Το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσιάστηκε ως μια ιστορική ευκαιρία αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Ωστόσο, φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δε συνέβη. Είναι γεγονός ότι τέσσερα χρόνια μετά και περίπου…36 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών πόρων αργότερα, τα δεδομένα δημιουργούν προβληματισμό. Τα στοιχεία της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ που δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα θέτουν ένα δύσκολο ερώτημα: ποιοι τελικά μπόρεσαν να αξιοποιήσουν αυτή την ευκαιρία;
Η απάντηση είναι μάλλον απογοητευτική για τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Μόλις το 6% των μικρών, πολύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων επωφελήθηκε από τα επενδυτικά δάνεια του Ταμείου, παρότι αυτές αντιπροσωπεύουν το 99% των επιχειρήσεων της χώρας. Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η κλιμάκωση των ποσοστών ανάλογα με το μέγεθος: δάνειο έλαβε μόλις το 2,2% των επιχειρήσεων με τζίρο έως 50.000 ευρώ, έναντι 13,1% εκείνων με τζίρο άνω των 300.000 ευρώ. Στις επιχειρήσεις χωρίς προσωπικό το ποσοστό περιορίζεται στο 2,4%, ενώ σε όσες απασχολούν περισσότερους από πέντε εργαζόμενους εκτινάσσεται στο 12,4%.
Δεν πρόκειται απλώς για αριθμητικές αποκλίσεις. Πρόκειται για την αποτύπωση ενός χρηματοδοτικού μοντέλου που φαίνεται να λειτουργεί καλύτερα για εκείνον που είναι ήδη μεγαλύτερος, οργανωμένος και περισσότερο τραπεζικά επιλέξιμος.
Το πλέον ανησυχητικό εύρημα, μάλιστα, κρύβεται στο 89,4% των επιχειρήσεων που ούτε έλαβαν ούτε καν αιτήθηκαν δάνειο. Το 15,1% δηλώνει ότι δεν πληροί τα τραπεζικά κριτήρια, το 14,5% ότι δεν ενημερώθηκε ή δεν γνώριζε το δανειακό σκέλος και το 7,5% αποθαρρύνθηκε από το κόστος και τη γραφειοκρατία του επενδυτικού φακέλου.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της αποτυχίας. Δεν αρκεί μια κυβέρνηση να διαχειρίζεται δισεκατομμύρια από τις Βρυξέλλες, τα οποία πάνε σε λίγους. Η πραγματική επιτυχία κρίνεται από το πόσο βαθιά αυτά φτάνουν στην οικονομία.
Το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν μια σπάνια ευκαιρία να δοθεί επενδυτική ώθηση στους χιλιάδες μικρούς επιχειρηματίες που συνήθως βρίσκονται έξω από την πόρτα της τραπεζικής χρηματοδότησης. Τα στοιχεία της ΓΣΕΒΕΕ δείχνουν ότι αυτή η πόρτα παρέμεινε για τους περισσότερους κλειστή. Και όταν από ένα πρόγραμμα τέτοιου μεγέθους επωφελείται μόλις το 6%, δύσκολα μπορεί κανείς να μιλά για έναν πραγματικά συμπεριληπτικό παραγωγικό μετασχηματισμό.
