Σε μια σειρά κινήσεων που επαναφέρουν στο προσκήνιο τα εμβληματικά Ξενία έρχεται να προστεθεί και η Βυτίνα. Το ιστορικό τουριστικό ξενοδοχείο της αρκαδικής κωμόπολης, ένα από τα ακίνητα που για χρόνια έμεναν σε καθεστώς αναμονής, μπαίνει σε τροχιά αξιοποίησης, καθώς η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), θυγατρική του Υπερταμείου, ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τη μακροχρόνια μίσθωσή του.
Οριστικός πλειοδότης αναδείχθηκε η εταιρεία OTUS I.K.E., η οποία υπέβαλε προσφορά ύψους 121.003,63 ευρώ, αποκτώντας το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ακινήτου για 40 χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης για ακόμη μία δεκαετία. Η εξέλιξη έχει τη σημασία της όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για το ευρύτερο σχέδιο επαναφοράς των Ξενία καθώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα “δείγμα γραφής” μιας πιο συστηματικής στρατηγικής που επιχειρεί τελευταία η ΕΤΑΔ, σε μια προσπάθεια να καλυφθεί —όχι χωρίς καθυστέρηση— το κενό αξιοποίησης ενός χαρτοφυλακίου που για χρόνια έμενε, σε μεγάλο βαθμό, ανενεργό.
Ξενία Βυτίνας
Ξενία σε φάση αξιοποίησης
Υπό τη διαχείριση της ΕΤΑΔ βρίσκονται 29 ακίνητα Ξενία – πρώην ξενοδοχεία και τουριστικά περίπτερα – με την εικόνα να έχει ήδη αρχίσει να διαφοροποιείται σε σχέση με το παρελθόν. Έντεκα μονάδες έχουν μισθωθεί, μεταξύ αυτών τα Ξενία Ναυπλίου, Αράχωβας, Αρχαίας Ολυμπίας και Πορταριάς, ενώ στο χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται και μεγαλύτερες τουριστικές αναπτύξεις, όπως εκείνες στο Σούνιο και στο Λαγονήσι. Πρόκειται για παραδείγματα που δείχνουν ότι τα Ξενία μπορούν να επανέλθουν στην αγορά ως σύγχρονες μονάδες φιλοξενίας, χωρίς όμως να χάνουν το αρχιτεκτονικό και ιστορικό τους αποτύπωμα.
Επόμενοι διαγωνισμοί και νέα projects
Άλλα έξι ακίνητα βρίσκονται στο τελικό στάδιο για την υπογραφή συμβάσεων όπως εκείνα της Ουρανούπολης, του Πλαταμώνα, της Τσαγκαράδας και του Καρτερού. Παράλληλα, επτά μονάδες θα μπουν σε τροχιά αξιοποίησης το επόμενο διάστημα, όπως τα Ξενία Κομοτηνής, Καλεντζίου, Κοζάνης κ.ά. – ακίνητα για τα οποία είτε έχουν προχωρήσει οι διαγωνιστικές διαδικασίες είτε προετοιμάζονται οι σχετικές μελέτες ώστε να βγουν στην αγορά μέσα στο 2026 και το 2027.
Η δύσκολη εξίσωση της Κοζάνης
Η Κοζάνη αποτελεί ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις του σύνθετων «προκλήσεων» που συνοδεύουν τα Ξενία. Το εμβληματικό κτίριο του 1965, σχεδιασμένο από τον Άρη Κωνσταντινίδη και χαρακτηρισμένο ως μνημείο νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς, παραμένει κλειστό πάνω από δύο δεκαετίες. Κι αυτό διότι η επαναλειτουργία του προϋποθέτει τη διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της αρχιτεκτονικής του ταυτότητας και στην ανάγκη προσέλκυσης επενδυτών πρόθυμων να τοποθετήσουν κεφάλαια υπό αυστηρούς περιορισμούς ώστε να μην αλλοιωθεί η φυσιογνωμία του ακινήτου.
Ξενία Κοζάνης
Το μοντέλο Μυτιλήνης και η εγκατάλειψη στην Ηγουμενίτσα
Την ίδια στιγμή, η ΕΤΑΔ δείχνει να δοκιμάζει και διαφορετικές συνταγές αξιοποίησης, πέρα από το κλασικό μοντέλο της τουριστικής μίσθωσης. Η περίπτωση της Μυτιλήνης είναι χαρακτηριστική. Το εκεί Ξενία, παραχωρημένο προς χρήση στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου αποκαταστάθηκε και επανεντάχθηκε στη ζωή της πόλης, λειτουργώντας ως «πιλότος» για την αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας με εκπαιδευτικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Μάλιστα, πρόσφατα υπεγράφη νέα μίσθωση παραχώρησης μετά τη λήξη της αρχικής συμφωνίας.
Στον αντίποδα βρίσκεται το παράδειγμα του Ξενία Ηγουμενίτσας. Είχε παραχωρηθεί το 1997 κατά χρήση σε ακαδημαϊκό ίδρυμα, παρουσιάζει όμως εικόνα εκτεταμένης εγκατάλειψης, με την ΕΤΑΔ να προετοιμάζει την επόμενη ημέρα μετά τη λήξη της σύμβασης, σε περίπου ένα έτος.
Ξενία Ηγουμενίτσας
Άνδρος, Ουρανούπολη: Δύο διαφορετικά μοντέλα αξιοποίησης
Υπάρχουν, ωστόσο, και περιπτώσεις με διαφορετική προσέγγιση αξιοποίησης. Στην Άνδρο, το πρώτο Ξενία που σχεδίασε ο Άρης Κωνσταντινίδης το 1958 παραχωρήθηκε στον δήμο για 40 χρόνια έναντι συμβολικού μισθώματος, με σαφές χρονοδιάγραμμα για την ωρίμανση του έργου εντός διετίας και την αποκατάστασή του. Στην Ουρανούπολη, αντίστοιχα, η ολοκλήρωση του διαγωνισμού για 30ετή μίσθωση ανοίγει τον δρόμο για τη μετατροπή του ιστορικού Ξενία σε σύγχρονη ξενοδοχειακή μονάδα.
Ξενία Ουρανούπολης
Το «στοίχημα» της επόμενης μέρας
Το ενδιαφέρον στοιχείο στη νέα προσέγγιση δεν είναι ότι τα Ξενία επανέρχονται στην ατζέντα αλλά ότι επιχειρείται να αποκτήσουν ρόλο μέσα από διαφορετικά μοντέλα χρήσης ως πυρήνες δραστηριότητας για τις τοπικές κοινωνίες – από την εκπαίδευση και τον πολιτισμό έως την ήπια τουριστική ανάπτυξη. Το «στοίχημα» ωστόσο παραμένει σύνθετο με δεδομένες τις υψηλές επενδυτικές ανάγκες, τις αργές διαδικασίες ωρίμανσης και τη διαρκή πρόκληση να διασωθεί ο χαρακτήρας των εμβληματικών κτιρίων.
