Αποστάσεις από το δολάριο σχεδιάζουν να κρατήσουν οι κεντρικές τράπεζες, μια τάση που παρατηρείται πρώτη φορά, σύμφωνα με την έρευνα του Επίσημου Φόρουμ Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (OMFIF).
Οι κεντρικές τράπεζες σχεδιάζοντας το χαρτοφυλάκιο τους την επόμενη δεκαετία μειώνουν το μερίδιο του δολαρίου αντί να το αυξήσουν, καθώς αυξάνονται οι πολιτικοί κίνδυνοι για το αμερικανικό νόμισμα.
Ήδη ο ρόλος του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στους οικονομικούς κύκλους παγκοσμίως καθώς οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αλλά και αστάθεια που προκαλεί η πολιτική των ΗΠΑ έχει δημιουργήσει ρωγμές στο θρόνο του δολαρίου.
Αν και παραμένει κυρίαρχο στις εμπορικές συναλλαγές, το μερίδιο του στα συναλλαγματικά αποθέματα των κεντρικών τραπεζών έχει υποχωρήσει κάτω από το 60% στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, σύμφωνα με στοιχεία τον Φεβρουάριο του 2026.
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα θεωρούν ολοένα και περισσότερο την αστάθεια ως ένα μόνιμο χαρακτηριστικό
Ο πόλεμος ΗΠΑ -Ιράν έδωσε μια ανάσα στο δολάριο, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε αυτό ως ασφαλές καταφύγιο εν μέσω φόβων για τις πληθωριστικές πιέσεις. Ωστόσο μόλις φάνηκε στον ορίζονται ότι ΗΠΑ και Ιράν θα καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία, οι επενδυτές προχώρησαν σε πωλήσεις του νομίσματος.
Πτώση για το βασιλιά δολάριο – Λάμπει ο χρυσός
Το δολάριο έχει καταγράψει άνοδο 3% από την αρχή του χρόνου. Οι κύριοι παράγοντες για την ενίσχυση του πέρα του πολέμου ΗΠΑ- Ιράν, είναι τα υψηλά επιτόκια του αμερικανικού νομίσματος και της όρεξης για αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Επιπλέον αυτό που υπογραμμίζεται από οικονομολόγους αλλά παράγοντες της αγοράς είναι ότι δεν υπάρχει εναλλακτική πρόταση.
Το ευρώ φιλοδοξεί να ενισχύσει τον παγκόσμιο ρόλο του, καθώς είναι το δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο μετά το δολάριο ΗΠΑ. Το 20% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων είναι σε ευρώ και μια σειρά από πρωτοβουλίες της Κομισιόν και της ΕΚΤ στοχεύουν σε αυτή την κατεύθυνση.
Ψήφο στο γιουάν
Η Κίνα έχει γίνει πιο τολμηρή στην προσπάθειά της να επεκτείνει τον ρόλο του γιουάν στο παγκόσμιο νομισματικό σύστημα, καθώς ο ρόλος του δολαρίου στο παγκόσμιο σύστημα παρουσιάζει ρωγμές. Το τελευταίο πενταετές σχέδιο της χώρας δεσμεύτηκε να προωθήσει τη διεθνοποίηση του γιουάν και ο Πρόεδρος Σι Τζινπινγκ έχει μιλήσει για την προοπτική οικοδόμησης ενός «ισχυρού νομίσματος».
Οι ερωτηθέντες στην έρευνα διατήρησαν αν και διατήρησαν την πρόθεση τους να αυξήσουν τις τοποθετήσεις τους σε ευρώ και κινεζικό γιουάν υπογράμμισαν ότι οι διαρθρωτικές προκλήσεις μειώνουν την ελκυστικότητα και των δύο νομισμάτων.
Ωστόσο, σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες θεώρησαν το γιουάν ως αποτελεσματική διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου.
Το δολάριο σε ένα πολυπολικό κόσμο
Στο πλαίσιο αυτό το 79% των κεντρικών τραπεζών και το 60% των δημόσιων κεφαλαίων πιστεύουν ότι το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα μεταβαίνει προς έναν «πολυπολικό» κόσμο, όπως δείχνει η έρευνα του OMFIF.
Τα νομίσματα εκτός των οκτώ κορυφαίων κερδίζουν σταδιακά έδαφος μεταξύ των συναλλαγματικών διαθεσίμων. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν επιδιώξει να αυξήσουν τις τοποθετήσεις σε νορβηγική κορώνα και δολάρια Νέας Ζηλανδίας και έχουν αυξήσει το ενδιαφέρον τους για την στερλίνα.
Γιατί αγοράζουν χρυσό οι κεντρικές τράπεζες
Ο χρυσός, ο οποίος έχει φτάσει σε μια σειρά από ιστορικά υψηλά επίπεδα τιμών και κατέχεται από το 82% των κεντρικών τραπεζών, «έχει μετακινηθεί στο επίκεντρο της στρατηγικής διαχείρισης αποθεματικών»σύμφωνα με την έρευνα.
