Η αγορά πετρελαίου λειτουργεί σήμερα υπό ένα «πέπλο σταθερότητας», ωστόσο το υποκείμενο σύστημα παραμένει εξαιρετικά πιεσμένο και ευάλωτο, προειδοποιεί η Societe Generale σε νέα ανάλυσή της για τις επιπτώσεις της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με τη γαλλική τράπεζα, η πρόσφατη αποκλιμάκωση των τιμών δεν αντανακλά ουσιαστική εξισορρόπηση της αγοράς, αλλά προσωρινούς μηχανισμούς στήριξης, όπως η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, η μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων και η απότομη πτώση των κινεζικών εισαγωγών αργού πετρελαίου.
Η Societe Generale επισημαίνει ότι η φυσική στενότητα στην αγορά παραμένει έντονη, καθώς οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ λειτουργούν μόλις σε ένα μικρό ποσοστό των κανονικών επιπέδων, ενώ οι εναλλακτικές διαδρομές δημιουργούν σοβαρές επιχειρησιακές και μεταφορικές δυσκολίες.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η προσφορά, αλλά ο χρόνος
Όπως εξηγεί η τράπεζα, η κρίσιμη αδυναμία της αγοράς αφορά τη χρονική καθυστέρηση στην επαναφορά της εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου.
Ακόμη και σε ένα αισιόδοξο σενάριο επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ στις αρχές Ιουνίου, απαιτούνται τουλάχιστον 52 ημέρες μέχρι το πετρέλαιο να μεταφερθεί, να εκφορτωθεί, να διυλιστεί και να φτάσει στους τελικούς καταναλωτές.
Αυτό σημαίνει ότι ουσιαστική ανακούφιση στην αγορά δεν θα υπάρξει πριν τα τέλη Ιουλίου. Στο ενδιάμεσο, αρκετά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραμένουν ουσιαστικά εκτός αγοράς, οδηγώντας το σύστημα σε έντονη επιχειρησιακή πίεση πριν ακόμη αποκατασταθούν οι ροές.
Η Societe Generale τονίζει ότι η αγορά πλέον δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα ύπαρξης πετρελαίου, αλλά πρόβλημα κυκλοφορίας και χρονισμού των φορτίων.
Σενάριο επαναλειτουργίας στις αρχές Ιουνίου
Στο βασικό σενάριο της τράπεζας, όπου τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν στις αρχές Ιουνίου, το έλλειμμα προσφοράς διευρύνεται από περίπου 5,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάιο σε 7,4 εκατ. τον Ιούνιο και 8,4 εκατ. τον Ιούλιο.
Η αύξηση αυτή οφείλεται στο ότι η ζήτηση ανακάμπτει ταχύτερα από την προσφορά, καθώς οι κυβερνήσεις προσπαθούν να επαναφέρουν την οικονομική δραστηριότητα μετά την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Societe Generale εκτιμά ότι οι τιμές του πετρελαίου θα κορυφωθούν τον Ιούνιο, με μέσο όρο κοντά στα 125 δολάρια ανά βαρέλι, αντανακλώντας τη συρρίκνωση των αποθεμάτων και τα προβλήματα logistics.
Από τον Αύγουστο και μετά, οι ροές αρχίζουν να εξομαλύνονται και το έλλειμμα περιορίζεται προς τα 1-1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αν και τα αποθέματα παραμένουν ιστορικά χαμηλά και περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξακολουθούν να βρίσκονται προσωρινά εκτός αγοράς.
Σενάριο καθυστέρησης έως τα τέλη Ιουνίου
Η εικόνα επιδεινώνεται σημαντικά στο δυσμενές σενάριο, όπου η επαναλειτουργία των Στενών καθυστερεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου.
Σε αυτή την περίπτωση, η πραγματική ανακούφιση της αγοράς μετατίθεται προς τα τέλη Αυγούστου, ενώ ουσιαστική εξομάλυνση δεν αναμένεται πριν τον Σεπτέμβριο.
