Πριν από 10 χρόνια (και έξι πρωθυπουργούς), η Βρετανία βρισκόταν ένα βήμα πριν την απόφαση για το αν θα αποχωρούσε από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το podcast «Westminster Insider» του POLITICO επανήλθε σε όσους έζησαν από κοντά εκείνη την προεκλογική εκστρατεία, για ένα ειδικό επεισόδιο.
Το Brexit και οι ψηφιακές εκστρατείες
Αποκάλυψε ότι μεγάλο μέρος της σημερινής βρετανικής πολιτικής — οι στοχευμένες ψηφιακές εκστρατείες, η κατάρρευση της εμπιστοσύνης στα κόμματα, η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς — υπήρχε σε εμβρυακή μορφή κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος για το Brexit.
Για τον Matthew Elliott, διευθύνοντα σύμβουλο της Vote Leave, το δημοψήφισμα ήταν ο «πρόδρομος» ενός νέου είδους προεκλογικής εκστρατείας.
Δουλεύοντας μαζί με τον Dominic Cummings στο Westminster Tower, ο Elliott πιστεύει ότι η Vote Leave ήταν πρωτοπόρος σε τακτικές που σήμερα αποτελούν πρότυπο σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα.
«Μέχρι εκείνη τη στιγμή», είπε στο Westminster Insider, «οι περισσότερες παραδοσιακές πολιτικές εκστρατείες ξόδευαν κάποια χρήματα σε διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά ξόδευαν επίσης πολλά χρήματα σε διαφημιστικές πινακίδες και διαφημίσεις σε εφημερίδες».
Αντίθετα, η Vote Leave κράτησε χρήματα για μια συντονισμένη ψηφιακή επίθεση κατά τις δύο τελευταίες εβδομάδες της εκστρατείας, «εστιάζοντας πραγματικά τότε απευθείας στα κινητά τους και στους υπολογιστές τους μέσω της διαφήμισης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
Ακούγοντας το τώρα, αυτό που εντυπωσιάζει είναι πόσο μη ριζοσπαστικό ακούγεται. Τεχνικές που κάποτε θεωρούνταν επαναστατικές αποτελούν πλέον καθημερινό μέρος των σύγχρονων πολιτικών εκστρατειών.
Αυτή η αίσθηση ότι βρισκόμασταν όλοι στη μέση μιας τεράστιας αλλαγής αναδύθηκε επανειλημμένα στη συνομιλία μου με την Kate Fall, την αναπληρώτρια επικεφαλής του προσωπικού του David Cameron κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος.
Ο Ομπάμα και η απόφαση
Η Fall θυμάται ακόμα πολύ καλά τη στιγμή που καθόταν στην επιβλητική αίθουσα «Locarno» του Υπουργείου Εξωτερικών, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα προειδοποίησε τη Βρετανία ότι θα βρισκόταν «στο τέλος της ουράς» για μια εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, αν ψήφιζε υπέρ της αποχώρησης.
Εκείνη την εποχή, η παρέμβαση αυτή είχε ως στόχο να καταδείξει τη δύναμη της διεθνούς συναίνεσης κατά του Brexit. Μια δεκαετία αργότερα, μοιάζει περισσότερο με την τελευταία πνοή ενός πολιτικού κόσμου που εξαφανίζεται, καθώς και με την αρχή της τρέχουσας εποχής των εμπορικών πολέμων με ανταποδοτικές κυρώσεις.
Ωστόσο, λίγοι σε εκείνη την αίθουσα θα μπορούσαν να φανταστούν ότι η Βρετανία θα ψήφιζε υπέρ του Brexit και ότι η Αμερική θα εξέλεγε τον Ντόναλντ Τραμπ — δύο φορές.
«Αυτή η εποχή έχει περάσει», αναλογίστηκε η Fall. «Βρισκόμαστε σε μια διαφορετική παγκόσμια τάξη πραγμάτων».
Η Fall πιστεύει ότι το Brexit αφορούσε πολύ περισσότερα από την ΕΕ. Κατά την άποψή της, αφορούσε πολλούς ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο που έθεταν ερωτήματα στους ηγέτες τους, τα οποία, όπως λέει, παραμένουν αναπάντητα, ακόμη και 10 χρόνια μετά.
