Η Σενζέν αναμένεται να φιλοξενήσει την Πέμπτη την πρώτη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια εξέλιξη που αποτελεί την κορύφωση μιας εβδομάδας υψηλής διπλωματικής έντασης στην Ασία, που πολλοί έσπευσαν να αποκαλέσουν Γιάλτα 2.0.
Ορισμένοι χαρακτηρίζουν ήδη την επικείμενη συνάντηση «Γιάλτα 2.0», παραπέμποντας στη διάσκεψη του 1945 στην Κριμαία, όπου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φράνκλιν Ρούζβελτ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Σοβιετικός ηγέτης Ιωσήφ Στάλιν διαμόρφωσαν βασικές πτυχές της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Παρότι δεν αναμένονται συγκεκριμένες και δεσμευτικές αποφάσεις, η εικόνα του Τραμπ να συναντά τον Κινέζο πρόεδρο Σι και τον Ρώσο ηγέτη Πούτιν θα έχει ισχυρό συμβολισμό και θα προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις. Το ενδιαφέρον θα είναι ιδιαίτερα έντονο σε περιοχές κρίσιμης γεωπολιτικής σημασίας, όπως η Ουκρανία, η Ταϊβάν και η Μέση Ανατολή, τονίζουν οι Financial Times.
Η τριμερής συνάντηση, όπως και η διμερής συνάντηση Τραμπ – Σι, θα πραγματοποιηθούν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), την Τετάρτη και την Πέμπτη.
Τα μέλη του APEC αντιπροσωπεύουν το 62% του παγκόσμιου ΑΕΠ και περίπου το ήμισυ του διεθνούς εμπορίου. Στην ατζέντα της συνόδου αναμένεται να βρεθούν ζητήματα όπως η ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και η τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, οι εργασίες της εκτιμάται ότι θα επισκιαστούν από τις συναντήσεις των τριών ηγετών, καθώς και από το ενδεχόμενο επαφής του Σι με την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι. Οι δηλώσεις της τελευταίας για την Ταϊβάν πέρυσι προκάλεσαν σοβαρή διπλωματική αντιπαράθεση με το Πεκίνο.
Πριν από τη σύνοδο του APEC, ο Τραμπ θα επισκεφθεί τη Μανίλα για την ετήσια σύνοδο της Ένωσης Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN). Εκεί αναμένεται να επαναβεβαιώσει τις σχέσεις των ΗΠΑ με εταίρους στον τομέα της άμυνας, όπως οι Φιλιππίνες, οι οποίες δέχονται πιέσεις από την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί εκτιμήσεις ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να συναντηθεί με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, είτε στην Κίνα είτε στις Φιλιππίνες. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους FT ότι δεν υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός.

Η τριμερής συνάντηση και οι επιδιώξεις του Πεκίνου
Τελευταία, Τραμπ και Πούτιν είχαν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο τριμερούς συνάντησης. Αρχικά, το Πεκίνο αντιμετώπισε την ιδέα με επιφυλακτικότητα, αλλά έπειτα από εβδομάδες διαπραγματεύσεων η κινεζική πλευρά αποφάσισε να προχωρήσει.
Σύμφωνα με πηγή των FT, οι τρεις χώρες συμφώνησαν να μην υπάρξει προκαθορισμένη ατζέντα. Πρόκειται για ασυνήθιστη επιλογή για τον Σι, ο οποίος συνήθως επιδιώκει αυστηρά οργανωμένες συνομιλίες με ξένους ηγέτες.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ σκοπεύει να θέσει ζητήματα ελέγχου και διάδοσης των πυρηνικών όπλων, ωστόσο, στόχος του Αμερικανού προέδρου είναι να ξεκινήσει μια συζήτηση μεταξύ των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων και όχι να επιτευχθεί άμεσα κάποια συμφωνία.
Ο Σι επιθυμεί να αναδείξει τις σχέσεις του τόσο με τον Τραμπ όσο και με τον Πούτιν, χωρίς όμως να προκαλέσει συγκρίσεις με τη διάσκεψη της Γιάλτας. Τότε, η Κίνα αποκλείστηκε από τις συνομιλίες, παρά τον σημαντικό ρόλο της στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας.
Η τριμερής συνάντηση ενέχει, επίσης, κινδύνους για το Πεκίνο, καθώς θα μπορούσε να συνδέσει στενότερα την Κίνα με τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και το Ιράν.
