Βρετανία: Μέτρο-ασπίδα για τις κοινωνικές δαπάνες πέρασε στον προϋπολογισμό

Μια πολυ σημαντική προσθήκη έχει ο πρώτος προϋπολογισμός του Τζον Χίλι που δεν ήταν καθόλου εντυπωσιακός, όπως θα ήθελε ο Αντυ Μπέρναμ- αλλά μπορεί να  μείνει στην ιστορία για τη γέννηση ενός θαρραλέου νέου «χαρακτήρα» στον κόσμο των φόρων και των δαπανών – του μικρού PDEL.

Το PDEL (προφέρεται P-Del), ή «όριο δαπανών για προληπτικές πολιτικές», όπως είναι η πλήρης ονομασία του, αποτελεί μια ευπρόσδεκτη και ενδεχομένως πολύ σημαντική προσθήκη, σημειώνει ο βρετανικός Guardian.

Οπως έκανε σαφές ο υπουργός Οικονομικών, εν όψει της «σκληρής» αναθεώρησης των δαπανών που προβλέπει το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών για το επόμενο έτος, το υπουργείο Οικονομικών είναι έτοιμο να δεσμεύσει κονδύλια του προϋπολογισμού για προληπτικές πολιτικές.

Η ώθηση του πρωθυπουργού

Η ώθηση για αυτή την κίνηση προήλθε εν μέρει από το Νο 10, της Ντάουνινγκ Στρίτ, σημειώνει ο Guardian. Ο Άντι Μπέρναμ γνωρίζει ότι, για να επιτύχει ορισμένους από τους στόχους που του είναι πιο αγαπητοί, όπως η αντιμετώπιση του φαινομένου των αστέγων, θα πρέπει να υποστηρίξει ότι αξίζει να δαπανηθούν περισσότερα χρήματα εκ των προτέρων, προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι για το κράτος μακροπρόθεσμα.

Είναι μια ιδέα που φαίνεται προφανής, όμως δεν ανταποκρίνεται στον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση συνήθως προσεγγίζει τις δαπάνες – και σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο το Υπουργείο Οικονομικών λαμβάνει αποφάσεις.

Συνηθως υπάρχει μια  έντονη αντιπαράθεση μεταξυ των υπουργείων και μια προσπάθεια αναθεώρησης των δαπανών – μια διαδικασία όπου η εξουσία του Υπουργείου Οικονομικών επί των δημόσιων πόρων είναι σχεδον «απόλυτη». Τα υπουργεία βρίσκονται υπό πίεση προκειμένου να δείξουν πώς θα εξοικονομήσουν χρήματα από τους δικούς τους προϋπολογισμούς.

Ωστόσο, πολλές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κοινωνίας έχουν επιπτώσεις σε διάφορα υπουργεία. Οι μελλοντικές εξοικονομήσεις που θα προκύψουν από δαπάνες, για παράδειγμα, σε κέντρα υποστήριξης οικογενειών, ενδέχεται να γίνουν ορατές μετά από χρόνια και να επεκταθούν σε διάφορα άλλα υπουργεία – στον προϋπολογισμό κοινωνικής πρόνοιας, στον προϋπολογισμό υγείας, ακόμη και στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.

Σε μια μελέτη του 2023 που εισήγαγε την ιδέα του PDEL, το think tank Demos προσδιόρισε κόστος ύψους 22 δισ. λιρών για την κυβέρνηση, το οποίο, όπως ισχυρίστηκε, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί μέσω προληπτικών προγραμμάτων.

«Εδώ και δεκαετίες, οι κυβερνήσεις μιλούν για τη σημασία της πρόληψης, αλλά το σύστημα έχει ανταμείψει συστηματικά τις δαπάνες για την αντιμετώπιση κρίσεων αντί να αποτρέπει την εμφάνισή τους εξ αρχής», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος του Demos, Πόλι Κέρτις.

Στα έγγραφα του Υπουργείου Οικονομικών που συνοδεύουν την αναθεώρηση των δαπανών, και κυρίως κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών διαμάχης, το PDEL θα έχει τη δική του θεματική γραμμή, παράλληλα με το RDEL – τις καθημερινές, ή «προϋπολογιστικές», δαπάνες για κάθε υπουργείο – και το CDEL – τις επενδύσεις.

Επένδυση στο μέλλον

Ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι έδωσε ελάχιστες λεπτομέρειες στη συζητηση για τον προϋπολογισμό σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα οριστεί το PDEL, αλλά το Υπουργείο Οικονομικών αναφέρει ότι τα υπουργεία θα πρέπει να αιτιολογήσουν γιατί τα επιμέρους έργα πρέπει να θεωρηθούν προληπτικά.

Δεν φαίνεται απίθανο ότι, αν οριστεί με αρκετή ακρίβεια, οι προληπτικές δαπάνες θα μπορούσαν ακόμη και να θεωρηθούν «επένδυση», για τους σκοπούς των δημοσιονομικών κανόνων, αν και το Υπουργείο Οικονομικών δηλώνει ότι αυτό δεν αποτελεί μέρος του σχεδίου.