Μισθοί: Γιατί δεν πρέπει να πληρώνονται με μετρητά

Ο μισθός, ως αντάλλαγμα για την παροχή εργασίας εκ μέρους του εργαζομένου, προστατεύεται με πολλούς τρόπους στο ελληνικό εργατικό δίκαιο.

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία ήτοι ΑΚ και ειδικές διατάξεις εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας, η υποχρέωση του εργοδότη δεν περιορίζεται απλώς στην καταβολή του μισθού, αλλά απαιτείται η καταβολή να είναι «προσήκουσα», δηλαδή να πραγματοποιείται κατά τρόπο συγκεκριμένο και ενδεδειγμένο.

Η εξόφληση του μισθού με μετρητά στον ιδιωτικό τομέα απαγορεύεται αυστηρά από τη νομοθεσία και επιφέρει σοβαρές φορολογικές και εργασιακές κυρώσεις για τον εργοδότη. Οι αποδοχές των εργαζομένων πρέπει να κατατίθενται αποκλειστικά σε τραπεζικούς λογαριασμούς και εναλλακτικά και με άλλα μέσα ή παρόχους πληρωμών.

Χρόνος και Τρόπος Καταβολής

Χρόνος Καταβολής

Κατά το άρθρο 655 Α.Κ., αν δεν υπάρχει αντίθετη συμφωνία ή συνήθεια, ο μισθός καταβάλλεται μετά την παροχή της εργασίας και, αν υπολογίζεται κατά ορισμένα διαστήματα κατά τη διάρκεια της σύμβασης, καταβάλλεται στο τέλος καθενός από αυτά, ενώ σε κάθε περίπτωση μόλις λήξει η σύμβαση, γίνεται απαιτητός ο μισθός που αντιστοιχεί στο χρόνο έως τη λήξη.

Ειδικότερα στη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, η διάταξη του άρθρου 655 Α.Κ. συμπληρώνεται με την 95/1949 Διεθνή Σύμβαση Εργασίας (ΔΣΕ) «περί προστασίας του ημερομισθίου», που κυρώθηκε με το Ν.3248/1955 και έχει αναγκαστικό χαρακτήρα.

Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ.1 της εν λόγω Διεθνούς Συμβάσεως Εργασίας (ΔΣΕ), ο μισθός πρέπει να καταβάλλεται σε τακτά χρονικά διαστήματα (κάθε εβδομάδα-15νθήμερο-μήνα).

Τα διαστήματα αυτά αν δεν υπάρχουν άλλες συμφωνίες που να τα καθορίζουν κατά τρόπο ικανοποιητικό, καθορίζονται με την εθνική νομοθεσία ή με συλλογικές συμβάσεις ή με αποφάσεις διαιτησίας.

Τρόπος Καταβολής

Σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 38 του Ν.4387/2016, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 51 του Ν.4611/2019, από 1.7.2016 κατέστη μεν υποχρεωτική η καταβολή από τους εργοδότες των αποδοχών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα αποκλειστικά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών παρέχεται και η δυνατότητα της καταβολής των αποδοχών στους λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών γίνεται με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής ή πάροχων υπηρεσιών πληρωμών. Σε κάθε καταβολή θα πρέπει να αναφέρεται η αιτιολογία και το χρονικό διάστημα που αφορά.

«9. Από την 1η.7.2016 οι αποδοχές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και οι ασφαλιστικές εισφορές και ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών κατατίθενται από τους εργοδότες μέσω τραπεζικού λογαριασμού και μεταφέρονται αντιστοίχως και αποδίδονται από την οικεία τράπεζα στους λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών, των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης και του Δημοσίου.

Από την 1η.7.2019 οι αποζημιώσεις απόλυσης των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα και ο αντίστοιχος φόρος της παραγράφου 3 του άρθρου 15 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167) κατατίθενται από τους εργοδότες μέσω λογαριασμού πληρωμών και μεταφέρονται αντιστοίχως και αποδίδονται από τον οικείο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών στους λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών και του Δημοσίου.

