Νοικοκυριά: Τι κρύβουν οι αριθμοί για το εισόδημά τους

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκονται οι καταθέσεις και το εισόδημα για τα ελληνικά νοικοκυριά, που παρά τη βελτίωση της αγοράς εργασίας και τη σταδιακή αύξηση των μισθών, μεγάλο μέρος των εισοδηματικών αυξήσεων απορροφάται από το αυξημένο κόστος ζωής.

Τα νοικοκυριά «τρέχουν» γύρω από τις βασικές ανάγκες τους

Ως αποτέλεσμα, ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά χρησιμοποιούν σχεδόν το σύνολο του μηνιαίου εισοδήματός τους για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους, χωρίς να περισσεύουν χρήματα για αποταμίευση. Αυτό εξηγεί γιατί η αύξηση των συνολικών τραπεζικών καταθέσεων δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής θέσης της πλειονότητας των πολιτών.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει σε καθοδική τροχιά και υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι καταθέσεις συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, με βασικό μοχλό τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά. Εικόνα που θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι πολίτες καταφέρνουν πλέον να αποταμιεύουν περισσότερα χρήματα.

Περιορισμένες δυνατότητες

Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς η εικόνα είναι πολύ διαφορετική, καθώς η αύξηση των συνολικών καταθέσεων δεν σημαίνει ότι όλοι οι καταθέτες ενισχύουν τους λογαριασμούς τους με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, σημαντικό μέρος της αύξησης προέρχεται από τη συγκέντρωση ολοένα μεγαλύτερων ποσών σε σχετικά περιορισμένο αριθμό λογαριασμών, ενώ για τη μεγάλη μάζα των νοικοκυριών η δυνατότητα αποταμίευσης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.

Είναι ενδεικτικό ότι με βάση τα στοιχεία του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ), στο τέλος του 2025 περίπου το 70% των ιδιωτών καταθετών διατηρούσε τραπεζικό υπόλοιπο έως 1.000 ευρώ. Το 13% διαθέτει καταθέσεις από 1.000 έως 5.000 ευρώ, το 14% από 5.000 έως 50.000 ευρώ,  και το 1,5% από 50.000 έως 100.000 ευρώ.

Η αδυναμία των ελληνικών νοικοκυριών να δημιουργήσουν αποταμιεύσεις αποτυπώνεται και στα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Ενώ το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ευρωζώνη παρέμεινε αμετάβλητο στο 14,3% του διαθέσιμου εισοδήματος, στην Ελλάδα το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, καταγράφοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Ρουμανία.

Το 58% μόλις τα βγάζει πέρα

Σύμφωνα με την έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ σχετικά με τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού, το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» διαμορφώθηκε στο 58%, από 62% τον προηγούμενο μήνα, ενώ στο 13% (από 11%) ενισχύθηκε το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους.

Οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι αποταμιεύουν λίγο ή πολύ αποτελούν το 22% του συνόλου, ενώ το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι «έχουν χρεωθεί» διαμορφώθηκε στο 7% από 8% τον προηγούμενο μήνα.

Το 84% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση στο επόμενο 12μηνο, ενώ το 15% τη θεωρεί πιθανή ή πολύ πιθανή.

Μάλιστα, το 65% των νοικοκυριών προέβλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 13% (από 6%) αναμένει σταθερότητα, ενώ σε ότι αφορά τις προβλέψεις τους για τους επόμενους 12 μήνες, το 59% (από 66%) των νοικοκυριών αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης και ένα 3% προβλέπει μικρή βελτίωση.