Η Societe Generale εκτιμά ότι περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως θα παραμείνουν εκτός αγοράς κατά την πρώτη φάση της ανάκαμψης, ενώ το έλλειμμα θα παραμείνει εξαιρετικά υψηλό, φτάνοντας τα 6,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο και τα 7,9 εκατ. τον Αύγουστο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τιμές του Brent θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ακόμη και προς τα 150 δολάρια ανά βαρέλι στα τέλη Ιουνίου.
Αν και στη συνέχεια οι τιμές υποχωρούν σταδιακά, παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, κοντά στα 125 δολάρια τον Ιούλιο και στα 115 δολάρια τον Αύγουστο.
Τα αποθέματα μειώνονται με ταχύ ρυθμό
Η Societe Generale σημειώνει ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου συνεχίζουν να μειώνονται γρήγορα, παρά τις μεγάλες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων από τις χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων έφτασαν περίπου τα 2,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο και ενδεχομένως τα 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάιο.
Ωστόσο, η στήριξη αυτή θεωρείται προσωρινή και άνιση, καθώς βοηθά κυρίως την αγορά αργού και όχι τα διυλισμένα προϊόντα.
Τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούν μόλις στο 5%
Η Societe Generale υπογραμμίζει ότι οι εξαγωγείς του Κόλπου εφαρμόζουν ολοένα πιο σύνθετες και δαπανηρές μεθόδους για να παρακάμψουν τους περιορισμούς στα Στενά του Ορμούζ.
Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούνται «αλυσιδωτές» μεταφορές φορτίων με πολλαπλές μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο σε ασφαλέστερες περιοχές, όπως ο Κόλπος του Ομάν ή η δυτική ακτή της Ινδίας.
Η τράπεζα εκτιμά ότι η πραγματική διέλευση μέσω των Στενών αντιστοιχεί μόλις στο 5% των φυσιολογικών επιπέδων ή περίπου σε 1 εκατ. βαρέλι ημερησίως.
Παράλληλα, μετά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό της 13ης Απριλίου, οι ροές ιρανικού πετρελαίου μειώθηκαν δραματικά, στα περίπου 700 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως, από μέσο όρο 2,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2025.
Οι ΗΠΑ δεν αυξάνουν ακόμη την παραγωγή shale
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αντίδραση των παραγωγών σχιστολιθικού πετρελαίου παραμένει περιορισμένη, παρά τις υψηλές τιμές.
Η Societe Generale επισημαίνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες συνεχίζουν να δίνουν προτεραιότητα στη δημιουργία ταμειακών ροών και στη μείωση χρέους, αντί να επιδιώκουν επιθετική αύξηση της παραγωγής.
Η αγορά θα παραμείνει εύθραυστη έως το 2027
Η γαλλική τράπεζα προειδοποιεί ότι ακόμη και σε περίπτωση εξομάλυνσης της κατάστασης, η αγορά πετρελαίου θα χρειαστεί αρκετά χρόνια για να επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα.
Η Societe Generale εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του 2027 η μεταβλητότητα και τα risk premia θα παραμείνουν αυξημένα, καθώς τα χαμηλά αποθέματα καθιστούν το σύστημα ιδιαίτερα ευάλωτο σε νέες διαταραχές.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, το πετρέλαιο δεν αποτελεί ένα ενιαίο απόθεμα που μπορεί απλώς να αντληθεί κατά βούληση, αλλά μέρος ενός συνεχούς και εξαιρετικά διασυνδεδεμένου φυσικού συστήματος.
«Οι αγορές δεν καταρρέουν επειδή δεν υπάρχει πετρέλαιο, αλλά επειδή δεν υπάρχουν αρκετά βαρέλια να κινούνται στο σωστό μέρος και τη σωστή στιγμή», αναφέρει η Societe Generale, προειδοποιώντας ότι ακόμη και μικρές καθυστερήσεις στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ μπορούν να οδηγήσουν σε έντονη αποσταθεροποίηση της αγοράς.