Για τον σκοπό αυτόν κάθε υπόχρεος εργοδότης υπογράφει σχετική σύμβαση με τράπεζα που επιλέγει. Κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.»

Με βάση την παραπάνω εξουσιοδοτική διάταξη εκδόθηκε η Κοινή Απόφαση  26034/695/2019 των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης – Οικονομικών (ΚΥΑ).

Σύμφωνα με την εν λόγω ΚΥΑ 26034/695/2019, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει τον μισθό του εργαζομένου, καθώς και την αποζημίωση απόλυσης, αποκλειστικώς στον τραπεζικό λογαριασμό πληρωμών αυτού, αναφέροντας ταυτόχρονα την αιτιολογία και το χρονικό διάστημα στο οποίο αναφέρεται η καταβολή.

Η κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να πραγματοποιείται με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής ή παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.

Η ΚΥΑ 26034/695/2019. ορίζει:

«Άρθρο 1. – Καταβολή αποδοχών και αποζημίωσης απόλυσης των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα μέσω λογαριασμού πληρωμών.

1. Οι εργοδότες καταβάλλουν τις αποδοχές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα και την αποζημίωση απόλυσής τους, αποκλειστικά σε λογαριασμούς πληρωμών των δικαιούχων μισθωτών, αναφέροντας για κάθε καταβολή την αιτιολογία και το χρονικό διάστημα που αφορά.

Η καταβολή των αποδοχών και της αποζημίωσης απόλυσης στους λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών γίνεται με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής ή παρόχων υπηρεσιών πληρωμών.

Άρθρο 2. – Κυρώσεις. – Στον εργοδότη που παραβαίνει τις διατάξεις του άρθρου 1 επιβάλλονται κυρώσεις από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, σύμφωνα με τα άρθρα 23 και 24 του Ν. 3996/11, όπως ισχύουν.

Άρθρο 3. – Έναρξη ισχύος. – 1. Η απόφαση αυτή ισχύει από 1-7-2019.

Από την έναρξη ισχύος της παρούσας η  οικ. 22528/ 430/17-5-2017 (Β’/1721) απόφαση των Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών καταργείται.

Αθήνα, 6 Ιουνίου 2019»

Επισημαίνεται ό,τι: Ως «ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής», για την εφαρμογή των κοινοποιούμενων διατάξεων, νοείται κάθε μέσο πληρωμής, κατά την έννοια της περ. ιδ’ του άρθρου 62 του ν.4446/2016, που απαιτεί τη μεσολάβηση ενός τηλεπικοινωνιακού ή ηλεκτρονικού δικτύου, όπως π.χ. η μεταφορά χρημάτων μέσω ειδικών διαδικτυακών εφαρμογών («e-banking»), καρτών, το «ηλεκτρονικό πορτοφόλι», κ.λπ., ενώ η έννοια του «παρόχου υπηρεσιών πληρωμών» ορίζεται με τις διατάξεις της περ. δ’ του άρθρου 62 του ν.4446/2016 και είναι ευρύτερη από αυτή της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν.3862/2010.

Επομένως, στους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα πιστωτικά ιδρύματα, τα γραφεία ταχυδρομικών επιταγών και τα ιδρύματα πληρωμών, ανεξάρτητα αν έχουν την έδρα τους στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή (Ε.Ε., τρίτες χώρες).

Συνέπειες για τον εργοδότη σε περίπτωση μη τήρησης της διάταξης

Από τα παραπάνω προκύπτει ό,τι η καταβολή του μισθού (ή της αποζημίωσης απόλυσης) σε μετρητά ή με τρόπο διαφορετικό από αυτούς που ορίζουν οι διατάξεις, δεν επιτρέπεται και δεν θεωρείται «προσήκουσα».