Ο Ντα Γουέι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τσινγκχουά, εκτιμά ότι το Πεκίνο θα αξιοποιήσει τη συνάντηση για να προβάλει τη διπλωματική του ισχύ και τη διεθνή παρουσία του Σι. Κατά την άποψή του, δεν αναμένεται να πραγματοποιηθούν εκτενείς συνομιλίες για την Ουκρανία ή τον έλεγχο των εξοπλισμών. Ο ίδιος εντάσσει τη συνάντηση στην «προληπτική» και πιο ενεργητική εξωτερική πολιτική της Κίνας.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, δεν έχει κρύψει την επιθυμία της για τη δημιουργία μιας «νέας, σύγχρονης Γιάλτας», η οποία θα αντανακλά τις επιδιώξεις της στην Ευρώπη. Ωστόσο, πρόσωπο κοντά στο Κρεμλίνο εκτιμά ότι η απροθυμία της Κίνας να αναλάβει ενεργό ρόλο στην ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία καθιστά απίθανο να συζητηθεί διεξοδικά το ζήτημα στη Σενζέν.
Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο, θεωρεί ότι η συνάντηση ενέχει μικρό ρίσκο για τη Ρωσία και προσφέρει σημαντικό κύρος στον Πούτιν, προσδίδοντας του την εικόνα κορυφαίου παγκόσμιου ηγέτη, παρότι η Ρωσία δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο ισχύος με τις ΗΠΑ και την Κίνα, με εξαίρεση το πυρηνικό της οπλοστάσιο.

Τραμπ και Σι: Εμπόριο και σπάνιες γαίες
Η διμερής συνάντηση Τραμπ – Σι στο περιθώριο της συνόδου του APEC θα είναι η τρίτη μεταξύ των δύο ηγετών φέτος. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι στο επίκεντρο των συνομιλιών θα βρεθούν το εμπόριο και η εφαρμογή της εμπορικής εκεχειρίας που συμφώνησαν οι δύο ηγέτες τον Οκτώβριο του 2025.
Η Ουάσιγκτον κατηγορεί το Πεκίνο ότι δεν τηρεί πλήρως τους συμφωνημένους όρους, υποστηρίζοντας ότι οι κινεζικές εξαγωγές σπάνιων γαιών αντιστοιχούν μόλις στα δύο τρίτα των ποσοτήτων που είχε δεσμευτεί να διαθέσει. Η Κίνα απορρίπτει επανειλημμένα τις κατηγορίες ότι υπαναχωρεί από τη συμφωνία κατάπαυσης της εμπορικής αντιπαράθεσης, η οποία πρόκειται να λήξει στις 10 Ιανουαρίου.
Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν κάνει περιορισμένες αναφορές στη διμερή συνάντηση των δύο προέδρων, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στον πολυμερή χαρακτήρα του APEC και στον ρόλο της Κίνας ως οικοδέσποινας. Σύμφωνα με αναλυτή κινεζικού think tank, το Πεκίνο δεν επιθυμεί να μονοπωλήσει η αμερικανοκινεζική σχέση το ενδιαφέρον της συνόδου.
Ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στους FT ότι δεν αναμένεται να συζητηθούν ζητήματα που αφορούν την Nvidia ή to πρόσφατο σκάνδαλο με τον Τζένσεν Χουάνγκ.
Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους, πριν αναχωρήσει τη Δευτέρα για τις Φιλιππίνες, ότι ενδέχεται να θέσει το ζήτημα στον Κινέζο πρόεδρο. Ο αναλυτής του κινεζικού think tank εκτιμά ότι και ο Σι πιθανότατα θα αποφύγει να το αναφέρει, καθώς υπάρχει ανησυχία στο Πεκίνο ότι θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα στις σχέσεις με την Ουάσιγκτον.

Μπορούν να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους Σι και Τακαΐτσι;
Οι σχέσεις ανάμεσα στο Τόκιο και το Πεκίνο έχουν επιδεινωθεί σημαντικά τους τελευταίους 12 μήνες. Αφορμή αποτέλεσαν οι δηλώσεις της Ιαπωνίδας πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι για την Ταϊβάν, οι οποίες πυροδότησαν μια διπλωματική αντιπαράθεση που εξελίχθηκε σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται πρόθυμη να αναζητήσει εύκολα διέξοδο.
Μια χειραψία ανάμεσα στον Σι και την Τακαΐτσι στο περιθώριο της συνόδου του APEC θεωρείται πιθανή, αλλά διπλωμάτες εκτιμούν ότι δύσκολα θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.
