Το αυξανόμενο κόστος και οι ζημίες στην πώληση γάλακτος έχουν οδηγήσει τους κτηνοτρόφους στη Βρετανία να στραφούν στην εκτροφή «αγελάδων κλωβοστοιχίας».
Μάλιστα, ο αριθμός των εντατικών γαλακτοπαραγωγικών μονάδων που περιορίζουν μόνιμα ορισμένα από τα βοοειδή τους σε εσωτερικούς χώρους έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία 10 χρόνια, σύμφωνα με έρευνα του Γραφείου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (BIJ). Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν πλέον τουλάχιστον 180 γαλακτοπαραγωγικές μονάδες όπου οι αγελάδες δεν έχουν πρόσβαση σε εξωτερικούς χώρους, από περίπου 70 το 2015.
Έρευνα διαπιστώνει ότι ο αριθμός των γαλακτοκομικών εκμεταλλεύσεων στη Βρετανία όπου οι αγελάδες δεν μπορούν να βγουν έξω έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2015
Την ίδια περίοδο, έχει επίσης διπλασιαστεί ο αριθμός των γαλακτοπαραγωγικών μονάδων, οι οποίες στεγάζουν περισσότερες από 700 αγελάδες. Υπάρχουν 40 τέτοιες φάρμες, η μεγαλύτερη από τις οποίες περιλαμβάνει 2.600 αγελάδες.
Αν και οι εντατικές πτηνοτροφικές και χοιροτροφικές μονάδες υπόκεινται σε κανονισμούς, οι μεγάλες γαλακτοκομικές μονάδες στη Βρετανία δεν υποχρεούνται να διαθέτουν περιβαλλοντική άδεια, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να μην γνωρίζει πόσες υπάρχουν ή πού.
Οι «megafarms» στη Βρετανία
Ο αριθμός των «megafarms» αυξάνεται καθώς – όπως αναφέρουν οι «The Guardian» οι αγρότες στη Βρετανία αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα. Υπάρχουν στοιχεία για υψηλά επίπεδα ρύπανσης που συνδέονται με τις γαλακτοκομικές και κτηνοτροφικές μονάδες βοοειδών τα τελευταία χρόνια.
Οι ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης, όπως λιπάσματα, καύσιμα και ζωοτροφές, έχουν προκαλέσει εκτόξευση του κόστους τους τελευταίους μήνες. Ορισμένοι αγρότες αναγκάστηκαν να πουλήσουν γάλα για μόλις 28 πένες το λίτρο, παρά το γεγονός ότι το κόστος παραγωγής του ανέρχεται σε περίπου 40 πένες το λίτρο.
Στην τελευταία κρίση που έπληξε τον κλάδο, πολλοί αγρότες δήλωσαν ότι αναγκάστηκαν να «μεγαλώσουν» και να υιοθετήσουν πιο εντατικά συστήματα για να ενισχύσουν την παραγωγικότητα.
Ορισμένες από τις μονάδες εντατικής γαλακτοκομίας έχουν προμηθεύσει μεγάλους παράγοντες της γαλακτοκομικής βιομηχανίας, όπως οι Arla, Müller και Saputo, οι οποίες με τη σειρά τους προμηθεύουν τα σούπερ μάρκετ του Ηνωμένου Βασιλείου, αποκομίζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τεράστια κέρδη. Ο Όμιλος Arla, για παράδειγμα, ο οποίος παράγει το βούτυρο Anchor και προμηθεύει επώνυμο γάλα στην Asda, κατέγραψε καθαρά κέρδη 415 εκατομμυρίων ευρώ το 2025.
Χρησιμοποιώντας δημόσια και βιομηχανικά αρχεία, δορυφορικές εικόνες και πλάνα από drone, η BIJ εντόπισε 42 εργοστασιακές μονάδες σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι κύριες γαλακτοπαραγωγικές περιοχές του Ντέβον, της Κορνουάλης, του Ντόρσετ και του Τσέσαϊρ ήταν σημεία με έντονη παραγωγή εργοστασιακού τύπου.
Από τα 42 μεγάλα γαλακτοκομεία, τα 16 βρέθηκαν να εκτρέφουν τουλάχιστον 1.000 αγελάδες. Τα μεγαλύτερα βρίσκονταν στο Pembrokeshire, το Lancashire και το Cheshire. Το μέσο κοπάδι γαλακτοπαραγωγής στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι μόνο 160 αγελάδες. Αυτές οι φάρμες είχαν όλες περισσότερες από 2.000.
Διχασμένοι οι αγρότες
Οι αγρότες διχάζονται ως προς την κατεύθυνση που ακολουθούν τώρα τμήματα της γαλακτοκομικής βιομηχανίας της Βρετανίας. Πολλοί υποστηρίζουν ότι αυτά τα συστήματα «στεγασμού όλο το χρόνο» επιτρέπουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα και την στενή παρακολούθηση της υγείας των αγελάδων. Αρνούνται όμως, ότι η καλή διαβίωση των ζώων και τα περιβαλλοντικά πρότυπα τίθενται σε κίνδυνο στις μονάδες.