Οι βασικές συνέπειες περιλαμβάνουν:

Διοικητικές Κυρώσεις: Ο εργοδότης που παραβιάζει την υποχρέωση καταβολής των αποδοχών στον τραπεζικό λογαριασμό του εργαζομένου υπόκειται σε πρόστιμο από την Επιθεώρηση Εργασίας, το οποίο κυμαίνεται από 1.000 έως 4.000 ευρώ.

Συνεπώς, η καταβολή του μισθού σε μετρητά ή με μη σύννομο τρόπο συνιστά σοβαρή παράβαση της εργατικής νομοθεσίας. Η θέσπιση της ανωτέρω υποχρέωσης περί τραπεζικής κατάθεσης αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην προστασία του εργαζομένου και στη διασφάλιση ότι ο ίδιος αμείβεται για την πραγματική εργασία που παρέχει, χωρίς αυθαίρετες περικοπές των αποδοχών του από τον εργοδότη.

Πρόσθετα, Απόρριψη Δαπανών από την Φορολογική Αρχή: Τα ποσά μισθοδοσίας που καταβάλλονται με μετρητά δεν αναγνωρίζονται ως επαγγελματική δαπάνη και δεν εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερο φόρο εισοδήματος καθώς και διοικητικές κυρώσεις από την Φορολογική αρχή

Τρόπος καταβολής των αποδοχών σε συνδυασμό με δέσμευση επαγγελματικών λογαριασμών.

Όπως ήδη αναλύθηκε η υποχρεωτική καταβολή μισθών και αποζημιώσεων απόλυσης μέσω τραπέζης θεσπίστηκε με την 26034/695/2019 Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) και ισχύει από 1.7.2016 παρέχεται με την ίδια απόφαση και η δυνατότητα της καταβολής των αποδοχών στους λογαριασμούς των δικαιούχων μισθωτών να γίνεται με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής ή πάροχων υπηρεσιών πληρωμών. Σε κάθε καταβολή θα πρέπει να αναφέρεται η αιτιολογία και το χρονικό διάστημα που αφορά.

Πλην όμως αρκετοί εργοδότες, των οποίων κυρίως λόγω οφειλών έχουν δεσμευτεί οι επαγγελματικοί και σε αρκετές περιπτώσεις και οι ατομικοί τραπεζικοί λογαριασμοί και σε απέλπιδα προσπάθεια να διατηρήσουν την επιχείρηση τους καταβάλουν στους εργαζόμενους, ρισκάροντας τις πιο συνέπειες της εργατικής, ασφαλιστικής και φορολογικής νομοθεσίας με σκοπό να ικανοποιήσουν τους εργαζόμενους τους και πληρώνουν  αυτούς με μετρητά, αντί να εκμεταλευτούν τις άλλες δυνατότητες των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών στους οποίους, όπως πιο πάνω αναφέρθηκε, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα πιστωτικά ιδρύματα, τα γραφεία ταχυδρομικών επιταγών και τα ιδρύματα πληρωμών, ανεξάρτητα αν έχουν την έδρα τους στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή, που καθιστά την πληρωμή νόμιμη.

Η επιλογή των της λύσης των μετρητών αντί πχ του Ταχυδρομείου καθιστά την καταβολή παράνομη με τις πιο πάνω συνέπειες και σε κάποιες περιπτώσεις να ζητούν και εργαζόμενοι πάλι τις αμοιβές που έλαβαν με μετρητά.

Εν κατακλείδι

Οι εργοδότες, αντί να προσφεύγουν στην λύση των μετρητών, που έχει πολλές και δυσμενείς συνέπειες, να εξαντλούν τους άλλους παρόχους και μέσα πληρωμής, όπως μεταξύ άλλων χρήση ταχυδρομικής επιταγής – ταχυπληρωμής ή η κατάθεση σε λογαριασμό πληρωμών των Ελληνικών Ταχυδρομείων, άλλων παρόμοιων διεθνών μέσων πληρωμής ή κάρτες κλπ.

Παλαιολόγος Ι. Λιάζος, Οικονομολόγος – Σύμβουλος Εργασιακών και Ασφαλιστικών