Ούτε η Κίνα ούτε η Ιαπωνία έχουν πολλά να κερδίσουν εάν εμφανιστούν να υποχωρούν. Η κινεζική κυβέρνηση και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν μια έντονη διαδικτυακή εκστρατεία αντιιαπωνικής προπαγάνδας, παρουσιάζοντας την Τακαΐτσι ως υποστηρίκτρια της ιμπεριαλιστικής στρατιωτικής πολιτικής. Από την άλλη πλευρά, η αυστηρή στάση της Ιαπωνίδας πρωθυπουργού απέναντι στην αυξανόμενη κινεζική επιρροή έχει συμβάλει στη διατήρηση της δημοτικότητάς της στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Κάρνεϊ και η στρατηγική των «μεσαίων δυνάμεων»
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ αναμένεται να συναντηθεί με τον Σι την Τρίτη, στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να αναθερμάνει τις σχέσεις του Καναδά με τις μεγάλες ασιατικές δυνάμεις, κυρίως την Ινδία και την Κίνα. Παράλληλα, επιδιώκει ισχυρότερες περιφερειακές συνεργασίες, ώστε η καναδική οικονομία να περιορίσει την υπερβολική εξάρτησή της από το εμπόριο με τις ΗΠΑ.
Τον Ιανουάριο, ο Κάρνεϊ έγινε ο πρώτος Καναδός πρωθυπουργός που επισκέφθηκε το Πεκίνο έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία. Οι σχέσεις των δύο χωρών είχαν επιδεινωθεί το 2018, όταν η Κίνα φυλάκισε δύο Καναδούς πολίτες, σε αντίποινα για τη σύλληψη της Μενγκ Ουανζού, οικονομικής διευθύντριας της κινεζικής Huawei, από τις καναδικές αρχές, έπειτα από αίτημα έκδοσης των ΗΠΑ.
Στο πλαίσιο της σταδιακής εξομάλυνσης των σχέσεων, ο Καναδάς συμφώνησε να επιτρέψει περιορισμένες εισαγωγές κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων με δασμό 6,1%, έναντι του προηγούμενου συντελεστή 100%. Η Κίνα, από την πλευρά της, συμφώνησε να άρει εμπορικούς περιορισμούς σε προϊόντα όπως η κανόλα, τα θαλασσινά και ορισμένα αγροτικά προϊόντα.
Αξιωματούχοι των δύο χωρών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες συναντήσεις μέσα στη χρονιά, με στόχο την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων. Σημαντικό βήμα αποτέλεσε η έκδοση από την Κίνα, αυτόν τον μήνα, κρατικού «πράσινου ομολόγου» ύψους 4 δισ. γουάν, περίπου 600 εκατ. δολαρίων, στον Καναδά. Πρόκειται για την πρώτη έκδοση ομολόγου σε γουάν εκτός Κίνας αυτού του είδους στη Βόρεια Αμερική.

Ο Τραμπ στη Μανίλα και η στρατηγική της Ουάσιγκτον στον Ινδο-Ειρηνικό
Ο Τραμπ αναμένεται να φθάσει στη Μανίλα την Τρίτη, ξεκινώντας την τριήμερη περιοδεία του στην Ασία με τη συμμετοχή του στη σύνοδο της ASEAN στις Φιλιππίνες.
Εκεί θα συναντηθεί με ηγέτες χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας, οι οποίοι εμφανίζονται ανήσυχοι για τη δέσμευση των ΗΠΑ στην περιοχή, ιδίως λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν και των τιμωρητικών αμερικανικών δασμών. Η περιοχή έχει αποκτήσει αυξανόμενη σημασία για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς αρκετές επιχειρήσεις μεταφέρουν παραγωγικές δραστηριότητες εκτός Κίνας.
Στη Μανίλα αναμένεται, επίσης, να υπογραφεί εμπορική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ταϊλάνδης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται ακόμη να συναντηθεί με τους ομολόγους του από την ομάδα Quad, ένα σχήμα συνεργασίας με επίκεντρο την ασφάλεια, στο οποίο συμμετέχουν η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Ινδία. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνεται και συνάντηση με τον πρόεδρο των Φιλιππίνων, Φερδινάνδο Μάρκος Τζούνιορ. Οι δύο χώρες συνδέονται με αμοιβαία αμυντική συμφωνία.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ θα ολοκληρώσει την επίσκεψή του με την ανακοίνωση σειράς εμπορικών συμφωνιών και στρατηγικών επενδύσεων σε τομείς όπως η αεροπορία, η άμυνα, η ενέργεια και η τεχνολογία. Στόχος, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, είναι να ενισχυθούν η αμερικανική ασφάλεια και ευημερία και να εδραιωθεί περαιτέρω ο ηγετικός ρόλος των ΗΠΑ σε έναν ελεύθερο και ανοικτό Ινδο-Ειρηνικό.






































