ΕΕ: Στο επίκεντρο η κτηνοτροφία – Το σχέδιο

Ριζική στροφή στον τρόπο που αντιμετωπίζεται η κτηνοτροφία στην ΕΕ επιχειρεί να πραγματοποιήσει η Κομισιόν, η οποία ανακοίνωσε μια νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο τομέας και οι κτηνοτρόφοι.

Επί χρόνια, η ΕΕ αντιμετώπιζε τις αγελάδες, τους χοίρους και τα κοτόπουλα κυρίως ως πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που έπρεπε να μειωθούν. Με την έγκριση της στρατηγικής, η κτηνοτροφία «αποτελεί κρίσιμη υποδομή», όπως αναφέρει τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πριν από μισή δεκαετία, η Ευρώπη συζητούσε αν έπρεπε να έπρεπε να συρρικνώσει τα κοπάδια της, στο όνομα της φύσης και του κλίματος

Ειδικότερα, όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του το Politico, η επίσημη στρατηγική της για την κτηνοτροφία , που παρουσιάστηκε στο Στρασβούργο, βασίζεται στο λεξιλόγιο της πολιτικής ασφαλείας. Τα κοπάδια στηρίζουν την «στρατηγική αυτονομία». Τα ζώα που βόσκουν προστατεύουν από την εγκατάλειψη γης στην ανατολική πλευρά. Η παραγωγή τροφίμων είναι «ετοιμότητα». Ένας τομέας που ευθύνεται για περίπου τα δύο τρίτα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις της ΕΕ και που χρησιμοποιεί το ένα τρίτο της γης της δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα προς διαχείριση, αλλά πλεονέκτημα προς υπεράσπιση.

«Η κτηνοτροφία δεν αφορά μόνο τη γεωργία», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ραφαέλε Φίτο, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τη συνοχή και τις μεταρρυθμίσεις. «Πρόκειται για την ανταγωνιστικότητα, αφορά την επισιτιστική ασφάλεια… και αφορά το μέλλον της Ευρώπης».

Αντίστοιχα, ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν δήλωσε ότι ο τομέας «εξακολουθεί να αποτελεί ιστορία επιτυχίας», υποστηρίζοντας 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και δημιουργώντας 400 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (για να μην αναφέρουμε 37 δισεκατομμύρια ευρώ περισσότερα σε εξαγωγές από εισαγωγές). Αλλά τώρα «κινδυνεύει». Ο αριθμός των ζώων μειώνεται, δήλωσε ο Χάνσεν. Οι κενές γεωργικές εκτάσεις, «ειδικά στα ανατολικά σύνορα, αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια».

Συρρίκνωση των κοπαδιών στο όνομα των κλιματικών στόχων

Πριν από μισή δεκαετία, η Ευρώπη συζητούσε αν έπρεπε να έπρεπε να συρρικνώσει τα κοπάδια της, στο όνομα της φύσης και του κλίματος.

Στην Ολλανδία, οι δικαστικές αποφάσεις σχετικά με τη ρύπανση από άζωτο ώθησαν την κυβέρνηση στην εξαγορά αγροκτημάτων. Τα αρχικά σχέδια προέβλεπαν μείωση έως και το ένα τρίτο. Στην Ιρλανδία, σύμφωνα με ένα κυβερνητικό έγγραφο που διέρρευσε, εξέταζε την θανάτωση 200.000 αγελάδων για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

Για τους αγρότες, οι κανόνες για το άζωτο, οι στόχοι για το μεθάνιο και οι μειώσεις των φυτοφαρμάκων συγχωνεύτηκαν σε μια ενιαία επίθεση. Η αγελάδα είχε γίνει σύμβολο όλων όσων πήγαιναν στραβά στην ευρωπαϊκή γεωργία και πολλοί αγρότες την έβλεπαν ως άμεση επίθεση στον τρόπο ζωής τους. Έπειτα ήρθαν τα τρακτέρ.

