Η αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου εμπορικού χάρτη που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν αναγκάζει τις χώρες του Κόλπου να αναθεωρήσουν τη στρατηγική τους για τις επενδύσεις, διοχετεύοντας κεφάλαια σε υποδομές —από αγωγούς ενέργειας έως λιμάνια— προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της σύγκρουσης.
Το κόστος σε υποδομές ενδέχεται να ξεπεράσει τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα χρόνια
Ο πόλεμος ανέδειξε την υπερβολική εξάρτηση του Κόλπου από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποτελούσαν στο παρελθόν σημείο-κλειδί για το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου, αλλά επίσης υπόκειτο εδώ και δεκαετίες σε απειλές διακοπής της ροής από το Ιράν.
Με τα Στενά να είναι ουσιαστικά αποκλεισμένα για μεγάλο μέρος των τελευταίων έξι μηνών, έχει σημειωθεί έκρηξη δεσμεύσεων επενδύσεων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου προσπαθούν να εξασφαλίσουν το μέλλον των οικονομιών τους, οι οποίες αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρή επιβράδυνση, όπως υπογραμμίζει το Reuters.
Διάπλους δεξαμενόπλοιων μέσω Στενών του Ορμούζ
Mέσος όρος 7 ημερών τάνκερ άνω των 10.000 τόνων νεκρού βάρους
Το εμπόριο ανακατευθύνεται προς τα λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας στη Ερυθρά Θάλασσα και τα ανατολικά λιμάνια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αλλά η χωρητικότητά τους είναι μικρότερη. Οι κυβερνήσεις του Κόλπου εξετάζουν τρόπους για τη δημιουργία μόνιμων, ολοκληρωμένων λύσεων ώστε να παρακάμψουν τη χρήση των Στενών του Ορμούζ, ανέφερε πηγή του κλάδου, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
«Λιμάνια, λιμάνια, λιμάνια»
Ενώ οι περισσότερες κυβερνήσεις του Κόλπου μπορούν να αξιοποιήσουν τα πετρελαϊκά πλούτη που έχουν συσσωρευτεί επί δεκαετίες, ορισμένες ενδέχεται να στραφούν σε εξωτερικά κεφάλαια, καθώς επιδιώκουν φιλόδοξους στόχους άμεσων ξένων επενδύσεων και καθώς μεγάλα επενδυτικά ταμεία υποδομών και άλλοι διεθνείς επενδυτές δείχνουν ενδιαφέρον για τα περιουσιακά στοιχεία της περιοχής.
Το κόστος ενδέχεται να ξεπεράσει τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα χρόνια και τα κρατικά επενδυτικά ταμεία του Κόλπου, που συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων στον κόσμο, έχουν ήδη αρχίσει να παρεμβαίνουν για να επιταχύνουν την προσπάθεια.
Τα λιμάνια έχουν αναδειχθεί σε «προτεραιότητα ζωτικής σημασίας» για τις κυβερνήσεις του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, ανέφερε μια δεύτερη πηγή του κλάδου.
«Αν πριν από δύο χρόνια ο αθλητισμός ήταν το θέμα που συγκέντρωνε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, νομίζω ότι προς το παρόν, για το επόμενο ή τα επόμενα δύο χρόνια, θα μιλάνε μόνο για λιμάνια, λιμάνια, λιμάνια», είπε στο Reuters αναφερόμενος στη Σαουδική Αραβία.
Το κρατικό επενδυτικό ταμείο του Αμπού Ντάμπι, L’IMAD, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι σχεδιάζει να εξαγοράσει το υπόλοιπο μερίδιο της AD Ports στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της στρατηγικής της εταιρείας.
Η AD Ports διαχειρίζεται λιμάνια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και σε όλο τον κόσμο, αλλά ο όγκος διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων στα ΗΑΕ, καθώς και ο όγκος χύδην και γενικών φορτίων, μειώθηκαν κατά περίπου τα δύο τρίτα το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, καθώς η εταιρεία δήλωσε ότι αντιμετώπισε «ίσως τη σημαντικότερη πρόκληση στην 20ετή ιστορία της».
Η DP World του Ντουμπάι, ένας από τους μεγαλύτερους λιμενικούς φορείς παγκοσμίως, σημείωσε επίσης μείωση της δραστηριότητάς της κατά το πρώτο εξάμηνο. Σχεδιάζει να αναπτύξει δύο τερματικούς σταθμούς εμπορευματοκιβωτίων στη Φουτζάιρα, όπου τα ΗΑΕ κατασκευάζουν έναν νέο αγωγό πετρελαίου που θα διπλασιάσει τη χωρητικότητα μεταφοράς αργού προς τη Φουτζάιρα, όταν τεθεί σε λειτουργία το επόμενο έτος. Η DP World εργάζεται επίσης για τη δημιουργία εσωτερικών αποθηκών εμπορευματοκιβωτίων στα ΗΑΕ.
