατούν τις αποταμιεύσεις τους σε ριάλ. Το νόμισμα, το οποίο είχε παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σταθερό κατά τη διάρκεια του πολέμου, έφτασε σε ιστορικό χαμηλό την Τετάρτη, στα 1,8 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο, πυροδοτώντας περαιτέρω τον πανικό για τη μείωση της αγοραστικής δύναμης.
Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι θα αναγκαστούν να απολύσουν εργαζομένους για να επιβιώσουν.
Και, ενώ η κατάπαυση του πυρός έθεσε τέλος στις μάχες, οι συνομιλίες για μια συμφωνία που θα τερματίσει τη σύγκρουση έχουν σταματήσει, με την Τεχεράνη να επιμένει ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να άρει τον αποκλεισμό του στενού προτού μπορέσουν να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.
Πολλοί Ιρανοί φοβούνται ότι η κατάσταση «ούτε πόλεμος, ούτε ειρήνη», θα σηματοδοτήσει μια νέα φάση στασιμότητας και πληθωρισμού.
Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, η οικονομική δυσχέρεια αποτελούσε βασική πηγή αναταραχής, πυροδοτώντας μαζικές διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, οι οποίες κατέληξαν σε βίαιη καταστολή που στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.
Πού οδηγείται η οικονομία του Ιράν
Η κυβέρνηση του Ιρανού Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν έχει διαβεβαιώσει το κοινό ότι τα στρατηγικά αποθέματα τροφίμων της είναι επαρκή για να επιβιώσει από τον αποκλεισμό και ότι τα ράφια των σούπερ μάρκετ παραμένουν εφοδιασμένα. Έχει επίσης δηλώσει ότι τα χερσαία σύνορα και οι βόρειες λιμενικές πόλεις κατά μήκος της Κασπίας Θάλασσας χρησιμοποιούνται για να παρακαμφθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός των στενών.
Παρόλο που πολλοί εργαζόμενοι έχουν στραφεί στις κοινωνικές παροχές καθώς αυξάνονται οι οικονομικές πιέσεις, τα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι αυτές οι πληρωμές είναι ανεπαρκείς για την κάλυψη των βασικών εξόδων διαβίωσης.
Οι μεγαλύτεροι βιομηχανικοί κλάδοι, όπως ο τομέας του φυσικού αερίου, των πετροχημικών και του χάλυβα, έχουν αποφύγει τις μαζικές απολύσεις, αλλά οι αναλυτές προειδοποιούν ότι βρίσκονται υπό σημαντική πίεση – η ιρανική εφημερίδα «Etemaad» εκτιμά ότι η παραγωγή χάλυβα έχει μειωθεί έως και 30%.
Σύμφωνα με αναλυτές του εξωτερικού, η χώρα ενδέχεται επίσης να αναγκαστεί να μειώσει σημαντικά την παραγωγή πετρελαίου, εάν οι αποθηκευτικές της εγκαταστάσεις γεμίσουν και ο αποκλεισμός καταφέρει να στραγγαλίσει τις εξαγωγές.
Ο Αλί Χοντάι, μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας, ενός κυβερνητικού φορέα, δήλωσε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για την αποτροπή περαιτέρω απολύσεων. Η ανεργία βρισκόταν στο 7,6% πριν από τον πόλεμο.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εργασίας του Ιράν ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι 191.000 εργαζόμενοι, οι οποίοι έχασαν τις θέσεις εργασίας τους λόγω των άμεσων ή έμμεσων επιπτώσεων του πολέμου, έχουν υποβάλει αίτηση για επιδόματα ανεργίας.
Πάντως, για την ώρα, παρά τις δυσοίωνες προοπτικές, αξιωματούχοι της ιρανικής κυβέρνησης έχουν δεσμευτεί να αντισταθούν στις «υπερβολικές απαιτήσεις» -όπως τις χαρακτηρίζουν- των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου από την Τεχεράνη για διάστημα έως και 20 ετών και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η Φατέμε Μοχατζεράνι, εκπρόσωπος της κυβέρνησης, δήλωσε την Τρίτη ότι η χώρα είχε προετοιμαστεί για διαταραχές πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, χωρίς να δώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες.
«Συνεχίσαμε τις πωλήσεις, τις εισαγωγές και τις εξαγωγές μας ακόμη και υπό την πίεση της σύγκρουσης», δήλωσε ένας επιχειρηματίας του κλάδου χάλυβα, η μεσαίου μεγέθους εταιρεία του οποίου πραγματοποιεί εμπορικές συναλλαγές μέσω των χερσαίων συνόρων και μέχρι στιγμής έχει αποφύγει τις απολύσεις εργαζομένων.
«Δεν αισθανόμαστε ακόμη ευάλωτοι, αλλά ανησυχούμε για τη συνέχιση αυτής της αβέβαιης κατάστασης».