Οι διαμαρτυρίες που κατέκλυσαν τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το 2024 και το 2025 διέλυσαν την πολιτική βούληση πίσω από την «Πράσινη Συμφωνία», την εμβληματική ατζέντα της ΕΕ για το κλίμα. Η Επιτροπή ανέστειλε μεγάλο μέρος του αγροτικού της έργου και υποσχέθηκε να κατευθύνει την πολιτική από τους όρους προς τα κίνητρα.

Το μεθάνιο

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του μεθανίου, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των εκπομπών από τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις του κτηνοτροφικού τομέα. Ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζετε αμφισβητείται εδώ και χρόνια.

Το μεθάνιο παγιδεύει πολύ περισσότερη θερμότητα από το διοξείδιο του άνθρακα, αλλά εξαφανίζεται μέσα σε μια δεκαετία, ενώ το CO2 παραμένει για αιώνες. Οι λομπίστες της κτηνοτροφίας υποστηρίζουν ότι ένα σταθερό κοπάδι προσθέτει μικρή αύξηση της θερμοκρασίας και ότι ο συνήθης τρόπος μέτρησης υπερεκτιμά τον αντίκτυπό του. Η Ιρλανδία και η Νέα Ζηλανδία, δύο ισχυρές εταιρείες γαλακτοκομικών προϊόντων και βοείου κρέατος, έχουν προωθήσει την υπόθεση σε διεθνή φόρα.

Η στρατηγική κλίνει προς το μέρος τους, καθώς πλέον οι εκπομπές καταμετρώνται σε επίπεδο αγροκτήματος με αρκετή λεπτομέρεια ώστε να ανταμείβεται ο αγρότης που αλλάζει πρόσθετα ζωοτροφών ή εκτρέφει βοοειδή με χαμηλότερες εκπομπές. Η στρατηγική αναφέρεται στη «βιογενή» φύση του μεθανίου των ζώων, την ιδέα ότι το αέριο από το έντερο μιας αγελάδας είναι μέρος ενός φυσικού κύκλου άνθρακα και όχι εκπομπής ορυκτών καυσίμων, το οποίο αποτελεί βασικό επιχείρημα των εκπροσώπων του κλάδου.

Ωστόσο, οι οικολογικές ομάδες διαφωνούν και περισσότερες από 30, συμπεριλαμβανομένης της Greenpeace και του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος, έγραψαν στον Χάνσεν τον περασμένο μήνα κατά των προσεγγίσεων που «υποβαθμίζουν» τον αντίκτυπο της κτηνοτροφίας, επικαλούμενοι επιστήμονες που λένε ότι το μεθάνιο θερμαίνει τον πλανήτη εξίσου είτε προέρχεται από αγελάδα είτε από αγωγό.

Αντιστροφή μέσω κινήτρων

Η στρατηγική υποθέτει ότι η παρακμή του τομέα μπορεί να αντιστραφεί και το αποτύπωμά του να μειωθεί, εξ ολοκλήρου μέσω κινήτρων και τεχνολογικών διορθώσεων.

Ο τομέας της κτηνοτροφίας χρειάζεται 18 δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις που δεν μπορεί να συγκεντρώσει, σύμφωνα με τη στρατηγική, και η συσσώρευση νέων εντολών θα αποτελειώσει έναν κλάδο που κουράζεται από τα μικρά περιθώρια κέρδους και το γηράσκον εργατικό δυναμικό.

Η Farm Europe, μια δεξαμενή σκέψης για τα αγροδιατροφικά προϊόντα που βρίσκεται κοντά στον κλάδο, χαρακτήρισε τη στρατηγική ως την αρχή μετά από «χρόνια αρνητικών μηνυμάτων» από τις Βρυξέλλες. Οι Copa-Cogeca, το μεγαλύτερο αγροτικό λόμπι της ένωσης, δήλωσε ότι η στρατηγική σώζει τα ζώα από το να «παρουσιάζονται ως μέρος του προβλήματος».

Αυτό που δεν θα ρωτήσει η Επιτροπή είναι αν η ΕΕ μπορεί να μειώσει τις εκπομπές των αγροτικών εκμεταλλεύσεων χωρίς να αγγίξει το κοπάδι. Οι δικοί της σύμβουλοι για το κλίμα λένε ότι δεν μπορεί.