Επιτόκια: Το πρόβλημα του αυξημένου κόστους χρήματος για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Οι ελληνικές επιχειρήσεις δανείζονται με υψηλότερα επιτόκια σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, κάτι που αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Ιδίως μάλιστα εάν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρήσει σε νέα άνοδο του βασικού επιτοκίου του ευρώ, όπως άφησε ανοιχτό η επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, κατά την τελευταία συνεδρίαση.

Όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος στην πρόσφατη έκεθσή της, η επίδραση των προηγούμενων μειώσεων επιτοκίων εξασθενεί, ενώ παράγοντες όπως ο πιστωτικός κίνδυνος, η ζήτηση και οι συνθήκες της αγοράς θα διαμορφώνουν όλο και περισσότερο το κόστος χρήματος.

Την ίδια στιγμή, το ενδεχόμενο νέας αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένει ανοιχτό, κάτι που θα μπορούσε να ανακόψει την τάση αποκλιμάκωσης.

Επιτόκια; Ανησυχία για το κόστος δανεισμού

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΙΟΒΕ, το μέσο κόστος νέου δανεισμού για τις ελληνικές επιχειρήσεις αμβλύνθηκε τον Φεβρουάριο, στο 4,1% με την απόκλιση από το μέσο κόστος δανεισμού επιχειρήσεων της Ευρωζώνης να διαμορφώνεται στις 63 από 66 μονάδες βάσης τον προηγούμενο μήνα.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στο μέτωπο της χρηματοδότησης, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Παρότι το μέσο επιτόκιο δανεισμού των επιχειρήσεων υποχώρησε στο 3,7%, η μείωση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Το μεγαλύτερο μέρος των νέων δανείων κατευθύνεται σε μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ οι μικρότερες συνεχίζουν να δανείζονται με υψηλότερο κόστος και περιορισμένη πρόσβαση.

Ταυτόχρονα, σημαντικό μέρος της πιστωτικής επέκτασης στηρίζεται σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και εργαλεία όπως το Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αγορά δανεισμού δεν λειτουργεί αυτόνομα. Αυτό σημαίνει οτι η ρευστότητα δεν μετατρέπεται αυτόματα σε επενδύσεις, αλλά φιλτράρεται μέσα από κριτήρια κινδύνου, επιδοτήσεις και επιλογές που αφήνουν εκτός ένα μεγάλο μέρος της πραγματικής οικονομίας.

Τι ισχύει με τα δάνεια

Στην πλευρά της χρηματοδότησης, τα στοιχεία δείχνουν μια διαφορετική, αλλά εξίσου άνιση κατανομή. Το 88% των νέων δανείων κατευθύνεται σε επιχειρήσεις που δανείζονται ποσά άνω του 1 εκατ. ευρώ, με επιτόκια που διαμορφώνονται κοντά στο 3,5%. Αντίθετα, τα μικρότερα δάνεια, τα οποία αφορούν κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, παραμένουν σημαντικά ακριβότερα, με επιτόκια που ξεπερνούν το 5%. Η αποκλιμάκωση σε αυτή την κατηγορία είναι περιορισμένη, γεγονός που υποδηλώνει ότι το κόστος χρήματος δεν μειώνεται με τον ίδιο ρυθμό για όλους.

Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο το επιτόκιο, αλλά και η πρόσβαση. Οι μικρότερες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυστηρότερα κριτήρια και μεγαλύτερο έλεγχο κινδύνου, κάτι που περιορίζει τη δυνατότητά τους να αντλήσουν κεφάλαια σε μια περίοδο που η ανάγκη για ρευστότητα αυξάνεται.

Είναι πέρα από βέβαιο ότι πρόσθετη πίεση για την οικονομία προέρχεται από το κόστος χρηματοδότησης, καθώς το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η άνοδος των επιτοκίων και του κόστους χρήματος στις διεθνείς αγορές επηρεάζει άμεσα μια χώρα με χρέος που πρέπει να αναχρηματοδοτείται και με επενδυτικό κενό που παραμένει ανοιχτό. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ακριβότερο δανεισμό για το Δημόσιο και τις επιχειρήσεις, σε μια περίοδο που οι νέες παραγωγικές επενδύσεις θεωρούνται κρίσιμες για να κρατηθεί ο ρυθμός ανάπτυξης. Η ίδια έκθεση σημειώνει ότι το κόστος νέου δανεισμού του Δημοσίου στο 10ετές ομόλογο διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ τα επιτόκια νέου δανεισμού των επιχειρήσεων αυξήθηκαν ελαφρά στο 4,1%, όπως προαναφέρθηκε.