«Αφορούσε… με ακούνε οι άνθρωποι; Καταλαβαίνουν πώς νιώθω; Είμαι μέρος της παγκοσμιοποίησης; Επωφελούμαι; Είναι οι κοινότητές μου ισχυρότερες και καλύτερες; Τι νιώθω για τη μετανάστευση;»
Για την Gisela Stuart, τη βουλευτή του Εργατικού Κόμματος που έγινε μία από τις πιο εξέχουσες αριστερές φωνές υπέρ της αποχώρησης, το Brexit ήταν η «κορύφωση μιας ανησυχίας».
Πρώιμη ματιά για την πολιτική αναδιάταξη
Κοιτώντας πίσω, η εκστρατεία της και οι εμφανίσεις της σε συζητήσεις μαζί με τον Μπόρις Τζόνσον μοιάζουν με μια πρώιμη ματιά στην πολιτική αναδιάταξη που πυροδότησε το Brexit και που θα αναδιαμόρφωνε τη βρετανική πολιτική σκηνή.
Μέχρι τις γενικές εκλογές του 2019, η Stuart βρέθηκε και πάλι να κάνει εκστρατεία μαζί με τον Τζόνσον και τον Μάικλ Γκόουβ, με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο του Brexit.
«Ήταν σαν μια πολιτική εκδοχή του “Friends Reunited”», είπε.
Εδώ βρισκόταν μια ακλόνητη πολιτικός του Εργατικού Κόμματος, υποστηρίκτρια του Μπλερ, στη σκηνή μαζί με έναν συντηρητικό πρωθυπουργό, ενωμένοι όχι από την παραδοσιακή κομματική πίστη, αλλά από το Brexit.
Ο Τάμεσης και οι προσωπικότητες
Αυτή η κατάρρευση των παλαιών πολιτικών ταυτοτήτων μπορεί τελικά να αποδειχθεί η μακροβιότερη κληρονομιά του Brexit.
Και μετά ήρθε η νηοπομπή στον Τάμεση.
Η αδελφή του Μπόρις Τζόνσον — και ένθερμη υποστηρίκτρια της παραμονής στην ΕΕ — Ρέιτσελ Τζόνσον ακούγεται ακόμα αμφίθυμη, μισοτρομαγμένη, καθώς θυμάται τη στιγμή που επιβιβάστηκε σε ένα σκάφος μαζί με τον ροκ σταρ Μπομπ Γκέλντοφ για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στη νηοπομπή του Νάιτζελ Φάρατζ των ψαράδων υπέρ του Brexit .
Η εικόνα των διασημοτήτων και των προσωπικοτήτων της πρωτεύουσας να φωνάζουν στους ψαράδες από ένα πολυτελές σκάφος έγινε, σε μικρογραφία, η κατηγορία που οι υποστηρικτές του Brexit είχαν διατυπώσει από την αρχή: ότι η ελίτ του κατεστημένου περιφρονούσε ανθρώπους των οποίων τη ζωή ούτε κατανοούσε ούτε σεβόταν.
Εκείνη την εποχή, το θέαμα φαινόταν παράλογο. Κοιτάζοντας πίσω, αποτύπωσε κάτι βαθύτερο σχετικά με το πολιτισμικό χάσμα της εκστρατείας για το δημοψήφισμα.
«Φάνηκε να αποκρυσταλλώνεται», είπε η Τζόνσον, «αυτό που πολλοί άνθρωποι μισούσαν πραγματικά στην εκστρατεία υπέρ της παραμονής».
Αυτό που με εντυπωσιάζει όταν ξαναθυμάμαι αυτές τις στιγμές 10 χρόνια μετά είναι πόσο λίγο το Brexit μοιάζει πλέον να είναι ανεξάρτητο. Το δημοψήφισμα δεν ήταν απλώς μια ψηφοφορία για την Ευρώπη. Ήταν η στιγμή που το πολιτικό σύστημα της Βρετανίας, η κουλτούρα των μέσων ενημέρωσης και οι κομματικές προτιμήσεις άρχισαν να μεταλλάσσονται στη μορφή που αναγνωρίζουμε σήμερα.
Οι διαμάχες που ξέσπασαν το 2016 δεν επιλύθηκαν ποτέ πραγματικά. Από πολλές απόψεις, ζούμε ακόμα μέσα σε αυτές, σύμφωνα με το Politico>
