Με περικοπές απεντάξεις έργων και κατηγορίες από την αντιπολίτευση για παροχή χρημάτων σε…λίγους φτάνει η κυβέρνηση στην τελική ευθεία του Ταμείου Ανάκαμψης. Την ώρα που το Μέγαρο Μαξίμου προβάλλει ως «εθνική επιτυχία» την ολοκλήρωση του προγράμματος, πίσω από τους πανηγυρισμούς βρίσκεται μια μακρά ακολουθία αναθεωρήσεων, απεντάξεων έργων και δραστικών μειώσεων ποσοτικών στόχων, που διευκόλυναν την προσαρμογή του σχεδίου στις σχετικές προθεσμίες.
Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η Ελλάδα θα καταφέρει να εισπράξει μέχρι το τέλος του έτους (Δεκέμβριο η τελευταία αποπληρωμή) το σύνολο των ευρωπαϊκών πόρων.
Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερη ένταση μετά τη λίστα που παρουσίασε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος με περισσότερες από 100 περιπτώσεις έργων, δράσεων και στόχων που είτε απεντάχθηκαν είτε περιορίστηκαν. Σύμφωνα με την ανάλυση του ΠΑΣΟΚ, τα δύο τρίτα των 195 δράσεων που πέρασαν από το «Ελλάδα 2.0» έχουν υποστεί μειώσεις στόχων ή/και απεντάξεις.
Ταμείο Ανάκαμψης: Το «ψαλίδι» μέχρι και τον Αύγουστο
Οι αλλαγές συνεχίστηκαν μέχρι τις τελευταίες εβδομάδες πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Στις 4 Αυγούστου απεντάχθηκε το έργο για προληπτικές εξετάσεις πολιτών σε απομακρυσμένες περιοχές και για τον συστηματικό προγεννητικό έλεγχο εγκύων, αρχικού προϋπολογισμού περίπου 5 εκατ. ευρώ. Την ίδια ημέρα βγήκε από το Ταμείο το έργο για την «Ενίσχυση του Ψηφιακού Σχολείου», προϋπολογισμού 73,6 εκατ. ευρώ.
Στις 11 Αυγούστου ακολούθησε η απένταξη του έργου κοινωνικής επανένταξης δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγων, αρχικού προϋπολογισμού 151,6 εκατ. ευρώ, αλλά και έργων για τα Αρχαιολογικά Μουσεία Χίου και Αργοστολίου.
Και αυτά αποτελούν μόνο τις τελευταίες προσθήκες σε έναν πολύ μεγαλύτερο κατάλογο.
Στην Υγεία απεντάχθηκε έργο προμήθειας ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού για τα νοσοκομεία, ενώ ο στόχος για τα χειρουργεία ασθενών με μεγάλη αναμονή μειώθηκε από 34.000 σε 20.000. Στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, ο αρχικός στόχος των 105.000 κατοικιών κατέβηκε αρχικά στις 83.400 και πλέον στις 69.730.
Ακόμη εντυπωσιακότερη είναι η υποχώρηση στην ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρήσεων: από τις 9.700 οντότητες του ιδιωτικού τομέα που προβλέπονταν αρχικά, ο στόχος μειώθηκε πρώτα στις 2.600 και τελικά στις μόλις 1.060.
Στις υποδομές, οι παρεμβάσεις ασφαλείας σε δέκα σιδηροδρομικές σήραγγες περιορίστηκαν σε έξι, ενώ ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής βγήκε από το Ταμείο. Στην αποθήκευση ενέργειας, ο αρχικός στόχος προέβλεπε έναρξη λειτουργίας έργων έως 1.380 MW, ενώ στη συνέχεια περιορίστηκε στην εγκατάσταση αυτόνομων έργων 700 MW και σε εργασίες για την αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας.
Η εικόνα αυτή καθιστά πολύ πιο σύνθετο το κυβερνητικό επιχείρημα περί επιτυχούς ολοκλήρωσης. Κι αυτό γιατί η Ελλάδα μπορεί πράγματι να φτάσει στον τερματισμό, αλλά ο πήχης που καλείται πλέον να περάσει δεν είναι ο ίδιος με εκείνον που είχε θέσει η ίδια η κυβέρνηση στην αφετηρία.
Τα δύο ραντεβού του Σεπτεμβρίου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Σεπτέμβριος θα είναι ο μήνας των δύο τελευταίων μεγάλων χρηματοδοτικών σταθμών του Ταμείου.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται η έγκριση εκταμίευσης 4,6 δισ. ευρώ, που αφορά δύο αιτήματα τα οποία έχει ήδη υποβάλει η Ελλάδα από τον Μάιο: το 8ο αίτημα πληρωμής για τις επιχορηγήσεις, ύψους 865 εκατ. ευρώ, και το 7ο αίτημα για το δανειακό σκέλος, ύψους περίπου 3,7 δισ. ευρώ.
Το δεύτερο και κρισιμότερο ραντεβού έρχεται στα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν η κυβέρνηση σχεδιάζει να υποβάλει στην Κομισιόν το 9ο και τελευταίο αίτημα πληρωμής, συνολικού ύψους 6,7 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 4,4 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και τα 2,3 δισ. ευρώ δάνεια.
Για να μπορέσει όμως να κατατεθεί το τελευταίο αίτημα, πρέπει έως τις 31 Αυγούστου να έχουν ικανοποιηθεί τα 123 ορόσημα και στόχοι που συνδέονται με αυτό. Έως τότε πρέπει να έχουν εκδοθεί όλες οι πράξεις που πιστοποιούν την ολοκλήρωση των έργων, καθώς μέσα στον Σεπτέμβριο θα μπορούν να γίνουν μόνο διοικητικές επιβεβαιώσεις για πράξεις που έχουν ήδη εκδοθεί.
Η τελική εκταμίευση των 6,7 δισ. ευρώ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.
Άλλο η απορρόφηση, άλλο ο απολογισμός
Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να επιδιώκει να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα συνολικά 35,95 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν στην Ελλάδα. Αυτό όμως δεν αρκεί για να μετατρέψει αυτομάτως την ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων σε επιτυχία του αρχικού σχεδιασμού.
Διότι η απορρόφηση των πόρων είναι μόνο η μία πλευρά της ιστορίας. Η άλλη είναι πόσα έργα χρειάστηκε να βγουν από το πρόγραμμα, πόσοι στόχοι χαμήλωσαν και πόσες από τις αρχικές δεσμεύσεις μεταφέρθηκαν για χρηματοδότηση από άλλα εργαλεία.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι μια απένταξη δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη εγκατάλειψη ενός έργου, καθώς αυτό μπορεί να συνεχιστεί μέσω του ΕΣΠΑ ή του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Όμως αυτή η μεταφορά δεν είναι δημοσιονομικά ουδέτερη, καθώς συνεπάγεται ότι έργα που σχεδιάστηκε να πληρωθούν με τους έκτακτους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης θα διεκδικήσουν πλέον χρηματοδότηση από άλλες, πεπερασμένες πηγές, ανταγωνιζόμενα νέα έργα.