Βραχυπρόθεσμα, είναι το περιουσιακό στοιχείο στο οποίο οι κεντρικές τράπεζες σχεδιάζουν περισσότερο να αυξήσουν τις συμμετοχές τους, με ένα καθαρό 30% των ερωτηθέντων να σκοπεύουν να αυξήσουν την κατανομή τους τα επόμενα ένα έως δύο χρόνια.
Σε έρευνα 74 κεντρικών τραπεζών, το 45% δήλωσε ότι σχεδιάζει να αγοράσει ράβδους χρυσού το επόμενο έτος, το μεγαλύτερο μερίδιο που έχει καταγραφεί ποτέ στα δεδομένα που συλλέχθηκαν από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού και την YouGov Plc από το 2018. Μόνο μία δήλωσε ότι σχεδιάζει να μειώσει τις συμμετοχές της, ανέφερε το WGC σε έκθεση που δημοσίευσε την Τρίτη.
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν συσσωρεύσει κατά μέσο όρο 1.000 τόνους χρυσού τα τελευταία τέσσερα χρόνια, αριθμός που παρουσιάζει σημαντική αύξηση σε σχέση με τον μέσο όρο των 500 τόνων της προηγούμενης δεκαετίας. Αυτή η αξιοσημείωτη επιτάχυνση του ρυθμού συσσώρευσης σημειώθηκε σε ένα κλίμα γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας, το οποίο έχει θολώσει τις προοπτικές για τους διαχειριστές των συναλλαγματικών αποθεμάτων.
Η Τεχνητή νοημοσύνη
Το OMFIF με έδρα το Λονδίνο, που ιδρύθηκε το 2010, διαπίστωσε επίσης μια προθυμία μεταξύ των 90 κεντρικών τραπεζών, των δημόσιων συνταξιοδοτικών ταμείων και των κρατικών κεφαλαίων που συμμετείχαν στην έρευνα να αυξήσουν σημαντικά τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης από τα τρέχοντα επίπεδα.
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα, οι οποίοι συλλογικά επιβλέπουν περίπου 10 τρισ. δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία, θεωρούν ολοένα και περισσότερο την αστάθεια ως ένα μόνιμο χαρακτηριστικό και δοκιμάζουν νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπισή της, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πρόβλημα.
«Η παλιά υπόθεση ότι οι δημόσιοι επενδυτές μπορούν να περιμένουν να ομαλοποιηθεί το περιβάλλον φαίνεται όλο και πιο μη ρεαλιστική», έγραψε στην έκθεση η ανώτερη οικονομολόγος του OMFIF, Γιάρα Αζίζ.
Σύμφωνα με την έκθεση, πάνω από το 66% των κεντρικών τραπεζών σχεδιάζει να ενισχύσει την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στο εγγύς μέλλον. Καμία κεντρική τράπεζα ανεπτυγμένης οικονομίας και μόλις το 9% των κεντρικών τραπεζών συνολικά δήλωσαν ότι είναι ικανοποιημένες με την τρέχουσα χρήση της.
Οι τράπεζες χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη κυρίως για την ανάλυση δεδομένων και τις λειτουργίες back-office. Ωστόσο, παρατηρείται ένα χάσμα, καθώς πάνω από το 89% των κεντρικών τραπεζών στις ανεπτυγμένες οικονομίες χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, σε σύγκριση με το 44% στις αναδυόμενες αγορές.
Όσον αφορά τα δημόσια επενδυτικά ταμεία, η ζήτηση για υλικά περιουσιακά στοιχεία, όπως υποδομές και ακίνητα, ξεπέρασε αυτή για άλλα περιουσιακά στοιχεία, με σχεδόν το 60% να σχεδιάζει να αυξήσει την κατανομή των πόρων του στους τομείς αυτούς τα επόμενα ένα έως δύο χρόνια.
Οι αναδυόμενες αγορές
Η έρευνα έδειξε επίσης μια αλλαγή στην αντίληψη όσον αφορά τις αναδυόμενες αγορές, με το 38% των παγκόσμιων δημόσιων επενδυτικών ταμείων να σχεδιάζει να αυξήσει την κατανομή κεφαλαίων προς τις αναδυόμενες οικονομίες, σε σύγκριση με το 27% του περασμένου έτους.
Το ενδιαφέρον για αύξηση της κατανομής σε αναδυόμενες αγορές ξεπέρασε τη ζήτηση για αύξηση της κατανομής σε ανεπτυγμένες οικονομίες, η οποία μειώθηκε στο 25% από το 47% του περασμένου έτους.
Οι πιο ελκυστικές αγορές ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, εν μέρει λόγω του ρόλου τους στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης, όπως έδειξε η έρευνα.
