Ρωσία: Απειλείται με ενεργειακή και τραπεζική κρίση καθώς διογκώνεται το χρέος [γράφημα]

Η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με μια επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση, αλλά και με τον κίνδυνο μιας ευρύτερης τραπεζικής αναταραχής, καθώς η υπερχρέωση νοικοκυριών και επιχειρήσεων αυξάνει την πίεση στο χρηματοπιστωτικό της σύστημα.

Σύμφωνα με έκθεση των ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών, την οποία επικαλείται το Reuters, το Κρεμλίνο βασίστηκε τα τελευταία χρόνια στις τράπεζες για να στηρίξει την οικονομία με άφθονη ρευστότητα, καθώς ο κρατικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται ολοένα και περισσότερο από το κόστος του πολέμου στην Ουκρανία.

Τα κρατικά προγράμματα ενθάρρυναν εκατομμύρια Ρώσους να δανειστούν μαζικά, με πολλούς να διατηρούν πλέον τρία ή και περισσότερα δάνεια ταυτόχρονα. Ωστόσο, η εκρηκτική αύξηση του ιδιωτικού χρέους, σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό και την επιβράδυνση της οικονομίας, έχει καταστήσει τις τράπεζες ιδιαίτερα ευάλωτες, επισημαίνει το Fortune.

Η έκθεση, που συντάχθηκε τον Ιούνιο καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, εκτιμά ότι έως και το 10% των επιχειρηματικών δανείων ενδέχεται να καταστούν μη εξυπηρετούμενα, ποσοστό αισθητά αυξημένο σε σχέση με το 2024. Στα καταναλωτικά δάνεια, το αντίστοιχο ποσοστό θα μπορούσε να φθάσει ακόμη και το 15% σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας.

RUSSIA, MOSCOW –

Οι πτωχεύσεις συγκλονίζουν την Ρωσία

Την ίδια στιγμή, οι προσωπικές πτωχεύσεις αυξάνονται με ταχύ ρυθμό. Πέρυσι περισσότεροι από 500.000 Ρώσοι κήρυξαν πτώχευση, αριθμός αυξημένος κατά σχεδόν ένα τρίτο σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σύμφωνα με την έκθεση, η πραγματική εικόνα παραμένει θολή, καθώς κρατικά προγράμματα στήριξης, αναδιαρθρώσεις δανείων και έκτακτες ενισχύσεις αποκρύπτουν την έκταση του προβλήματος.

«Δημιουργείται η ψευδαίσθηση μιας δυναμικής οικονομίας, ενώ στην πραγματικότητα υποβόσκει μια εκρηκτική κατάσταση, την οποία ένα ισχυρό σοκ – όπως ένα νέο πακέτο τραπεζικών κυρώσεων – θα μπορούσε να πυροδοτήσει», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.

Οι οικονομικές πιέσεις συμπίπτουν με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ρωσία στο πεδίο των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, οι νέες ουκρανικές τακτικές και οι συνεχείς επιθέσεις με drones έχουν επιβραδύνει τη ρωσική προέλαση, αυξάνοντας παράλληλα τις απώλειες και προκαλώντας σοβαρές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της χώρας.

Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια έχουν προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό, ενώ οι χαμηλότερες διεθνείς τιμές του πετρελαίου και τα προβλήματα στις εξαγωγές περιορίζουν σημαντικά τα ενεργειακά έσοδα του Κρεμλίνου.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται στα δημόσια οικονομικά. Μέχρι τα τέλη Μαΐου, το ομοσπονδιακό έλλειμμα είχε εκτιναχθεί στα 6 τρισ. ρούβλια (περίπου 83 δισ. δολάρια), υπερδιπλάσιο σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και πολύ πάνω από τον στόχο των 3,8 τρισ. ρουβλίων που είχε τεθεί για ολόκληρο το έτος.

Η κυβέρνηση έχει ήδη αντλήσει σημαντικούς πόρους από το Εθνικό Ταμείο Πλούτου για να καλύψει το δημοσιονομικό κενό, όμως τα διαθέσιμά του μειώνονται με ταχείς ρυθμούς.

Η Μόσχα στρέφεται στα συνταξιοδοτικά ταμεία

Με τα περιθώρια χρηματοδότησης να στενεύουν, η Μόσχα εξετάζει πλέον και άλλες πηγές κεφαλαίων. Το υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται νομοθεσία που θα του επιτρέψει να αποκτήσει πρόσβαση σε περίπου 40 δισ. δολάρια συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων που βρίσκονται σε ιδιωτικά επενδυτικά ταμεία.

Παράλληλα, ο επικεφαλής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας πρότεινε πρόσφατα στη Δούμα να «κινητοποιηθούν» τα περίπου 130 τρισ. ρούβλια που διατηρούνται σε τραπεζικές καταθέσεις, προκειμένου να στηριχθεί η οικονομία και η πολεμική προσπάθεια.

Οι συζητήσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στον επιχειρηματικό κόσμο της Ρωσίας, ο οποίος ήδη δοκιμάζεται από τα υψηλά επιτόκια και τις δυτικές κυρώσεις.

«Η κυβέρνηση θα μπορούσε να προσπαθήσει να βρει χρήματα με οποιοδήποτε μέσο», δήλωσε στη Washington Post στέλεχος μεγάλης εταιρείας στη Μόσχα. «Όλοι σκέφτονται πώς θα προστατεύσουν τα χρήματά τους και πώς θα τα βγάλουν εκτός χώρας».

Οι προειδοποιήσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ρωσίας πληθαίνουν εδώ και μήνες. Τον περασμένο Ιούνιο, οι ίδιες οι ρωσικές τράπεζες προειδοποίησαν για πιθανή κρίση χρέους, ενώ η Ρωσική Ένωση Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών έκανε λόγο για πολλές εταιρείες που βρίσκονται ήδη σε «προ-χρεοκοπική κατάσταση».

Το κρατικό Κέντρο Μακροοικονομικής Ανάλυσης και Βραχυπρόθεσμων Προβλέψεων είχε επίσης προειδοποιήσει από τον Δεκέμβριο ότι η χώρα θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με τραπεζική κρίση έως τον Οκτώβριο, εάν συνεχιστεί η επιδείνωση της ποιότητας των δανείων και οι καταθέτες αρχίσουν να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία ενισχύουν αυτές τις ανησυχίες. Οι ληξιπρόθεσμες εμπορικές οφειλές έφθασαν τον Ιανουάριο τα 109 δισ. δολάρια, ενώ σύμφωνα με τη ρωσική Izvestia σχεδόν το ένα τέταρτο της αγοράς εταιρικών ομολόγων αντιμετωπίζει πλέον αυξημένο κίνδυνο αθέτησης πληρωμών, καθώς επιχειρήσεις που είχαν δανειστεί με χαμηλά επιτόκια καλούνται τώρα να αναχρηματοδοτήσουν τις υποχρεώσεις τους με πολύ ακριβότερο κόστος.

Ο όγκος του χρέους που πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί μέσα στο 2026 είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με πέρυσι, γεγονός που αυξάνει την πίεση στις ταμειακές ροές των επιχειρήσεων και εντείνει τον ανταγωνισμό για ρευστότητα. Σύμφωνα με την έκθεση, το πρόβλημα των αθετήσεων πληρωμών δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εξελίσσεται σε συστημική απειλή για τη ρωσική οικονομία.