Δράσεις για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και εμπορικών προκλήσεων στον κτηνοτροφικό τομέα της ΕΕ περιλαμβάνει η στρατηγική για την κτηνοτροφία, που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η οποία στηρίζεται σε πέντε βασικές προτεραιότητες.
Η κτηνοτροφία αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της αγροτικής προστιθέμενης αξίας της ΕΕ και παράγει 400 δισ. ευρώ σε ετήσιο κύκλο εργασιών
Αυτό το μακροπρόθεσμο όραμα αναγνωρίζει τον ουσιαστικό ρόλο της βιώσιμης κτηνοτροφίας στο μέλλον της Ευρώπης, για την προστασία της επισιτιστικής ασφάλειας της και την υποστήριξη των αγροτικών κοινοτήτων σε όλη τους την ποικιλομορφία.
Η κτηνοτροφία είναι ένας ποικιλόμορφος και πολύπλοκος τομέας που αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της αγροτικής προστιθέμενης αξίας της ΕΕ και παράγει 400 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσιο κύκλο εργασιών. Έχει ισχυρό κοινωνικό και εδαφικό αντίκτυπο, απασχολώντας περίπου 7 εκατομμύρια άτομα σε 4 εκατομμύρια αγροκτήματα σε όλη την Ευρώπη, συχνά σε περιοχές με λίγες άλλες οικονομικές ευκαιρίες.
Ο τομέας παρέχει πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας και παρουσιάζει την ευρωπαϊκή αριστεία παγκοσμίως, με μερικά από τα υψηλότερα περιβαλλοντικά, ασφαλιστικά και ποιοτικά πρότυπα στον κόσμο.
Ωστόσο, η κτηνοτροφία αντιμετωπίζει αυξανόμενες προκλήσεις: χαμηλή κερδοφορία και αυξανόμενο κόστος, μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς, επαναλαμβανόμενες επιδημίες ζωικών ασθενειών, καθώς και εμφάνιση νέων, κοινωνικές προσδοκίες για υψηλότερα πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων και περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Οι πέντε προτεραιότητες
Η Στρατηγική για την Κτηνοτροφία καθορίζει τις ακόλουθες πέντε προτεραιότητες:
- Ένας ανθεκτικός κτηνοτροφικός τομέας προετοιμασμένος για την κρίση: Η Επιτροπή εντείνει την ετοιμότητά της για να μειώσει την έκθεση σε κινδύνους και να επιτρέψει στους αγρότες να ανακάμψουν ταχύτερα μετά την κρίση. Θα ενισχύσει τα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων και θα διερευνήσει ένα νέο σύστημα ασφάλισης και αντασφάλισης. Θα υποστηρίξει επίσης τα κράτη μέλη στη διαχείριση των επιπτώσεων των ζωικών ασθενειών για την ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης ανίχνευσης και της έγκαιρης δράσης. Οι επενδύσεις στην ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές παραμένουν βασική προτεραιότητα.
- Ένας ανταγωνιστικός τομέας κτηνοτροφίας – στην ΕΕ και παγκοσμίως: Η Επιτροπή, όπως αναφέρεται, θα εργαστεί για την ενίσχυση της κερδοφορίας και της υιοθέτησης της καινοτομίας, καθώς και για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας, ώστε ο τομέας να μπορέσει να ευδοκιμήσει. Εκτός από τον σημαντικό ρόλο του μελλοντικού προϋπολογισμού της ΕΕ, η Επιτροπή θα διερευνήσει πώς η πρόσβαση στη χρηματοδότηση μπορεί να διευκολύνει τη μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά και να υποστηρίξει τις διαδικασίες αδειοδότησης, την κυκλικότητα, τη βιοοικονομία και την αξιοποίηση της βιομάζας. Επιπλέον, με τη δικαιοσύνη στον πυρήνα της Στρατηγικής, θα επικεντρωθεί στο δίκαιο εισόδημα των αγροτών και στη διασφάλιση της διεθνούς αμοιβαιότητας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η Επιτροπή θα εργαστεί για την καλύτερη ευθυγράμμιση των προτύπων παραγωγής, ιδίως όσον αφορά την καλή διαβίωση των ζώων, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Θα ενισχυθούν επίσης οι προσπάθειες για την προώθηση νέων ευκαιριών στην αγορά μέσω της αγροδιατροφικής διπλωματίας.