Άλλοι όμως εξέφρασαν ανησυχία για την αύξηση των λεγόμενων «αγελάδων κλωβοστοιχίας», με τους ακτιβιστές να εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις στις μικρότερες εκμεταλλεύσεις, την έλλειψη βόσκησης και φόβους για τη ρύπανση.
Η στροφή προς την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων σε εργοστασιακό στιλ αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο πρότυπο σε ολόκληρο τον κτηνοτροφικό τομέα του Ηνωμένου Βασιλείου την τελευταία δεκαετία.
Το 2017, μια έρευνα της BIJ και της Guardian αποκάλυψε την εξάπλωση εκατοντάδων mega-farms πουλερικών και χοίρων σε όλη τη χώρα. Ένα χρόνο αργότερα, αποκάλυψαν ότι «εκτροφεία» εντατικής εκτροφής βοοειδών αμερικανικού τύπου είχαν φτάσει σε βρετανικό έδαφος – και ότι η κυβέρνηση δεν τις παρακολουθούσε ούτε αυτές.
Απαράδεκτο αλλά… φυσιολογικό
Ο Τιμ Λανγκ, καθηγητής πολιτικής τροφίμων στο Πανεπιστήμιο της Σίτι και ένας από τους ειδικούς στην εφοδιαστική αλυσίδα της χώρας, δήλωσε ότι η κατάσταση ήταν «απαράδεκτη αλλά φυσιολογική».
«Το καταναλωτικό κοινό θα σοκαριζόταν πραγματικά αν μάθαινε ότι οι αποδόσεις της γαλακτοκομικής εργασίας είναι τόσο χαμηλές», είπε. «Οι βιοτέχνες παραγωγοί έχουν προσπαθήσει να δημιουργήσουν εναλλακτικά μοντέλα: μικρότερες αλυσίδες εφοδιασμού, εξειδικευμένες αγορές, υψηλή ποιότητα, υψηλή κοινωνική πρόνοια. Αλλά τα προϊόντα τους είναι αναπόφευκτα πιο ακριβά».
Η τάση προς την εντατική κτηνοτροφία έχει εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ευημερία των ζώων που στεγάζονται μόνιμα σε εσωτερικούς χώρους.
Ο καθηγητής Jude Capper, ειδικός σε θέματα κτηνοτροφίας στο Πανεπιστήμιο Harper Adams, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει εγγενώς καλό ή κακό σύστημα. «Παρόλο που η ποιμενική εικόνα των βοοειδών που βόσκουν σε ένα ηλιόλουστο, καταπράσινο βοσκότοπο είναι αισθητικά ελκυστική, ως καταναλωτές συχνά ξεχνάμε ότι υπάρχουν εξίσου πολλές ημέρες με καταρρακτώδη βροχή, ισχυρούς ανέμους, χαμηλές θερμοκρασίες ή ξηρασία στο Ηνωμένο Βασίλειο που μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ευημερία».
Στα τέλη του περασμένου έτους, η κυβέρνηση άφησε να εννοηθεί ότι θα προβεί σε διαβουλεύσεις σχετικά με τα σχέδια επέκτασης του συστήματος περιβαλλοντικής αδειοδότησης ώστε να συμπεριλάβει γαλακτοκομικές εκμεταλλεύσεις, καθώς και μονάδες «εντατικής εκτροφής βοοειδών», ανταποκρινόμενη εν μέρει στις ανησυχίες ότι ο τομέας των βοοειδών ήταν υπεύθυνος για σημαντικό αριθμό περιστατικών ρύπανσης.
Οι εκμεταλλεύσεις με άδεια υπόκεινται σε συχνότερες επιθεωρήσεις και πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για τον μετριασμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αλλά οι επικεφαλής των αγροτικών εκμεταλλεύσεων έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την πιθανή επέκταση του καθεστώτος αδειοδότησης, λέγοντας ότι η πρόσθετη γραφειοκρατία και το κόστος θα μπορούσαν να είναι επιζήμια για τις εκμεταλλεύσεις που ήδη αγωνίζονται να παραμείνουν κερδοφόρες.
Όσον αφορά τις ανησυχίες σχετικά με τη ρύπανση, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων (Defra) δήλωσε ότι οι κτηνοτροφικές μονάδες βοοειδών αποτελούν σημαντικούς παράγοντες ρύπανσης του νερού και του αέρα. Ανέφερε ότι θα «διερευνήσει δίκαιες και αναλογικές προσεγγίσεις που επιδιώκουν τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών οφελών και την ελαχιστοποίηση του κόστους και του διοικητικού φόρτου για τους αγρότες».