Ο Ζιν Μπεκάλι, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας διαχείρισης επενδύσεων Silk Invest, αναφέρει ότι οι κυβερνήσεις του Κόλπου διαθέτουν το κεφάλαιο για να χρηματοδοτήσουν εσωτερικά μέρος ή το μεγαλύτερο μέρος αυτών των επιταχυνόμενων επενδύσεων σε υποδομές.
«Επομένως, οι υποδομές είναι σίγουρα ένας τομέας που πιστεύουμε ότι θα ωφεληθεί», δήλωσε ο Μπεκάλι.
Η Σαουδική Αραβία έχει επιταχύνει σχέδια δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εκτροπή του πετρελαίου μακριά από το Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης της χωρητικότητας του αγωγού αργού πετρελαίου προς τη δυτική ακτή της Ερυθράς Θάλασσας, όπως ανέφεραν πηγές στο Reuters τον περασμένο μήνα, κάτι που ενδεχομένως θα βοηθήσει τις γειτονικές χώρες να μεταφέρουν περισσότερο πετρέλαιο χωρίς να διασχίζουν το στενό.
Οικονομικές επιπτώσεις και πόλεμος στο Ιράν
Πέρα από τις διαταραχές στη ναυτιλία, τα πλήγματα σε εγκαταστάσεις παραγωγής στον Κόλπο έχουν επηρεάσει σημαντικά, μεταξύ άλλων, τα διυλιστήρια πετρελαίου, τα εργοστάσια αλουμινίου και τα κέντρα δεδομένων, ενώ η αεροπορική κίνηση παραμένει κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, επηρεάζοντας τον τουρισμό και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Σε άλλο επίπεδο, ο πόλεμος έχει κλονίσει τη φήμη των hubs του Κόλπου ως «ασφαλών καταφυγίων».
Οι οικονομίες του Κατάρ και του Κουβέιτ αναμένεται να συρρικνωθούν κατά λίγο περισσότερο από 8% φέτος, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters, ενώ η οικονομία της Σαουδικής Αραβίας θα αναπτυχθεί κατά 1,4%, μετά από αύξηση 4,5% το 2025.
Το Κατάρ, ένας από τους κορυφαίους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τα Στενά του Ορμούζ για την εξαγωγή LNG και αντιμετωπίζει επίσης τεράστια ελλείμματα παραγωγής λόγω ζημιών στις ενεργειακές του εγκαταστάσεις.
Η Kuwait Petroleum Corp βρίσκεται σε συζητήσεις με τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ για την επέκταση των δικτύων αγωγών τους, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι αποστολές πετρελαίου της.
Το Ιράκ εργάζεται για την επέκταση των εξαγωγών πετρελαίου του μέσω του λιμανιού Τσεϊχάν της Τουρκίας και στοχεύει να ξεκινήσει την εξαγωγή πετρελαίου μέσω των λιμανιών Μπανιάς της Συρίας και Άκαμπα της Ιορδανίας, με τη χρήση νέων αγωγών.
Αγωγός πετρελαίου των ΗΑΕ που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα επιταχύνουν την κατασκευή ενός νέου αγωγού πετρελαίου, με στόχο να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα εξαγωγής τους μέσω της Φουτζάιρα έως το 2027, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Ο υφιστάμενος αγωγός πετρελαίου έχει δυναμικότητα εξαγωγής 1,8 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα.
Πρόσφατα παρατηρήθηκε κάποια χαλάρωση στα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο το εμπόριο παραμένει περιορισμένο και δεν διαφαίνεται σαφές τέλος στη σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, παρά την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών. Ο έλεγχος του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία διαφωνίας, και οι χώρες ενώνουν τις δυνάμεις τους για να βρουν νέους τρόπους μείωσης της εξάρτησής τους από αυτό.
Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία στοχεύουν στην κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής που θα συνδέει τις δύο χώρες με την Ιορδανία και τη Συρία μέσα στα επόμενα τρία ή τέσσερα χρόνια, όπως δήλωσε τον Ιούνιο ο υπουργός Μεταφορών της Τουρκίας, προσθέτοντας ότι και άλλες χώρες του Κόλπου θα συμμετάσχουν στο έργο.
«Η πρόσφατη κρίση στα Στενά του Ορμούζ μας έδωσε ένα πολύ σημαντικό μάθημα ότι αυτές οι ευπάθειες είναι πραγματικές… και μπορούν να συμβούν οποιαδήποτε στιγμή σε οποιοδήποτε στρατηγικό σημείο», δήλωσε ο Afaq Hussain, πρώην ανώτερος ερευνητής της Πρωτοβουλίας για τη Μέση Ανατολή στο Atlantic Council.
Χρειάζονται εναλλακτικές εμπορικές και μεταφορικές διαδρομές, ακόμη και αν αρχικά φαίνονται μη οικονομικά αποδοτικές, πρόσθεσε.