- Ένας βιώσιμος τομέας κτηνοτροφίας: Δεδομένης της ποικιλομορφίας της κτηνοτροφίας στις διάφορες περιοχές, η Στρατηγική θα προωθήσει μια εξατομικευμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων βιωσιμότητας. Προτείνει μέτρα για τη βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων μέσω στοχευμένων αναθεωρήσεων για τις ωοτόκες όρνιθες, τα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής και τους χοίρους, οι οποίες θα βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία και θα συνοδεύονται από επαρκείς μεταβατικές περιόδους και οικονομική στήριξη. Επιπλέον, η ΕΕ θα αναπτύξει εναρμονισμένες μεθόδους για τον υπολογισμό των εκπομπών των ζώων σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, πρακτικές μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, διαχείριση θρεπτικών συστατικών και βιώσιμη κυκλοφορία των πόρων.
- Ένας κτηνοτροφικός τομέας κατάλληλος για όλες τις εκμεταλλεύσεις και τις περιφέρειες: Η σύνδεση μεταξύ της κτηνοτροφίας και της περιοχής είναι απαραίτητη, καθώς η κτηνοτροφία παρέχει οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη στις αγροτικές περιοχές. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη σε ένα σχέδιο για την επαναφορά της βιώσιμης κτηνοτροφικής παραγωγής σε ευάλωτες περιοχές, ιδίως σε εκείνες που κινδυνεύουν με εγκατάλειψη, με την υποστήριξη ενός Παρατηρητηρίου Γης και την υποστήριξη των δημογραφικών πολιτικών της ΕΕ. Το έργο για την κτηνοτροφία θα αναπτύξει έναν χάρτη πορείας για σφαγεία χαμηλής δυναμικότητας ή/και κινητά σφαγεία, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των τοπικά ολοκληρωμένων αλυσίδων αξίας της κτηνοτροφίας, στη μείωση της μεταφοράς ζώων και στην αναζωογόνηση των τοπικών οικονομιών.
- Αριστεία στην κτηνοτροφική παραγωγή: Η ποιότητα αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα της Ευρώπης. Η Επιτροπή θα καταστήσει την αριστεία της ΕΕ στην παραγωγή πιο ορατή και ανταποδοτική μέσω της ενισχυμένης επισήμανσης προέλευσης της ΕΕ και της αναγνώρισης της ποιότητας. Θα αναπτύξει ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα αριστείας για την καλύτερη αξιοποίηση υψηλότερων προτύπων, βιωσιμότητας και συγκεκριμένων χαρακτηριστικών παραγωγής. Επιπλέον, θα προωθήσει βιώσιμα κτηνοτροφικά προϊόντα της ΕΕ μέσω ειδικών πολιτικών προώθησης, γεωγραφικών ενδείξεων, της εκστρατείας «Αγοράστε ευρωπαϊκά προϊόντα» και συστημάτων βιολογικής παραγωγής.
Η αντιμετώπιση των πιέσεων που ασκούνται στον τομέα είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί το ανθεκτικό και βιώσιμο μέλλον του, προσελκύοντας τις μελλοντικές γενιές αγροτών. Αυτό σημαίνει λιγότερη εξάρτηση από εισαγόμενα υλικά και μεγαλύτερη από εγχώριους και κυκλικούς πόρους, καθώς και μείωση των εκπομπών όπως ορίζεται στο σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες και στο σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα. Ταυτόχρονα, η διατήρηση της ασφάλειας των τροφίμων και η βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων παραμένουν βασικοί στόχοι.
Το 2025, μόνο το 25% της πρωτεΐνης από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες προερχόταν από την ΕΕ
Σχέδιο δράσεις και για τις πρωτεϊνες
Η στρατηγική για την κτηνοτροφία συνοδεύεται από ένα σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες . Συνολικά, αυτές οι πρωτοβουλίες στοχεύουν στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας και στη συμβολή σε ένα ισχυρότερο, πιο ανθεκτικό και πιο στρατηγικό ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό σύστημα.
Το σχέδιο δράσης στοχεύει επίσης στην αύξηση της προσφοράς και της χρήσης πρωτεΐνης που καλλιεργείται στην ΕΕ. Το 2025, μόνο το 25% της πρωτεΐνης από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες προερχόταν από την ΕΕ. Το σχέδιο στοχεύει στην αύξηση του μεριδίου σε 35% έως το 2035.
Η Επιτροπή θα υποστηρίξει την παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στην Ευρώπη και θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα αυτών που καλλιεργούνται στην ΕΕ.
Αναγνωρίζοντας τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των αλυσίδων αξίας τροφίμων, ζωοτροφών, ενέργειας και βιομηχανικών προϊόντων, θα ενθαρρύνει επίσης την καινοτομία, τις επενδύσεις, τις διαφοροποιημένες δίαιτες και τη βελτιωμένη παρακολούθηση των εξαρτήσεων από πρωτεΐνες.
